Dần dần, Philip cũng làm quen với những người sẽ sống cùng mình, và qua những mảnh hội thoại tình cờ nghe được, cậu hiểu thêm nhiều điều về bản thân cũng như về người cha mẹ quá cố. Cha của Philip kém vị mục sư ở Blackstable khá nhiều tuổi. Sau một thời gian đầy triển vọng tại Bệnh viện St. Luke, ông được nhận vào ban biên chế y bác sĩ và nhanh chóng kiếm được những khoản tiền kếch xù. Ông tiêu xài rất phóng khoáng. Khi vị mục sư tiến hành trùng tu nhà thờ và ngỏ ý xin em trai mình đóng góp, ông đã ngạc nhiên khi nhận được hai trăm bảng: Ông Carey, vốn có bản tính tiết kiệm và buộc phải chi tiêu dè sẻn, đón nhận món tiền với những cảm xúc lẫn lộn; ông vừa ghen tị với người em vì có khả năng cho đi số tiền lớn đến vậy, vừa vui mừng vì ngôi nhà thờ của mình, lại vừa cảm thấy bực bội man mác trước một sự hào phóng gần như mang tính khoe khoang. Sau đó, Henry Carey kết hôn với một bệnh nhân, một cô gái xinh đẹp nhưng nghèo xơ xác, là một trẻ mồ côi không có họ hàng gần nhưng thuộc dòng dõi danh giá; và đã có rất nhiều bạn bè quyền quý đến dự đám cưới. Mỗi lần đến Luân Đôn thăm cô, vị mục sư đều giữ một thái độ dè dặt. Ông cảm thấy ngượng ngùng trước cô và trong thâm tâm lại đố kỵ với nhan sắc tuyệt trần ấy: cô ăn mặc lộng lẫy hơn mức cần thiết đối với vợ của một bác sĩ phẫu thuật phải làm việc vất vả; còn những món đồ nội thất quyến rũ trong nhà, những khóm hoa cô chưng ngay cả giữa mùa đông, lại cho thấy một sự xa hoa khiến ông chê trách. Ông từng nghe cô bàn về những buổi tiệc tùng mà cô sắp sửa tham dự; và như ông đã nói với vợ khi trở về nhà, thật không thể nhận sự tiếp đãi mà không có quà đáp lễ. Ông từng thấy những chùm nho trong phòng ăn có giá ít nhất tám shilling một pa-ao; và vào bữa trưa, người ta dọn cho ông món măng tây sớm hơn hai tháng so với lúc chúng kịp mọc trong khu vườn nhà xứ.
Giờ đây, tất cả những gì ông từng dự đoán đã xảy ra: vị mục sư cảm thấy sự thỏa mãn của một nhà tiên tri nhìn thấy lửa và diêm sinh thiêu rụi thành phố vì đã không chịu hối cải theo lời cảnh báo của mình. Tội nghiệp Philip gần như trắng tay, và những người bạn quyền quý của người mẹ lúc này còn có ích gì nữa? Ông nghe nói sự tiêu xài hoang phí của cha cậu thực sự là một tội ác, và ơn trên thật nhân từ khi đã rước người mẹ kính yêu về với Người: bà chẳng có chút khái niệm nào về tiền bạc khác nào một đứa trẻ.
Khi Philip đã ở Blackstable được một tuần, một sự việc xảy ra dường như khiến người bác vô cùng bực bội. Sáng hôm đó, trên bàn ăn sáng, ông tìm thấy một bưu kiện nhỏ được gửi qua đường bưu điện từ ngôi nhà của người quá cố Mrs. Carey ở Luân Đôn. Nó được đề tên gửi cho bà. Khi vị mục sư mở ra, ông tìm thấy một tá bức ảnh chụp Mrs. Carey. Chúng chỉ chụp phần đầu và vai, tóc bà được chải gọn gàng hơn thường ngày, buông xõa thấp trán, mang lại cho bà một vẻ khác lạ; gương mặt gầy gò và hốc hác, nhưng không bệnh tật nào có thể làm lu mờ những đường nét thanh tú ấy. Trong đôi mắt lớn tối màu phảng phất một nỗi buồn mà Philip không hề nhớ. Cái nhìn đầu tiên về người phụ nữ đã khuất mang lại cho ông Carey một cú sốc nhỏ, nhưng ngay sau đó là sự bối rối khôn cùng. Những bức ảnh trông có vẻ mới chụp, và ông không thể tưởng tượng nổi ai đã đặt làm chúng.
– Cháu có biết gì về mấy thứ này không, Philip? – ông hỏi.
– Cháu nhớ mẹ bảo mẹ đã đi chụp ảnh... – cậu đáp. – Miss Watkin đã mắng mẹ... Mẹ bảo: Tôi muốn thằng bé có cái gì đó để làm kỷ niệm về tôi khi nó lớn lên.
Ông Carey nhìn Philip một thoáng. Đứa trẻ cất giọng trong trẻo như tiếng chim. Ông nhớ lại những lời đó, nhưng chúng chẳng có ý nghĩa gì với ông cả.
– Tốt hơn là cháu nên lấy một bức ảnh và giữ trong phòng mình – ông Carey nói. – Ta sẽ cất những bức còn lại đi.
Ông gửi một bức cho Miss Watkin, và bà đã viết thư giải thích nguyên nhân những bức ảnh đó ra đời.
Có bận Mrs. Carey đang nằm trên giường, nhưng bà cảm thấy khỏe hơn bình thường một chút, và vị bác sĩ ghé khám buổi sáng tỏ ra vô cùng lạc quan; Emma đã đưa đứa bé đi chơi, còn các cô hầu gái thì ở dưới tầng hầm: đột nhiên Mrs. Carey cảm thấy vô cùng cô đơn trên cõi đời này. Một nỗi sợ hãi tột cùng bao trùm lấy bà rằng bà sẽ không qua khỏi kỳ sinh nở sắp diễn ra trong hai tuần nữa. Con trai bà mới lên chín. Làm sao có thể mong đứa trẻ nhớ về bà? Bà không tài nào chịu đựng nổi ý nghĩ rằng con mình rồi sẽ lớn lên và quên mất, quên đi bà hoàn toàn; và bà đã yêu thương thằng bé tha thiết biết bao, bởi vì nó ốm yếu và dị tật, và bởi vì nó là đứa con dứt ruột sinh ra của bà. Bà không giữ tấm ảnh nào của chính mình kể từ ngày cưới, tính đến nay đã là mười năm tròn. Bà muốn con trai mình biết hình dáng bà ra sao vào những năm tháng cuối đời. Có thế nó mới không quên bà, không thể quên đi trọn vẹn. Bà thừa biết rằng nếu gọi người hầu gái dậy và bảo mình muốn đứng dậy, cô ta sẽ ngăn cản, thậm chí có thể đi gọi bác sĩ, và lúc này bà chẳng còn đủ sức để đôi co hay tranh cãi nữa. Bà bước xuống giường và bắt đầu tự mặc quần áo. Đã nằm liệt giường quá lâu nên đôi chân chùng xuống dưới sức nặng cơ thể, rồi lòng bàn chân tê buốt đến mức bà khó lòng chịu nổi khi đặt chúng xuống sàn. Thế nhưng bà vẫn tiếp tục. Bà vốn quen được phục vụ nên việc tự chải tóc thật khó khăn, khi giơ tay lên chải, bà cảm thấy choáng váng. Bà không bao giờ làm được đẹp như người hầu gái của mình. Đó là một mái tóc đẹp, rất mượt và có sắc vàng óng ả đậm đà. Đôi chân mày của bà thẳng và sẫm màu. Bà mặc một chiếc chân váy đen nhưng chọn chiếc áo của bộ đầm dạ hội mà bà yêu thích nhất: chiếc áo làm bằng vải gấm trắng rất thịnh hành vào thời đó. Bà ngắm mình trong gương. Gương mặt tái nhợt nhưng làn nước da vẫn trong trẻo: bà vốn chẳng mấy khi hồng hào, điều này càng làm cho đôi môi đẹp thêm phần nổi bật. Bà không kiềm được một tiếng nấc nghẹn ngào. Nhưng bà không có thời gian để thương thân trách phận; bà đã cảm thấy kiệt sức vô cùng; rồi bà khoác lên mình chiếc áo choàng lông mà Henry đã tặng vào dịp Giáng sinh năm trước – khi ấy bà từng tự hào và hạnh phúc biết bao – rồi rón rén bước xuống nhà với trái tim đập loạn nhịp. Bà rời khỏi nhà an toàn và đi xe đến một tiệm chụp ảnh. Bà trả tiền cho một tá bức ảnh. Giữa buổi chụp, bà buộc phải xin một cốc nước; và người thợ phụ, thấy bà có vẻ ốm yếu, liền gợi ý cô nên quay lại vào ngày khác, nhưng bà kiên quyết ở lại cho đến phút chót. Cuối cùng mọi việc cũng hoàn tất, bà quay trở lại ngôi nhà nhỏ tối tăm ở Kensington mà bà căm ghét bằng cả tấm lòng. Đó quả thực là một ngôi nhà tồi tệ để chết trong đó.
Bà thấy cửa trước mở tung, và khi xe vừa trờ tới, người hầu gái cùng Emma liền chạy xuống bậc thềm để giúp đỡ. Họ đã hoảng hốt khi thấy căn phòng trống không. Ban đầu họ tưởng bà đã sang chỗ Miss Watkin, thế là đầu bếp được cử đi tìm. Miss Watkin quay về cùng bà và đang lo lắng đợi sẵn trên phòng khách. Giờ thì cô bước xuống lầu đầy vẻ lo âu và trách móc; nhưng sự gắng sức vừa rồi đã vượt quá sức chịu đựng của Mrs. Carey, và khi không còn lý do gì để gượng gạo nữa, bà hoàn toàn gục ngã. Bà ngã khuỵu vào vòng tay Emma và được bồng lên lầu. Bà bất tỉnh trong một khoảng thời gian dài đến khó tin đối với những kẻ túc trực bên cạnh, còn vị bác sĩ được cấp tốc mời đến mãi vẫn chưa thấy tới. Mãi đến hôm sau, khi sức khỏe đã khá hơn chút ít, Miss Watkin mới gặng hỏi được đôi điều giải thích từ bà. Philip đang chơi đùa trên sàn phòng ngủ của mẹ, và chẳng ai trong hai người phụ nữ để ý đến thằng bé. Cậu chỉ lờ mờ hiểu họ đang nói về chuyện gì, và cậu cũng chẳng thể cắt nghĩa vì sao những từ ngữ ấy lại hằn sâu trong trí nhớ.
– Tôi muốn thằng bé có cái gì đó để làm kỷ niệm về tôi khi nó lớn lên.
– Ta không tài nào hiểu nổi tại sao con bé lại đặt tới một tá – ông Carey nói. – Hai bức là đủ rồi cơ chứ.
