Hôm sau là thứ Ba. Theo thói quen, Philip vội vã ăn điểm tâm rồi phóng nhanh đến lớp nghe giảng vào lúc chín giờ. Anh chỉ kịp trao đổi vài lời với Mildred. Khi anh trở về vào buổi chiều, anh thấy cô đang ngồi bên cửa sổ, vá những đôi tất cho anh.

— Anh phải công nhận là em rất chăm chỉ đấy, — anh cười. — Cả ngày hôm nay em làm gì thế?

— À, em dọn dẹp nhà cửa cho thật sạch sẽ rồi đưa con bé đi dạo một lát.

Cô mặc một chiếc váy đen cũ, chính là bộ đồng phục cô từng mặc khi còn làm việc ở tiệm trà; chiếc váy đã sờn, nhưng trông cô mặc nó còn đẹp hơn bộ đồ lụa ngày hôm qua. Đứa bé đang ngồi trên sàn nhà. Nó ngước nhìn Philip bằng đôi mắt to tròn, đầy vẻ huyền bí và bật cười khi anh ngồi xuống cạnh nó, bắt đầu đùa nghịch với những ngón chân trần của nó. Nắng chiều rọi vào căn phòng, trải một thứ ánh sáng dịu ngọt.

— Thật là thích thú khi trở về và thấy có ai đó trong nhà. Một người phụ nữ và một đứa trẻ làm cho căn phòng trở nên thật có sức sống.

Anh đã ghé qua hiệu thuốc của bệnh viện và mua một lọ thuốc viên Blaud. Anh đưa chúng cho Mildred và dặn cô phải uống sau mỗi bữa ăn. Đó là một loại thuốc quen thuộc với cô, bởi vì cô đã uống ngắt quãng kể từ năm mười sáu tuổi.

— Anh chắc là Lawson sẽ rất thích làn da xanh xao này của em đấy, — Philip nói. — Cậu ấy sẽ bảo nó trông rất hợp để vẽ, nhưng dạo này anh thực tế đến mức chán ngắt, và anh sẽ chẳng thấy vui cho đến khi em hồng hào khỏe mạnh như một cô thôn nữ.

— Em thấy đỡ hơn rồi mà.

Sau bữa tối đạm bạc, Philip nhồi thuốc lá vào túi rồi đội mũ. Thường thì vào các ngày thứ Ba, anh hay đến quán rượu ở phố Beak, và anh rất vui vì ngày này đến ngay sau khi Mildred tới, bởi vì anh muốn làm rõ ràng mọi chuyện trong mối quan hệ với cô.

— Em định đi đâu à? — cô hỏi.

— Ừ, cứ đến thứ Ba là anh dành cho mình một buổi tối thảnh thơi. Ngày mai anh sẽ gặp lại em. Chúc ngủ ngon.

Philip luôn đến quán rượu với một cảm giác dễ chịu. Macalister, tay môi giới chứng khoán có triết lý sống riêng, thường có mặt ở đó và sẵn sàng tranh luận về bất cứ chủ đề gì trên đời; Hayward thì đến đều đặn mỗi khi anh ta ở London; và mặc dù anh ta và Macalister không ưa gì nhau, họ vẫn theo thói quen gặp nhau vào buổi tối duy nhất trong tuần đó. Macalister coi Hayward là một kẻ tầm thường, và thường mỉa mai những nét nhạy cảm trong tâm hồn anh ta; hắn ta buông những lời châm chọc về công việc văn chương của Hayward và đón nhận những ý tưởng mơ hồ của anh ta về những kiệt tác tương lai bằng những nụ cười khinh bỉ; các cuộc tranh luận của họ thường rất nảy lửa; nhưng rượu punch ở đây rất ngon, và cả hai đều nghiện nó; đến cuối buổi tối, họ thường làm hòa với nhau và thấy người kia quả là những tay tuyệt vời. Tối nay, Philip thấy cả hai người họ đều có mặt ở đó, và có cả Lawson nữa; Lawson dạo này ít đến hơn vì anh ta bắt đầu quen biết nhiều người ở London và thường xuyên ra ngoài ăn tối. Tất cả bọn họ đang vô cùng phấn chấn, bởi vì Macalister vừa mách cho họ một mối làm ăn béo bở trên Sở Giao dịch Chứng khoán, và Hayward cùng Lawson mỗi người đã kiếm được năm mươi bảng. Đó là một món tiền lớn đối với Lawson, kẻ vốn phóng khoáng và kiếm được ít tiền: anh ta đã bước vào giai đoạn trong sự nghiệp của một họa sĩ chân dung, khi mà anh ta được giới phê bình chú ý khá nhiều và tìm thấy một số phu nhân quý tộc sẵn sàng cho phép anh ta vẽ chân dung họ miễn phí (điều đó quảng bá tên tuổi cho cả hai, đồng thời mang lại cho các quý bà vẻ cao sang của những người bảo trợ nghệ thuật); nhưng anh ta rất hiếm khi chộp được một gã nhà giàu thực dụng nào sẵn sàng trả tiền tươi thóc thật cho bức chân dung vợ mình. Lawson tràn ngập sự mãn nguyện.

— Đó là cách kiếm tiền tuyệt vời nhất mà tớ từng biết, — anh ta kêu lên. — Tớ thậm chí chẳng phải móc túi ra dù chỉ sáu xu.

— Cậu đã mất một cơ hội vì không có mặt ở đây vào thứ Ba tuần trước đấy, chàng trai trẻ ạ, — Macalister nói với Philip.

— Chúa tôi, sao anh không viết thư cho tôi? — Philip nói. — Giá mà anh biết một trăm bảng có ích với tôi đến nhường nào.

— Ồ, lúc đó không còn thời gian để làm việc đó. Người ta phải có mặt tại chỗ cơ. Tớ nghe ngóng được một mối ngon vào thứ Ba tuần trước, và tớ hỏi mấy tay này xem họ có muốn thử vận may không. Tớ mua cho họ một nghìn cổ phiếu vào sáng thứ Tư, và buổi chiều cổ phiếu tăng giá nên tớ bán ngay lập tức. Tớ kiếm được năm mươi bảng cho mỗi người họ và vài trăm bảng cho chính mình.

Philip quặn thắt vì ghen tị. Gần đây anh đã bán khoản thế chấp cuối cùng trong số tài sản nhỏ nhoi mà mình tích cóp được, và giờ anh chỉ còn lại sáu trăm bảng. Thỉnh thoảng anh cảm thấy hoảng loạn khi nghĩ đến tương lai. Anh vẫn phải tự lo chi phí sinh hoạt trong hai năm nữa mới có bằng cấp, và sau đó anh định xin làm việc trong các bệnh viện, thế nên anh không thể mong kiếm được đồng nào trong ít nhất ba năm nữa. Kể cả với lối tiết kiệm hà khắc nhất, lúc đó anh cũng sẽ chẳng còn lại quá một trăm bảng. Đó là một số tiền quá ít ỏi để làm vốn dự phòng trong trường hợp anh bị bệnh và không thể kiếm ra tiền hoặc có lúc rơi vào cảnh thất nghiệp. Một canh bạc may mắn sẽ thay đổi hoàn toàn cục diện đối với anh.

— Ồ, thôi nào, có sao đâu, — Macalister nói. — Sớm muộn gì thì chuyện tốt cũng sẽ đến thôi. Sẽ lại có một cơn sốt cổ phiếu Nam Phi vào một ngày nào đó, rồi tớ sẽ xem mình có thể giúp gì cho cậu.

Macalister tham gia thị trường Kaffir và thường kể cho họ nghe những câu chuyện về những khối tài sản kếch xù được tạo ra một cách nhanh chóng trong cơn sốt lớn cách đây một hoặc hai năm.

— Ờ, lần sau đừng quên tôi đấy nhé.

Họ ngồi trò chuyện đến tận gần nửa đêm, và Philip, người ở xa nhất, là người ra về đầu tiên. Nếu không bắt được chuyến xe điện cuối cùng, anh sẽ phải đi bộ, và điều đó khiến anh về rất muộn. Quả nhiên, mãi đến gần mười hai giờ rưỡi anh mới về tới nhà. Khi bước lên lầu, anh ngạc nhiên khi thấy Mildred vẫn đang ngồi trên chiếc bành của mình.

— Sao giờ này em vẫn chưa lên giường đi ngủ? — anh kêu lên.

— Em không thấy buồn ngủ.

— Dù thế nào thì em cũng nên đi ngủ đi chứ. Sẽ giúp em lại sức đấy.

Cô không nhúc nhích. Anh nhận ra rằng kể từ bữa tối, cô đã thay chiếc váy lụa đen.

— Em nghĩ là em muốn thức đợi anh nhỡ đâu anh cần gì.

Cô nhìn anh, và một nụ cười thoảng qua trên đôi môi mỏng nhợt nhạt. Philip không chắc là mình có hiểu hay không. Anh hơi ngượng ngùng, nhưng ra vẻ vui vẻ và thực tế.

— Em thật tốt bụng, nhưng cũng thật hư đốn. Chạy đi ngủ nhanh lên, kẻo ngày mai em không dậy nổi đâu.

— Em không muốn đi ngủ chút nào.

— Vớ vẩn nào, — anh nói lạnh lùng.

Cô đứng dậy, có chút phụng phịu, rồi đi vào phòng mình. Anh mỉm cười khi nghe thấy tiếng cô sập cửa khóa lại thật kêu.

Những ngày tiếp theo trôi qua êm ả không có sự kiện gì đáng kể. Mildred đã quen dần với khung cảnh mới. Khi Philip vội vã đi làm sau bữa sáng, cô có cả buổi sáng để làm việc nhà. Họ ăn uống rất đạm bạc, nhưng cô thích mất nhiều thời gian để mua sắm vài thứ cần thiết; cô chẳng buồn nấu nướng gì cho bữa trưa của mình, mà chỉ tự pha chút ca cao rồi ăn bánh mì phết bơ; sau đó cô đưa con đi dạo bằng xe đẩy, và khi về nhà thì dành phần thời gian còn lại buổi chiều để thảnh thơi không làm gì cả. Cô đã kiệt sức, và việc làm ít đi như vậy rất hợp với cô. Cô làm thân với mụ chủ nhà khó tính của Philip vì chuyện tiền nhà, khoản tiền mà anh để lại cho Mildred đi nộp, và chỉ chưa đầy một tuần, cô đã có thể kể cho anh nghe về những người hàng xóm nhiều hơn cả những gì anh tìm hiểu được trong suốt một năm.

— Bà chủ nhà là một phụ nữ rất tử tế, — Mildred nói. — Đúng chất phu nhân luôn. Em đã nói với bà ấy là chúng mình đã cưới nhau rồi.

— Em có nghĩ điều đó là cần thiết không?

— À, em phải nói gì với bà ấy chứ. Trông kỳ lắm nếu em ở đây mà lại không cưới anh. Em chẳng biết bà ấy sẽ nghĩ về em thế nào nữa.

— Anh không nghĩ là bà ấy tin em dù chỉ một giây đâu.

— Tin sái cổ ấy chứ, em cá đấy. Em bảo chúng mình đã cưới nhau được hai năm rồi — em buộc phải nói thế, anh biết đấy, vì con bé — chỉ vì gia đình anh không đời nào đồng ý, bởi vì anh mới chỉ là một sinh viên — cô phát âm từ này là *stoodent* — thế nên chúng mình phải giữ bí mật, nhưng giờ thì họ đã nhượng bộ rồi và tất cả chúng ta sắp về quê để sống cùng họ vào mùa hè này.

— Em đúng là một bậc thầy trong việc bịa chuyện không thành có, — Philip nói.

Anh cảm thấy hơi khó chịu vì Mildred vẫn giữ cái thói quen thích nói dối này. Trong hai năm qua, cô chẳng học được gì cả. Nhưng rồi anh nhún vai.

— Dù sao đi nữa, — anh ngẫm nghĩ, — cô ấy cũng đâu có nhiều cơ hội.

Đó là một buổi tối đẹp trời, ấm áp và không một gợn mây, và người dân ở Nam London dường như đổ cả ra đường. Có một sự bồn chồn bao trùm không gian, thứ cảm giác thường bắt gặp ở những kẻ sống vùng East End khi sự thay đổi của thời tiết gọi họ ra ngoài trời. Sau khi Mildred dọn dẹp xong bữa tối, cô ra đứng bên cửa sổ. Những âm thanh từ ngoài đường vọng lên tai họ, tiếng người gọi nhau, tiếng xe cộ qua lại, tiếng đàn thùng văng vẳng đằng xa.

— Chắc tối nay anh phải làm việc phải không, Philip? — cô hỏi anh với vẻ mặt đầy mong mỏi.

— Lẽ ra là vậy, nhưng anh cũng không chắc là bắt buộc phải thế. Sao nào, em muốn anh làm gì à?

— Em muốn ra ngoài một lát. Hay chúng mình lên xe điện ngồi hóng gió nhé?

— Tùy em thôi.

— Để em đi đội mũ cái đã, — cô hớn hở nói.

Cảnh sắc đêm hôm ấy khiến người ta hầu như không thể ngồi yên trong nhà. Đứa trẻ đang ngủ và có thể yên tâm để ở nhà một mình; Mildred nói rằng trước đây cô vẫn luôn để nó ở nhà một mình vào ban đêm mỗi khi ra ngoài; nó không bao giờ thức giấc. Tâm trạng cô rất phấn khởi khi trở ra với chiếc mũ trên đầu. Cô tranh thủ thoa một chút phấn hồng lên má. Philip nghĩ chính sự phấn khích đã mang lại chút sắc hồng phớt cho đôi má nhợt nhạt của cô; anh cảm động trước niềm vui ngây thơ của cô, và tự trách mình vì sự lạnh lùng mà anh đã đối xử với cô. Cô cười vang khi bước ra ngoài bầu không khí thoáng đãng. Chuyến xe điện đầu tiên họ nhìn thấy đang chạy hướng về phía cầu Westminster và họ liền bước lên đó. Philip hút tẩu thuốc, còn họ ngắm nhìn con đường đông đúc. Các cửa hàng đều mở cửa, rực rỡ ánh đèn, và mọi người đang tất bật mua sắm cho ngày hôm sau. Họ đi ngang qua một nhà hát tạp kỹ tên là Canterbury và Mildred reo lên:

— Ồ, Philip, mình vào đó đi anh. Đã mấy tháng rồi em chưa được đi xem ca nhạc tạp kỹ đấy.

— Chúng ta đâu đủ tiền mua vé ghế dưới đâu, em biết đấy.

— Ồ, em không bận tâm đâu, em ngồi trên lầu cũng vui lắm rồi.

Họ xuống xe và đi bộ ngược lại một trăm thước cho đến khi tới cửa nhà hát. Họ mua được những chỗ ngồi rất đẹp với giá sáu xu mỗi vé, ở trên cao nhưng không phải là góc khuất trên tầng thượng, và đêm hôm ấy thời tiết rất đẹp nên có rất nhiều chỗ trống. Đôi mắt Mildred ánh lên. Cô tận hưởng trọn vẹn niềm vui. Trong con người cô có một sự ngây thơ khiến Philip vô cùng xúc động. Cô thực sự là một bài toán đố với anh. Một số điểm ở cô vẫn làm anh hài lòng, và anh nghĩ trong cô có rất nhiều nét rất tốt đẹp: cô đã không được giáo dục đàng hoàng, và cuộc đời cô quá nhọc nhằn; anh đã từng trách cứ cô vì rất nhiều điều nằm ngoài tầm kiểm soát của cô; và đó là lỗi của chính anh khi đòi hỏi ở cô những phẩm chất mà cô không có khả năng mang lại. Trong những hoàn cảnh khác, cô hoàn toàn có thể trở thành một thiếu nữ duyên dáng. Cô thật sự vô cùng bất lực trước những chông gai của cuộc đời. Khi ngắm nhìn cô lúc này từ góc nghiêng, với đôi môi hé mở và ánh hồng dịu dàng trên đôi má, anh thấy cô mang một vẻ ngây thơ kỳ lạ. Anh cảm thấy một niềm trắc ẩn dâng trào đối với cô, và từ tận đáy lòng, anh tha thứ cho cô vì những khổ đau mà cô đã gây ra cho anh. Không gian đầy khói làm mắt Philip cay xè, nhưng khi anh đề nghị ra về, cô quay lại với gương mặt nài nỉ và xin anh ở lại cho đến phút cuối cùng. Anh mỉm cười và đồng ý. Cô nắm lấy tay anh và giữ chặt nó trong suốt phần còn lại của buổi biểu diễn. Khi họ cùng dòng khán giả ùa ra con đường đông đúc, cô vẫn không muốn về nhà; họ lang thang dọc theo đường cầu Westminster, ngắm nhìn dòng người qua lại.

— Đã mấy tháng rồi em mới có được một buổi tối vui thế này, — cô nói.

Lòng Philip ngập tràn cảm xúc, và anh thầm cảm ơn số phận vì đã thực hiện quyết định bồng bột là đưa Mildred cùng đứa con của cô về căn hộ của mình. Thật dễ chịu biết bao khi nhìn thấy lòng biết ơn vui sướng của cô. Cuối cùng cô cũng mệt và họ nhảy lên một chuyến xe điện để về nhà; lúc này trời đã khuộn, và khi họ xuống xe rồi rẽ vào con đường nhỏ dẫn về nhà thì chẳng còn một bóng người. Mildred luồn tay qua cánh tay anh.

— Cảm giác giống hệt như ngày xưa ấy, Phil, — cô nói.

Cô chưa bao giờ gọi anh là Phil trước đây, đó là cách gọi của Griffiths; và ngay cả lúc này, cái tên đó vẫn mang lại cho anh một nỗi đau nhói kỳ lạ. Anh nhớ lại việc mình từng khao khát được chết đến nhường nào vào lúc đó; nỗi đau của anh lớn đến mức anh đã nghĩ đến chuyện tự tử một cách vô cùng nghiêm túc. Mọi chuyện ngỡ như đã từ rất lâu rồi. Anh mỉm cười giễu cợt chính mình của quá khứ. Giờ đây, anh chẳng còn cảm giác gì dành cho Mildred ngoài một niềm thương cảm vô tận. Họ về đến nhà, và khi bước vào phòng khách, Philip bật đèn gas.

— Con bé có ngoan không em? — anh hỏi.

— Để em vào xem thử đã.

Khi quay lại, cô bảo rằng con bé vẫn ngủ say không cựa quậy từ lúc cô đi. Đó là một đứa trẻ kỳ diệu. Philip đưa tay ra.

— Thôi, chúc em ngủ ngon.

— Anh muốn đi ngủ ngay bây giờ á?

— Gần một giờ rồi. Dạo này anh không quen thức khuya, — Philip nói.

Cô nắm lấy tay anh, và vừa giữ nó vừa nhìn vào mắt anh với một nụ cười nhỏ.

— Phil, tối hôm trước ở căn phòng đó, khi anh bảo em đến đây ở, em không có ý như anh nghĩ đâu, lúc anh bảo anh không muốn em phải đóng vai trò gì với anh ngoài việc nấu nướng và mấy thứ đại loại thế.

— Không phải thế à? — Philip đáp, rút tay lại. — Anh lại nghĩ thế đấy.

— Đừng có ngốc nghếch thế chứ ông giời con ạ, — cô cười.

Anh lắc đầu.

— Anh nói rất nghiêm túc đấy. Anh sẽ chẳng đời nào mời em đến đây ở nếu với điều kiện khác.

— Tại sao lại không?

— Anh cảm thấy mình không thể. Anh không giải thích được, nhưng làm thế sẽ hỏng bét mọi chuyện.

Cô nhún vai.

— Ồ, tùy anh thôi, thế nào cũng được. Em không phải kiểu người phải quỳ lạy van xin để đánh đổi chuyện đó đâu.

Cô bước ra ngoài, sập cửa cái rầm sau lưng.