Hayward, sau khi ra rả suốt cả tháng trời rằng ngày mai sẽ lên đường đi miền Nam, rồi cứ chần chừ từ tuần này qua tuần khác vì không tài nào dứt khoát nổi với mớ phiền toái khi thu dọn hành lý cùng sự tẻ nhạt của một chuyến đi, cuối cùng cũng bị không khí chuẩn bị cho lễ Giáng sinh đẩy đi sát những ngày đó. Cậu ta không tài nào chịu đựng nổi ý nghĩ về một buổi tiệc tùng theo kiểu Đức. Cậu ta nổi da gà khi nghĩ tới vẻ vui tươi xông xao của mùa lễ hội, và trong niềm khao khát tránh né những điều quá đỗi hiển nhiên ấy, cậu ta quyết định khởi hành vào đúng đêm Giáng sinh.
Philip chẳng lấy làm buồn phiền gì khi tiễn cậu ta đi, bởi cậu là một con người thẳng thắn và cảm thấy bực bội khi thấy ai đó không biết rõ chính mình muốn gì. Dù chịu ảnh hưởng rất nhiều từ Hayward, cậu vẫn không thể thừa nhận sự thiếu quyết đoán là biểu hiện của một sự nhạy cảm đáng yêu; và cậu phẫn nộ trước nét cười mỉa mai thâm thúy mà Hayward dành cho lối sống ngay thẳng của mình. Hai người vẫn thư tín qua lại. Hayward là một người viết thư cừ khôi, và vì ý thức được tài năng của mình, cậu ta rất tỉ mỉ với từng bức thư. Bản chất cậu ta dễ cảm thụ trước những vẻ đẹp mà cậu ta tình cờ bắt gặp, và trong những lá thư gửi từ Rome, cậu ta đã khéo léo thổi vào đó một hương thơm thoang thoảng rất Ý. Cậu ta cho rằng thành phố của người La Mã cổ đại hơi phàm tục, và chỉ tìm thấy sự tao nhã trong thời kỳ đế chế suy tàn; nhưng thành Rome của các Giáo hoàng lại gợi lên sự đồng cảm trong tâm hồn cậu ta, và qua những con chữ được chọn lựa vô cùng tinh tế, một vẻ đẹp phong cách rococo đã hiện lên. Cậu ta viết về âm nhạc thánh đường cổ kính, về những ngọn đồi Alban, về sự uể oải của làn khói hương trầm và vẻ quyến rũ của những con phố về đêm trong làn mưa, khi những phiến đá vỉa hè lấp lánh và ánh đèn đường trở nên đầy huyền bí. Có lẽ cậu ta đã chép lại những bức thư tuyệt vời ấy cho nhiều người bạn khác nhau. Cậu ta chẳng hề hay biết chúng gây ra sự xao xuyến nhường nào cho Philip; chúng dường như khiến cuộc sống của cậu trở nên vô cùng tẻ nhạt, bình lặng. Khi mùa xuân đến, Hayward bắt đầu viết văn bằng giọng điệu say sưa, hào hứng. Cậu ta giục Philip hãy mau xuống nước Ý. Cậu đang lãng phí thời gian ở Heidelberg. Người Đức thật thô kệch và cuộc sống nơi đó thật tầm thường; làm sao tâm hồn có thể tự do cất cánh giữa cảnh quan cứng nhắc ấy chứ? Ở vùng Tuscany, mùa xuân đang rải hoa khắp chốn, và Philip mới mười tuổi mười chín; hãy đến đó và họ có thể cùng nhau lang thang qua những thị trấn miền núi Umbria. Tên của những nơi ấy ngân vang trong lồng ngực Philip. Và Cacilie, cùng với người tình của nàng, cũng đã đến Ý. Khi nghĩ về họ, Philip bị dày vò bởi một nỗi bồn chồn không sao lý giải nổi. Cậu nguyền rủa số phận vì chẳng có lấy một xu để du lịch, và cậu biết người bác sẽ chẳng gửi cho mình nhiều hơn mức mười lăm bảng một tháng đã thỏa thuận. Cậu đã quản lý khoản tiền trợ cấp của mình không được tốt cho lắm. Tiền thuê phòng trọ và học phí chẳng để lại cho cậu bao nhiêu, và việc la cà cùng Hayward đã ngốn của cậu không ít tiền. Hayward thường rủ rê những chuyến đi chơi, một buổi xem kịch, hay một chai rượu vang, vào lúc Philip đã cạn sạch số tiền của tháng; và với sự dại khờ của tuổi trẻ, cậu đã không dám thú nhận rằng mình không đủ khả năng chi trả cho những xa hoa ấy.
May thay, những lá thư của Hayward thưa dần, và trong khoảng thời gian trống ấy, Philip lại tĩnh tâm trở lại với nhịp sống chăm chỉ của mình. Cậu đã chính thức ghi danh tại trường đại học và tham dự một vài khóa giảng. Kuno Fischer lúc bấy giờ đang ở đỉnh cao danh vọng và trong suốt mùa đông đã có những bài giảng vô cùng xuất sắc về Schopenhauer. Đó là bước đệm đưa Philip đến với triết học. Cậu vốn có một tư duy thực tế và cảm thấy không thoải mái khi bơi lội giữa những khái niệm trừu tượng; nhưng cậu lại tìm thấy một sức hút kỳ lạ khi lắng nghe những bài luận siêu hình; chúng khiến cậu đến nghẹt thở; cảm giác ấy hơi giống như việc ngắm nhìn một nghệ sĩ đi dây làm những trò mạo hiểm trên vực sâu; nhưng nó vô cùng kích thích. Chủ nghĩa bi quan của bộ môn này thu hút tuổi trẻ của cậu; và cậu tin rằng thế giới mà cậu sắp bước vào là một chốn đầy rẫy những nỗi đau thương không bờ bến và bóng tối mịt mùng. Điều đó càng khiến cậu thêm háo hức bước vào đời; và khi đến thời điểm thích hợp, bà Carey, với tư cách là người truyền đạt những quan điểm từ người giám hộ của cậu, gợi ý rằng đã đến lúc cậu nên trở về Anh quốc, cậu đã đồng ý với sự hào hứng tột độ. Giờ đây cậu phải quyết định xem mình thực sự muốn làm gì. Nếu cậu rời Heidelberg vào cuối tháng Bảy, họ có thể bàn bạc mọi chuyện trong suốt tháng Tám, và đó sẽ là thời điểm thuận lợi để sắp xếp mọi việc.
Ngày khởi hành đã được ấn định, và bà Carey lại viết thư cho cậu. Bà nhắc cậu nhớ về cô Wilkinson, người nhờ lòng tốt của cô mà cậu mới được đến trọ tại nhà Frau Erlin ở Heidelberg, và cho biết cô đã sắp xếp để dành vài tuần ở lại cùng họ tại Blackstable. Cô sẽ vượt biển từ Flushing vào một ngày cụ thể nào đó, và nếu cậu đi cùng chuyến, cậu có thể chăm sóc cô và cùng cô về Blackstable. Bản tính rụt rè của Philip lập tức khiến cậu viết thư thưa rằng mình không thể rời đi cho đến tận một hoặc hai ngày sau đó. Cậu tưởng tượng ra cảnh mình phải ngóng chờ cô Wilkinson, sự ngượng ngùng khi bước đến và hỏi xem đó có đúng là cô không (và cậu hoàn toàn có thể bắt nhầm người rồi chuốc lấy cái nhìn lạnh lùng), và rồi sự khó xử không biết trên tàu mình có nên bắt chuyện với cô hay cứ lờ đi để đọc sách.
Cuối cùng cậu cũng rời khỏi Heidelberg. Suốt ba tháng trời, cậu chẳng nghĩ đến điều gì ngoài tương lai; và cậu ra đi mà không một chút tiếc nuối. Cậu chưa bao giờ hay biết rằng mình từng hạnh phúc ở nơi đó. Fraulein Anna tặng cậu một cuốn sách Der Trompeter von Sackingen và để đáp lại, cậu tặng cô một tập thơ của William Morris. Rất khôn ngoan, chẳng ai trong số họ từng đọc món quà của người kia.
