Philip giật mình tỉnh giấc vào sáng hôm sau, linh cảm trời đã muộn, và khi nhìn đồng hồ, anh thấy đã đúng chín giờ. Anh nhảy khỏi giường, bước vào bếp để lấy nước nóng cạo râu. Chẳng hề thấy bóng dáng Mildred đâu, còn những thứ cô dùng để ăn tối hôm qua vẫn nằm ngổn ngang trong bồn rửa chưa được cọ rửa. Anh liền gõ cửa phòng cô.
– Dậy đi, Mildred. Muộn lắm rồi đấy.
Cô không đáp, ngay cả sau tiếng gõ thứ hai lớn hơn, và anh đoán chắc cô đang hờn dỗi. Nhưng anh đang quá vội vàng nên chẳng muốn bận tâm đến chuyện đó. Anh bắc một nồi nước lên đun rồi bước ngay vào bồn tắm – thứ nước đã được múc sẵn từ tối hôm trước cho bớt lạnh. Anh đinh ninh rằng Mildred sẽ nấu bữa sáng cho anh trong lúc anh thay đồ và để sẵn nó ở phòng khách. Cô ấy đã từng làm thế hai ba lần khi đang nổi giận. Thế nhưng, anh chẳng nghe thấy tiếng động nào từ cô, và chợt nhận ra rằng nếu muốn ăn gì thì anh phải tự thân vận động thôi. Anh đâm bực mình vì cô lạiở trò này vào cái buổi mà anh đã lỡ ngủ nướng. Khi đã sửa soạn xong, vẫn chẳng thấy bóng dáng cô đâu, nhưng anh nghe tiếng cô đang lục đục trong phòng. Rõ ràng là cô mới dậy. Anh tự pha cho mình ít trà, cắt vài lát bánh mì phết bơ rồi vừa ăn vừa xỏ bót, sau đó phóng nhanh xuống cầu thang, chạy dọc con phố ra đường lớn để kịp bắt xe điện. Trong lúc đảo mắt tìm các sạp báo để xem tin chiến sự trên các bảng thông báo, anh lại nghĩ về trận cãi vã tối hôm qua: giờ mọi chuyện đã qua và anh đã có một giấc ngủ để suy ngẫm, anh không tài nào kìm được cảm giác mọi thứ thật quái đản; anh tự cho là mình đã cư xử thật lố bịch, nhưng bản thân lại chẳng thể kiềm chế được cảm xúc; vào khoảnh khắc ấy, mọi thứ quả thực quá sức chịu đựng. Anh giận Mildred vì cô đã đẩy mình vào cái hoàn cảnh ngớ ngẩn đó, rồi với một nỗi kinh ngạc dâng trào, anh lại nghĩ đến cơn thịnh nộ cùng những lời lẽ thô tục mà cô đã thốt ra. Anh không khỏi đỏ mặt khi nhớ lại câu châm chọc cay độc cuối cùng của cô; nhưng rồi anh chỉ nhún vai đầy khinh miệt. Từ lâu anh đã biết rằng khi đồng môn nổi giận với mình, họ chẳng bao giờ quên việc chế giễu cái tật nguyền của anh. Anh từng thấy mấy gã ở bệnh viện bắt chước dáng đi của anh, không phải trước mặt anh như hồi còn đi học, mà là khi chúng tưởng anh không nhìn thấy. Giờ đây anh hiểu rằng chúng làm vậy chẳng phải vì ác ý cố tình, mà bởi con người vốn có bản tính bắt chước, lại thêm đó là cách dễ dàng để chọc cười thiên hạ: anh hiểu điều đó, nhưng chẳng tài nào nguôi ngoai nổi.
Anh rất đỗi vui mừng khi được vùi đầu vào công việc. Căn phòng bệnh trông thật dễ chịu và ấm cúng khi anh bước vào. Nụ cười nhanh gọn, ra trò công việc của chị trưởng khoa chào đón anh.
– Anh đến muộn lắm đấy, anh Carey.
– Hôm qua tôi đi chơi hơi quá đà.
– Trông anh có vẻ thế đấy.
– Cảm ơn chị.
Vừa cười, anh vừa tiến đến ca bệnh đầu tiên của mình – một cậu bé bị lở loét do lao, và tháo băng gân cho em. Cậu bé rất vui khi gặp lại anh, còn Philip vừa ân cần trêu đùa vừa đắp lớp băng sạch lên vết thương. Philip rất được lòng các bệnh nhân; anh đối xử với họ bằng sự nhã nhặn, cùng đôi bàn tay nhẹ nhàng, tinh tế không làm họ đau đớn: trong khi một vài y công khác có phần thô ráp và cẩu thả trong phương pháp làm việc. Anh ăn trưa cùng bạn bè tại phòng sinh hoạt câu lạc bộ, một bữa ăn đạm bạc gồm một chiếc bánh scone phết bơ và một tách ca cao, và họ bàn luận về chiến tranh. Một vài người sắp ra trận, nhưng các nhà chức trách rất khắt khe và từ chối tất cả những ai chưa từng nhận chức vụ trong bệnh viện. Có người gợi ý rằng, nếu chiến tranh cứ tiếp diễn, chẳng mấy chốc họ sẽ sẵn sàng nhận bất kỳ ai có chuyên môn; nhưng ý kiến chung vẫn là cuộc chiến sẽ kết thúc trong vòng một tháng. Giờ đây khi Roberts đã ở đó, mọi chuyện sẽ ổn thỏa trong nháy mắt thôi. Đó cũng là quan điểm của Macalister, và anh ta từng bảo Philip rằng họ phải chớp thời điểm và mua cổ phiếu ngay trước khi hòa bình được tuyên bố. Khi ấy thị trường sẽ bùng nổ, và tất cả bọn họ có thể kiếm được chút đỉnh. Philip đã dặn dò Macalister mua hộ cổ phiếu bất cứ khi nào cơ hội xuất hiện. Sự thèm thuồng của anh đã bị kích thích bởi ba mươi bảng kiếm được hồi mùa hè, và giờ đây anh muốn kiếm thêm vài trăm bảng nữa.
Anh kết thúc một ngày làm việc và lên xe điện trở về Kennington. Anh tự hỏi tối nay Mildred sẽ cư xử ra sao đây. Thật phiền toái khi nghĩ đến cảnh cô có thể sẽ cáu kỉnh và từ chối trả lời mọi câu hỏi của anh. Hôm đó là một buổi tối ấm áp so với thời điểm trong năm, và ngay cả những con phố xám xịt ở Nam Luân Đôn ấy cũng vương vấn chút uể oải của tháng Hai; tự nhiên bấy giờ đang thổn thức sau những tháng mùa đông dài đằng đẵng, vạn vật đâm chồi tỉnh giấc sau giấc ngủ dài, và có một tiếng sột soạt trong lòng đất – điềm báo trước của mùa xuân, khi nó tiếp tục guồng quay vĩnh cửu của mình. Philip vốn muốn đi xa hơn nữa, anh chẳng màng về lại căn phòng trọ và đang thèm thuồng hít thở không khí trong lành; nhưng nỗi khao khát được gặp đứa trẻ lại bất chợt bóp nghẹt tâm can, và anh mỉm cười một mình khi nghĩ tới cảnh con bé đang lững thững bước về phía mình với tiếng cười khúc khích đầy thích thú. Anh ngạc nhiên khôn tả khi về đến nhà và theo thói quen ngước nhìn lên những ô cửa sổ, chỉ thấy tối thui không một bóng đèn. Anh bước lên lầu, gõ cửa nhưng chẳng có lời đáp. Khi ra ngoài, Mildred thường giấu chìa khóa dưới thảm lau chân, và quả nhiên anh tìm thấy nó ở đó. Anh mở cửa bước vào phòng khách và bật diêm. Chuyện gì đó đã xảy ra, ban đầu anh chưa nhận thức được ngay; anh vặn hết cỡ van ga rồi châm lửa; căn phòng bỗng chốc ngập chìm trong ánh sáng chói lòa và anh đảo mắt nhìn quanh. Anh hít một hơi nghẹn ngào. Toàn bộ căn phòng đã bị tàn phá. Mọi thứ bên trong đều bị đập phá một cách có chủ đích. Cơn giận dữ bủa vây lấy anh, và anh lao phắt vào phòng của Mildred. Nơi đó tối om và trống hoác. Khi đã thắp sáng lên, anh nhận ra cô đã mang đi toàn bộ đồ đạc của mình và của đứa nhỏ (lúc bước vào anh đã thấy chiếc xe đẩy không còn ở vị trí quen thuộc trên chiếu nghỉ, nhưng cứ đinh ninh Mildred đưa con đi dạo); mọi thứ trên bàn rửa mặt đều đã vỡ nát, một con dao đã được rạch chéo qua phần đệm của hai chiếc ghế, chiếc gối bị rách toạc, có những vết rách lớn trên ga giường và tấm khăn trải giường, chiếc gương soi có vẻ đã bị đập vỡ bằng búa. Philip bàng hoàng không hiểu chuyện gì đang xảy ra. Anh bước sang phòng mình, và nơi đây mọi thứ cũng hỗn độn chẳng kém. Chậu rửa và bình nước đã vỡ vụn, chiếc gương soi văng mảnh tung tóe, và ga giường thì rách tả tơi. Mildred đã rạch một đường đủ lớn để thọc tay vào gối và vãi tung lông vũ khắp phòng. Cô còn đâm nát bét dao vào những chiếc chăn. Trên bàn trang điểm là di ảnh mẹ của Philip, những chiếc khung đã bị đập nát và kính vỡ tan tành. Philip bước vào căn bếp nhỏ. Mọi thứ có thể vỡ được đều đã vỡ: ly cốc, thau làm bánh, đĩa, bát.
Cảnh tượng ấy khiến Philip cạn cả lời. Mildred chẳng để lại một bức thư nào, chẳng có gì ngoài bãi chiến trường này để đánh dấu cơn thịnh nộ của cô, và anh có thể hình dung ra khuôn mặt lạnh băng lầm lũi làm những việc đó của cô. Anh quay trở lại phòng khách và nhìn quanh. Anh sững sờ đến mức chẳng còn cảm thấy giận dữ nữa. Anh tò mò nhìn con dao nhà bếp và chiếc búa đập than đang nằm trên bàn – nơi cô vứt lại chúng. Rồi ánh mắt anh bắt gặp một con dao lóc thịt lớn nằm trong lò sưởi đã bị bẻ gãy. Chắc hẳn cô đã tốn rất nhiều thời gian mới gây ra được chừng ấy sự tàn phá. Bức chân dung anh do Lawson vẽ đã bị rạch chéo một nhát trông đến là ghê rợn. Những bức tranh vẽ của chính anh đã bị xé tơi bời; còn các bức ảnh chụp, bức Olympia của Manet, bức Odalisque của Ingres cùng bức chân dung Philip IV, đều đã bị đập nát dưới những cú giáng mạnh mẽ của chiếc búa tạ. Khăn trải bàn, rèm cửa và hai chiếc ghế bành đều chi chít những vết rạch. Chúng đã hoàn toàn tiêu đời. Trên bức tường cạnh chiếc bàn mà Philip dùng làm bàn làm việc là mảnh thảm Ba Tư nhỏ mà Cronshaw từng tặng anh. Mildred từ xưa đã luôn căm ghét nó.
– Đã là thảm thì phải trải xuống sàn nhà chứ, – cô từng nói, – mà nó lại là một thứ đồ bẩn thỉu hôi hám, chẳng hơn không kém.
Nó khiến cô tức điên lên vì Philip bảo rằng tấm thảm ấy chứa đựng lời giải cho một câu đố vĩ đại. Cô nghĩ anh đang đem cô ra trò cười. Cô đã rạch thẳng một đường qua nó tới ba lần, chắc hẳn phải tốn không ít sức lực, và giờ đây nó chỉ còn treo lủng lẳng từng mảng rách rưới. Philip có hai hoặc ba chiếc đĩa xanh trắng, dẫu chẳng có giá trị gì nhưng anh đã mua từng chiếc một với số tiền rất nhỏ và quý chúng vì những kỷ niệm gắn bó. Giờ đây chúng vương vãi khắp sàn nhà thành từng mảnh vụn. Có những đường rạch dài ở bìa sau những cuốn sách của anh, và cô còn nhọc công xé toạc từng trang của những cuốn sách tiếng Pháp chưa đóng gáy. Những món đồ trang trí nhỏ trên bệ lò sưởi nằm vương vãi trên nền lò thành từng mảnh vụn. Bất cứ thứ gì có thể phá hủy bằng dao hoặc búa thì đều đã bị tiêu diệt.
Toàn bộ gia tài của Philip đem bán chắc cũng chẳng được ba mươi bảng, nhưng phần lớn chúng đều là những người bạn cũ, và anh vốn là một kẻ nặng lòng với gia đình, gắn bó với tất cả những món đồ lặt vặt ấy chỉ vì chúng thuộc về anh; anh từng tự hào về tổ ấm nhỏ bé của mình, và với số tiền ít ỏi ấy, anh đã vun vén cho nó trở nên xinh xắn và mang đậm dấu ấn riêng. Giờ đây anh sụp xuống trong nỗi tuyệt vọng. Anh tự hỏi sao cô có thể nhẫn tâm đến thế. Một nỗi sợ bất chợt vực anh đứng dậy, bước ra hành lang – nơi có chiếc tủ đựng quần áo của anh. Anh mở cửa ra và thở phào nhẹ nhõm. Hình như cô đã quên mất nó nên chẳng món đồ nào của anh bị đụng đến.
Anh quay lại phòng khách, đảo mắt ngắm nhìn cảnh tượng hoang tàn và tự hỏi phải làm gì tiếp theo; anh chẳng còn tâm trạng nào để bắt tay vào dọn dẹp lại mọi thứ; vả lại trong nhà chẳng còn chút thức ăn nào, mà anh lại đang đói. Anh bước ra ngoài tìm gì đó lót dạ. Khi trở về, tâm trạng anh đã bình tĩnh hơn đôi chút. Một nỗi nhói đau bất chợt bóp nghẹt tim gan khi anh nghĩ về đứa trẻ, và anh tự hỏi liệu con bé có nhớ anh không, có lẽ là có vào lúc đầu, nhưng chỉ một tuần thôi là nó sẽ quên bén anh đi; và anh thấy tạ ơn trời vì đã rũ bỏ được Mildred. Anh không nghĩ về cô với sự căm phẫn, mà bằng một cảm giác chán ngán đến tận cổ.
– Cầu trời khấn Phật tôi không bao giờ phải nhìn thấy mặt cô ta nữa, – anh thốt lên thành tiếng.
Việc duy nhất lúc này là dọn khỏi căn phòng này, và anh hạ quyết tâm sẽ báo trả nhà vào sáng hôm sau. Anh không đủ tiền để đền bù những thiệt hại đã gây ra, lại thêm số tiền trong túi chẳng còn là bao nên buộc phải tìm một nơi trọ rẻ hơn nữa. Anh rất đỗi mong mỏi được rời khỏi nơi này. Tiền nong đã làm anh phiền lòng, và giờ đây hình bóng của Mildred sẽ mãi mãi ám ảnh những chốn này. Philip vốn là kẻ thiếu kiên nhẫn và chẳng bao giờ có thể ngồi yên cho đến khi thực hiện được kế hoạch đã vạch ra trong đầu; thế nên vào chiều hôm sau, anh gọi một tay buôn đồ cũ đến và hắn ta ngã giá ba bảng cho toàn bộ số đồ đạc của anh, cả đồ hỏng lẫn đồ lành; và hai ngày sau, anh chuyển đến căn nhà đối diện bệnh viện – nơi anh từng thuê phòng hồi mới bước chân vào trường y. Bà chủ nhà là một người rất tử tế. Anh thuê một căn phòng áp mái ở tầng trên với giá sáu shilling một tuần; phòng nhỏ, tẻ nhạt và nhìn thẳng ra khoảng sân của ngôi nhà áp lưng vào đó, nhưng giờ đây ngoài quần áo và một hòm sách ra thì anh chẳng còn gì trong tay, thế nên anh rất đỗi vui mừng vì tìm được chỗ trọ rẻ bèo đến vậy.
