Kỳ thi mà Philip đã vượt qua trước khi trở thành một học việc cho một kiểm toán viên công chứng là đủ điều kiện để anh có thể bước chân vào một trường y. Anh chọn St. Luke’s vì cha anh từng là sinh viên ở đó, và trước khi kỳ học mùa hè kết thúc, anh đã lên Luân Đôn một ngày để gặp vị thư ký. Anh nhận từ ông ta một danh sách các phòng trọ, rồi thuê một căn phòng trong một ngôi nhà u ám, có ưu điểm là chỉ cách bệnh viện vỏn vẹn hai phút đi bộ.

“Cậu sẽ phải sắp xếp một phần cơ thể để mổ xẻ,” vị thư ký bảo anh. “Cậu nên bắt đầu với một cái chân; họ thường làm thế; hình như họ thấy nó dễ hơn.”

Philip nhận ra rằng bài giảng đầu tiên của anh là môn giải phẫu vào lúc mười một giờ, và khoảng mười giờ rưỡi, anh khập khiễng bước qua đường, mang theo chút hồi hộp tìm đường vào Trường Y. Ngay sát cửa ra vào có ghim rất nhiều thông báo, nào là lịch giảng dạy, lịch thi đấu bóng đá, và những thứ tương tự; anh dán mắt vào chúng một cách thờ thẫn, cố tỏ ra tự nhiên. Những thanh niên và thiếu niên lai rai bước vào tìm thư trong giá, trò chuyện với nhau, rồi đi xuống tầng hầm, nơi có phòng đọc sách của sinh viên. Philip thấy vài gã có vẻ lơ đễnh, rụt rè đang la cà xung quanh, và đoán rằng, cũng giống như mình, họ có mặt ở đây lần đầu tiên. Khi đã xem hết các bảng thông báo, anh nhìn thấy một cánh cửa kính dẫn vào cái có vẻ là một bảo tàng, và vì vẫn còn dư hai mươi phút, anh bước vào. Đó là một bộ sưu tập các mẫu bệnh lý. Chừng lát sau, một chàng trai khoảng mười tám tuổi tiến lại gần anh.

“Này cậu, sinh viên năm nhất phải không?” cậu ta hỏi.

“Ừ,” Philip đáp.

“Phòng giảng ở đâu vậy, cậu có biết không? Sắp đến mười một giờ rồi kìa.”

“Chúng ta đi tìm thử xem.”

Họ bước ra khỏi bảo tàng vào một hành lang dài, tối tăm, với những bức tường sơn hai tông màu đỏ khác nhau, và những thanh niên khác đang đi dọc theo đó đã chỉ đường cho họ. Họ đến một cánh cửa có biển đề Nhà hát Giải phẫu. Philip nhận thấy đã có khá đông người ở đó. Các dãy ghế được xếp theo bậc thang, và đúng lúc Philip bước vào, một nhân viên phục vụ đi vào, đặt một cốc nước lên chiếc bàn ở khoảng trống giữa phòng giảng, rồi mang vào một khung chậu và hai khúc xương đùi, phải và trái. Thêm nhiều nam sinh nữa bước vào và tìm chỗ ngồi của mình, và đến mười một giờ thì phòng giảng đã kín chỗ. Có khoảng sáu mươi sinh viên. Phần lớn họ trẻ hơn Philip khá nhiều, những chàng trai mặt mày nhẵn nhụi mới mười tám tuổi, nhưng cũng có vài người lớn tuổi hơn anh: anh để ý thấy một người cao gầy, để hàng ria mép đỏ quạch hung dữ, có lẽ phải đến ba mươi tuổi; một anh chàng lùn khác tóc đen, chỉ kém anh một hoặc hai tuổi; và có một người đeo kính để râu đã bạc trắng.

Giảng viên bước vào, ông Cameron, một người đàn ông đẹp trai với mái tóc bạc phơ và những đường nét khuôn mặt sắc sảo. Ông gọi đến danh sách dài các tên. Sau đó ông có một bài phát biểu ngắn. Ông nói bằng một giọng dễ chịu, với những từ ngữ được chọn lọc kỹ càng, và dường như ông kín đáo tận hưởng việc sắp xếp chúng thật cẩn thận. Ông gợi ý một hoặc hai cuốn sách họ có thể mua và khuyên nên mua một bộ xương người. Ông nói về môn giải phẫu với sự nhiệt tình: nó là cốt lõi để nghiên cứu phẫu thuật; sự hiểu biết về nó làm tăng thêm khả năng cảm thụ nghệ thuật. Philip vểnh tai nghe. Sau này anh nghe nói ông Cameron cũng giảng bài cho các sinh viên tại Học viện Hoàng gia. Ông từng sống nhiều năm ở Nhật Bản, giữ một chức vụ tại Đại học Tokyo, và ông rất tự hào về khả năng thẩm mỹ cái đẹp của mình.

“Các anh sẽ phải học rất nhiều điều tẻ nhạt,” ông kết luận với một nụ cười khoan dung, “mà các anh sẽ quên ngay khoảnh khắc vượt qua kỳ thi tốt nghiệp, nhưng trong môn giải phẫu, thà đã học rồi quên còn hơn là chưa từng học bao giờ.”

Ông cầm lấy khung chậu đang đặt trên bàn và bắt đầu mô tả nó. Ông nói hay và rõ ràng.

Cuối buổi giảng, chàng trai đã bắt chuyện với Philip trong bảo tàng bệnh lý và ngồi cạnh anh trong phòng giảng đề nghị họ nên đi đến phòng giải phẫu. Philip và cậu ta lại đi dọc theo hành lang, và một nhân viên phục vụ đã chỉ cho họ vị trí của nó. Ngay khi bước vào, Philip hiểu ra thứ mùi hăng hắc mà anh từng nhận thấy ngoài lối đi là gì. Anh châm một tẩu thuốc. Người nhân viên phát ra một tiếng cười ngắn.

“Cậu sẽ sớm quen với cái mùi này thôi. Bản thân tôi thì chẳng thấy nó nữa.”

Anh ta hỏi tên Philip và nhìn vào danh sách trên bảng.

“Cậu nhận một cái chân — số bốn.”

Philip thấy có một cái tên khác được ghép chung với tên mình.

“Ý nghĩa của việc đó là gì thế?” anh hỏi.

“Chúng tôi đang rất thiếu tử thi lúc này. Chúng tôi đành phải xếp hai người cho mỗi phần.”

Phòng giải phẫu là một căn phòng lớn được sơn giống như các hành lang, phần trên màu cá hồi đậm và phần chân tường màu đất nung sẫm. Dọc theo các cạnh dài của căn phòng ở những khoảng cách đều đặn, vuông góc với tường, là những phiến đá sắt, có rãnh như đĩa đựng thịt; và trên mỗi phiến nằm một tử thi. Hầu hết bọn họ là đàn ông. Chúng rất sẫm màu nhờ chất bảo quản được dùng để ngâm ấp, và lớp da gần như có vẻ ngoài giống như da thuộc. Chúng cực kỳ hốc hác. Người nhân viên dẫn Philip đến trước một trong những phiến đá. Một thanh niên đang đứng cạnh đó.

“Tên cậu là Carey phải không?” anh ta hỏi.

“Đúng vậy.”

“Ồ, thế là chúng ta chung nhau cái chân này rồi. May là đàn ông đấy, nhỉ?”

“Tại sao chứ?” Philip hỏi.

“Họ thường thích tử thi nam hơn,” nhân viên phục vụ nói. “Tử thi nữ dễ có nhiều mỡ bám quanh lắm.”

Philip nhìn vào tử thi. Tay chân gầy guộc đến mức chẳng còn hình thù gì nữa, và những chiếc xương sườn nhô hẳn lên khiến lớp da bọc bên ngoài căng phồng. Một người đàn ông khoảng bốn mươi lăm tuổi với bộ râu thưa thớt màu xám, trên đầu là mái tóc thưa thớt, không màu: đôi mắt nhắm nghiền và phần xương hàm dưới trũng xuống. Philip không thể cảm nhận được rằng đây từng là một con người, thế mà trong hàng dài những cái xác ấy lại ẩn chứa điều gì đó thật khủng khiếp và ghê rợn.

“Tôi nghĩ mình sẽ bắt đầu vào lúc hai giờ,” chàng trai giải phẫu cùng Philip nói.

“Được rồi, lúc đó tôi sẽ có mặt.”

Hôm trước anh đã mua hộp dụng cụ cần thiết, và giờ thì anh được giao một chiếc tủ có khóa. Anh nhìn chàng trai đã đi cùng mình vào phòng giải phẫu và thấy mặt cậu ta tái mét.

“Làm cậu thấy phát ốm lên à?” Philip hỏi.

“Tôi chưa từng nhìn thấy ai chết bao giờ.”

Họ đi dọc theo hành lang cho đến khi tới lối ra vào của trường. Philip chợt nhớ đến Fanny Price. Cô ấy là người chết đầu tiên anh từng thấy, và anh nhớ lại cảm giác kỳ lạ mà nó đã mang lại cho mình. Có một khoảng cách vô tận giữa cõi âm và cõi dương: chúng dường như chẳng thuộc về cùng một giống loài; và thật kỳ lạ khi nghĩ rằng chỉ cách đó không lâu họ vẫn còn nói năng, cử động, ăn uống và cười đùa. Có cái gì đó đáng sợ ở người chết, và người ta có thể tưởng tượng rằng họ có thể gieo rắc ảnh hưởng xấu lên người sống.

“Cậu nghĩ thế nào về việc đi kiếm cái gì đó lót dạ nhỉ?” người bạn mới nói với Philip.

Họ đi xuống tầng hầm, nơi có một căn phòng tối được trang bị làm nhà hàng, và ở đây sinh viên có thể mua được thứ đồ ăn giống như ở các tiệm bánh mì sủi bọt. Trong lúc ăn (Philip gọi một chiếc bánh scone phết bơ và một cốc sô-cô-la), anh phát hiện ra người bạn đồng hành của mình tên là Dunsford. Cậu ta là một thiếu niên có làn da tươi tắn, đôi mắt xanh dễ mến và mái tóc xoăn đen, chân tay to lớn, chậm chạp cả trong lời nói lẫn cử động. Cậu ta vừa ở trường Clifton tới.

“Cậu có thi lấy chứng chỉ kép không?” cậu ta hỏi Philip.

“Có, tôi muốn sớm có bằng hành nghề càng nhanh càng tốt.”

“Tôi cũng thi, nhưng sau đó tôi sẽ lấy thêm bằng F.R.C.S. Tôi định theo chuyên ngành phẫu thuật.”

Hầu hết sinh viên đều theo học chương trình đào tạo của Hội đồng kép thuộc Trường Phẫu thuật viên và Trường Bác sĩ; nhưng những ai đầy tham vọng hoặc chăm chỉ hơn sẽ học thêm những khóa học dài hơn dẫn đến tấm bằng của Đại học Luân Đôn. Khi Philip đến St. Luke’s, các quy định vừa có sự thay đổi, và khóa học kéo dài năm năm thay vì bốn năm như trước đối với những ai đăng ký trước mùa thu năm 1892. Dunsford nắm rất rõ các dự định của mình và kể cho Philip nghe về trình tự thông thường của các sự việc. Kỳ thi “chứng chỉ kép đầu tiên” bao gồm sinh học, giải phẫu và hóa học; nhưng nó có thể được chia thành từng phần, và hầu hết mọi người đều thi môn sinh học ba tháng sau khi vào trường. Môn khoa học này mới được bổ sung vào danh sách các môn học bắt buộc sinh viên phải nắm vững, nhưng lượng kiến thức yêu cầu thì rất ít.

Khi Philip quay lại phòng giải phẫu, anh đến muộn vài phút vì quên mua đôi ống tay áo rời dùng để bảo vệ áo sơ mi, và anh thấy rất nhiều người đã bắt đầu làm việc. Bạn cặp của anh đã bắt đầu đúng từng phút và đang bận rộn bóc tách các dây thần kinh dưới da. Hai người khác đang bận rộn với cái chân thứ hai, và những người khác nữa thì bận với phần tay.

“Cậu không phiền vì tôi đã bắt đầu trước chứ?”

“Không sao đâu, cứ làm đi,” Philip đáp.

Anh cầm cuốn sách đang mở sẵn trang có sơ đồ của phần cơ thể được giải phẫu, và xem xét những gì họ phải tìm.

“Cậu có vẻ cừ khôi khoản này ghê nhỉ,” Philip nói.

“À, trước đây tôi đã mổ xẻ khá nhiều rồi, động vật ấy mà, cho kỳ thi Tiền khoa học.”

Có một vài mẩu chuyện trò rôm rả bên bàn giải phẫu, một phần về công việc, một phần về triển vọng của mùa giải bóng đá, các trợ giảng và những bài giảng. Philip cảm thấy mình lớn tuổi hơn hẳn những người còn lại. Họ chỉ là những học sinh còn non nớt. Nhưng tuổi tác nằm ở sự hiểu biết nhiều hơn là số năm tháng; và Newson, chàng trai năng nổ đang giải phẫu cùng anh, tỏ ra rất thông thạo môn học của mình. Cậu ta có lẽ cũng không ngại khoe khoang một chút, và giải thích rất cặn kẽ cho Philip những gì cậu ta đang làm. Philip, dẫu mang trong mình những kho tàng trí tuệ được giấu kín, vẫn ngoan ngoãn lắng nghe. Sau đó Philip cầm lấy dao mổ và nhíp rồi bắt đầu làm việc trong khi người kia đứng nhìn.

“Thật tuyệt khi nó gầy thế này,” Newson nói, vừa lau tay. “Tên khốn này chắc đã chẳng có gì bỏ bụng trong suốt một tháng.”

“Không biết ông ta chết vì bệnh gì nhỉ,” Philip lầm bầm.

“Ồ, tớ chịu, bệnh nào chẳng được, chắc là chết đói là chính thôi… Này, cẩn thận đấy, đừng có cắt vào mạch máu đó.”

“Nói thì dễ lắm, bảo đừng cắt vào mạch máu,” một trong những người đang làm việc ở chiếc chân đối diện nhận xét. “Lão ngốc ngớ ngẩn này có một mạch máu mọc nhầm chỗ.”

“Mạch máu lúc nào chẳng mọc nhầm chỗ,” Newson nói. “Bình thường mới là thứ duy nhất thực tế chẳng bao giờ cậu tìm thấy. Đó là lý do tại sao người ta gọi nó là bình thường.”

“Đừng có nói những điều kiểu đó,” Philip bảo, “kẻo tôi lại tự cắt vào tay mình bây giờ.”

“Nếu cậu tự cắt vào tay,” Newson đáp, đầy vẻ hiểu biết, “hãy rửa ngay bằng dung dịch sát trùng. Đó là điều duy nhất cậu phải cẩn thận đấy. Năm ngoái có một anh chàng ở đây chỉ bị kim đâm một nhát, anh ta chẳng thèm bận tâm, thế là bị nhiễm trùng máu.”

“Anh ta có qua khỏi không?”

“Ồ không, anh ta chết trong vòng một tuần. Tôi đã đến và nghía qua xác anh ta trong phòng khám nghiệm tử thi.”

Tấm lưng của Philip mỏi nhừ vào lúc đến giờ uống trà, và bữa trưa của anh quá đỗi nhẹ nhàng nên anh đã sẵn sàng cho nó. Tay anh vương vất cái mùi đặc biệt mà anh từng nhận thấy vào buổi sáng trong hành lang. Anh cứ tưởng chiếc bánh nướng xốp của mình cũng có mùi đó.

“Ồ, cậu sẽ quen với nó thôi,” Newson nói. “Khi cái mùi hôi thối thân thương của phòng giải phẫu không còn vương vấn bên mình, cậu sẽ thấy cô đơn lắm đấy.”

“Tôi không để nó làm hỏng cảm giác thèm ăn của mình đâu,” Philip nói, vừa ăn chiếc bánh xốp nối tiếp bằng một miếng bánh ngọt.