Vào đầu học kỳ mùa đông, Philip trở thành một sinh viên phụ trách phòng khám ngoại trú. Có ba vị phó giáo sư phụ trách phòng khám ngoại trú, mỗi người làm việc hai ngày một tuần, và Philip đã đăng ký vào nhóm của bác sĩ Tyrell. Ông rất được sinh viên yêu mến, nên việc giành được chân phụ tá cho ông có phần cạnh tranh gay gắt. Bác sĩ Tyrell là một người cao gầy, khoảng ba mươi lăm tuổi, đầu rất nhỏ, tóc đỏ cắt ngắn, và đôi mắt xanh lồi ra; khuôn mặt ông đỏ bừng như lửa. Ông ăn nói lưu loát với giọng điệu dễ chịu, thích pha trò một chút và nhìn đời bằng con mắt nhẹ tênh. Ông là một người thành đạt, có phòng khám tư đông khách và tương lai rộng mở với tước hiệu hiệp sĩ. Nhờ giao thiệp với sinh viên và người nghèo, ông mang vẻ bề trên ban ơn, còn nhờ luôn chữa bệnh cho người đau yếu, ông có dáng vẻ xởi lởi, chiếu cố của một kẻ khỏe mạnh mà một số bác sĩ tư gia thường coi là phong cách chuyên nghiệp của mình. Ông khiến bệnh nhân cảm thấy như một đứa trẻ đang đứng trước một ông thầy giáo vui tính; bệnh tật của họ chỉ là một chút nghịch ngợm ngốc nghếch khiến ông thấy buồn cười hơn là bực bội.

Sinh viên được yêu cầu có mặt tại phòng khám ngoại trú mỗi ngày, quan sát các ca bệnh và thu lượm bất kỳ thông tin nào có thể; nhưng vào những ngày làm phụ tá, nhiệm vụ của họ rõ ràng hơn một chút. Vào thời điểm đó, khoa ngoại trú tại bệnh viện St. Luke gồm ba căn phòng thông nhau, cùng một phòng chờ lớn, tối tăm với những cột trụ xây bằng gạch đá khối lớn và những chiếc ghế dài. Đây là nơi các bệnh nhân ngồi chờ sau khi đã được phát “sổ khám bệnh” vào lúc giữa trưa; và những hàng người dài dằng dặc ấy, tay cầm chai lọ và hũ sứ, người thì rách rưới bẩn thỉu, kẻ thì trông cũng kháươm bờm, ngồi trong không gian mờ ảo, đàn ông lẫn đàn bà đủ mọi lứa tuổi, cả trẻ em nữa, gợi lên cho người ta một ấn tượng kỳ dị và rợn ngợp. Họ gợi nhớ đến những bức vẽ ảm đạm của Daumier. Tất cả các phòng đều được sơn giống nhau, màu cá hồi với phần ốp chân tường cao màu nâu sẫm; và trong phòng phảng phất mùi chất khử trùng, đến chiều tối lại hòa lẫn với thứ mùi xגיôi tục tĩu của con người. Căn phòng đầu tiên là lớn nhất, ở giữa đặt một bàn làm việc và ghế xoay dành cho bác sĩ; hai bên là hai chiếc bàn nhỏ hơn, thấp hơn một chút: một bên là chỗ ngồi của bác sĩ nội trú và bên kia là phụ tá ghi chép vào cuốn “sổ cái” trong ngày. Đây là một cuốn sổ dày ghi lại tên, tuổi, giới tính, nghề nghiệp của bệnh nhân và chẩn đoán bệnh tình của họ.

Đúng một giờ rưỡi, bác sĩ nội trú bước vào, bấm chuông và bảo người gác cổng gọi những bệnh nhân cũ vào. Lúc nào cũng có rất nhiều người như vậy, và cần phải giải quyết càng nhiều ca càng tốt trước khi bác sĩ Tyrell đến lúc hai giờ. Vị bác sĩ nội trú mà Philip tiếp xúc là một gã đàn ông nhỏ con, chải chuốt, cực kỳ tự cao tự đại: hắn đối xử với các phụ tá bằng giọng điệu bề trên và tỏ rõ thái độ bực bội trước sự thân mật của những sinh viên lớn tuổi từng là bạn học cùng khóa, những kẻ không dành cho hắn sự tôn trọng mà vị trí hiện tại của hắn đòi hỏi. Hắn bắt đầu giải quyết các ca bệnh. Một phụ tá giúp hắn. Bệnh nhân ùn ùn kéo vào. Đàn ông vào trước. Chứng viêm phế quản mạn tính, “một thứ ho khụ khụ khó chịu,” là căn bệnh họ mắc phải chủ yếu; một người đến chỗ bác sĩ nội trú và người kia đến chỗ phụ tá, nộp sổ khám bệnh của mình: nếu tình hình tiến triển tốt, dòng chữ “Rep 14” sẽ được viết lên đó, và họ cầm theo chai hoặc hũ sứ đến phòng phát thuốc để nhận thuốc dùng trong mười bốn ngày tiếp theo. Một số bệnh nhân quen mặt lảng vảng lại phía sau để mong được chính bác sĩ thăm khám, nhưng họ hiếm khi thành công; và chỉ có ba bốn người, có tình trạng bệnh có vẻ cần sự chú ý của ông, là được giữ lại.

Bác sĩ Tyrell bước vào với những chuyển động nhanh nhẹn và phong thái lồng lộng gió trời. Ông gợi nhớ đôi chút đến một chú hề nhảy vào võ đài rạp xiếc với tiếng hô: Chúng ta lại đây rồi đây. Điệu bộ của ông như muốn nói: Toàn bộ cái sự nhảm nhí về chuyện ốm đau này là thế nào nhỉ? Ta sẽ sớm dẹp yên nó thôi. Ông ngồi xuống, hỏi xem có bệnh nhân cũ nào cần ông khám không, nhanh chóng lướt qua họ, nhìn họ bằng đôi mắt tinh anh khi thảo luận về các triệu chứng của họ, tung ra một câu trò đùa (khiến tất cả các phụ tá cười vang khoái chí) với bác sĩ nội trú, kẻ cũng cười vang khoái chí nhưng với vẻ mặt như thể hắn cho rằng việc các phụ tá cười cợt là hơi xấc láo, nhận xét rằng hôm nay trời đẹp hoặc trời nóng, rồi bấm chuông gọi người gác cổng cho bệnh nhân mới vào.

Họ lần lượt bước vào và tiến tới chiếc bàn nơi bác sĩ Tyrell đang ngồi. Họ là những người đàn ông lớn tuổi, thanh niên và những người ở tuổi trung niên, phần lớn thuộc tầng lớp lao động, công nhân bốc xếp cảng, phu xe ngựa, công nhân nhà máy, nhân viên quán rượu; nhưng một số người, ăn mặc tề chỉnh, thuộc tầng lớp rõ ràng là cao hơn, như nhân viên cửa hàng, nhân viên văn phòng và những người tương tự. Bác sĩ Tyrell nhìn những người này với vẻ nghi ngờ. Đôi khi họ mặc những bộ quần áo tồi tàn để giả vờ làm người nghèo; nhưng ông có đôi mắt tinh tường để ngăn chặn điều mà ông coi là gian lận và đôi khi từ chối khám cho những người mà ông nghĩ hoàn toàn có khả năng trả tiền khám bệnh. Phụ nữ là những kẻ vi phạm tồi tệ nhất và họ xoay xở việc đó vụng về hơn. Họ thường mặc một chiếc áo choàng và chân váy gần như rách rưới, nhưng lại quên tháo những chiếc nhẫn trên tay ra.

“Nếu chị có đủ khả năng đeo đồ trang sức thì chị cũng có đủ tiền trả bác sĩ. Bệnh viện là một tổ chức từ thiện,” bác sĩ Tyrell nói.

Ông trả lại cuốn sổ và gọi ca tiếp theo.

“Nhưng tôi có sổ khám bệnh cơ mà.”

“Tôi chẳng thèm quan tâm đến cuốn sổ của chị đâu; chị biến đi cho. Chị không có lý do gì để đến đây ăn cắp thời gian vốn dành cho những người thực sự nghèo khó cả.”

Bệnh nhân lủi thủi bước ra với vẻ mặt hậm hực, cau có giận dữ.

“Cô ta có lẽ sẽ viết một bức thư gửi các tờ báo về sự tắc trách trầm trọng của các bệnh viện ở London,” bác sĩ Tyrell mỉm cười nói, khi ông cầm tờ giấy tiếp theo và liếc nhìn bệnh nhân bằng ánh mắt tinh anh quen thuộc.

Hầu hết họ đều đinh ninh rằng bệnh viện là một cơ quan của nhà nước, thứ mà họ phải đóng thuế để duy trì, và coi việc được chăm sóc y tế là một quyền lợi họ có thể đòi hỏi. Họ tưởng tượng rằng vị bác sĩ dành thời gian cho họ được trả lương rất hậu hĩnh.

Bác sĩ Tyrell giao cho mỗi phụ tá của mình một ca bệnh để thăm khám. Phụ tá đưa bệnh nhân vào một trong những căn phòng bên trong; chúng nhỏ hơn, mỗi phòng kê một chiếc ghế dài bọc da ngựa màu đen: anh ta đặt ra hàng loạt câu hỏi cho bệnh nhân, khám phổi, tim và gan của anh ta, ghi lại các dữ kiện thực tế vào sổ y bạ của bệnh viện, tự hình thành trong đầu một ý niệm về chẩn đoán, rồi chờ bác sĩ Tyrell bước vào. Ông làm việc này, theo sau là một đám đông sinh viên nhỏ, khi đã khám xong cho những bệnh nhân nam, và người phụ tá đọc lên những gì mình đã tìm hiểu. Bác sĩ hỏi anh ta một hoặc hai câu hỏi và tự mình khám lại cho bệnh nhân. Nếu có điều gì thú vị đáng lắng nghe, các sinh viên liền áp ống nghe của họ vào: bạn sẽ thấy một bệnh nhân bị ba bốn ống nghe áp lên ngực, và có lẽ hai ống ở sau lưng, trong khi những người khác kiên nhẫn chờ đến lượt mình nghe. Bệnh nhân đứng giữa họ có chút ngượng ngùng, nhưng không hẳn là không lấy làm thích thú khi thấy mình trở thành tâm điểm chú ý: anh ta ngơ ngác lắng nghe khi bác sĩ Tyrell tha hồ tuôn ra những lời trôi chảy về ca bệnh. Hai hoặc ba sinh viên lắng nghe lại để nhận ra tiếng thổi hoặc tiếng rít mà bác sĩ vừa mô tả, rồi người đàn ông được bảo mặc quần áo vào.

Khi các ca bệnh khác nhau đã được khám xong, bác sĩ Tyrell quay trở lại căn phòng lớn và ngồi xuống bàn làm việc của mình. Ông hỏi bất kỳ sinh viên nào đứng gần đó xem họ sẽ kê đơn thuốc gì cho một bệnh nhân mà ông vừa khám. Cậu sinh viên kể tên một hoặc hai loại thuốc.

“Thế à?” bác sĩ Tyrell nói. “Chà, dù sao thì điều đó cũng rất nguyên bản. Tôi nghĩ chúng ta sẽ không làm liều đâu.”

Điều này luôn làm các sinh viên cười ồ lên, và với một tia lấp lánh thích thú trước sự dí dỏm thông minh của chính mình, vị bác sĩ lại kê một loại thuốc khác với loại mà cậu sinh viên vừa đề xuất. Khi có hai ca bệnh hoàn toàn giống nhau và sinh viên đề xuất phương pháp điều trị mà bác sĩ đã ra lệnh cho ca đầu tiên, bác sĩ Tyrell liền tung ra sự ứng biến tài tình để nghĩ ra một thứ khác. Đôi khi, biết rằng ở phòng phát thuốc họ đang làm việc kiệt sức và thích phát những loại thuốc đã được chuẩn bị sẵn, những hỗn hợp thuốc bệnh viện quen thuộc qua kinh nghiệm nhiều năm đã chứng minh là rất hiệu nghiệm, ông lại tự giải trí bằng cách viết ra một toa thuốc phức tạp.

“Chúng ta sẽ cho người phát thuốc chút việc để làm. Nếu cứ tiếp tục kê đơn mist: alb: mãi, anh ta sẽ mất đi sự thành thạo mất.”

Các sinh viên cười rộ lên, và vị bác sĩ đảo mắt nhìn một vòng đầy tận hưởng trò đùa của mình. Sau đó, ông chạm tay vào chiếc chuông và khi người gác cổng thò đầu vào, ông nói:

“Mời các cụ bà vào.”

Ông ngả người ra sau ghế, trò chuyện với bác sĩ nội trú trong lúc người gác cổng lùa những bệnh nhân lớn tuổi vào. Họ bước vào, từng nhóm các cô gái xanh xao thiếu máu, với những lọn tóc mái phồng to và đôi môi tái nhợt, những người không thể tiêu hóa nổi thứ thức ăn tồi tàn, thiếu thốn của họ; những cụ bà, béo có gầy có, già trước tuổi vì những lần sinh nở liên miên, mang theo những trận ho mùa đông; những người phụ nữ mắc đủ thứ bệnh trạng trên đời. Bác sĩ Tyrell và vị bác sĩ nội trú giải quyết họ rất nhanh chóng. Thời gian trôi qua, và bầu không khí trong căn phòng nhỏ ngày càng trở nên ngột ngạt. Bác sĩ nhìn đồng hồ.

“Hôm nay có nhiều bệnh nhân nữ mới không?” ông hỏi.

“Chắc là có khá nhiều đấy ạ,” bác sĩ nội trú đáp.

“Chúng ta gọi họ vào đi thôi. Cậu cứ tiếp tục khám cho những người cũ đi.”

Họ bước vào. Với nam giới, các chứng bệnh phổ biến nhất là do lạm dụng rượu quá độ, nhưng với phụ nữ, chúng lại xuất phát từ việc dinh dưỡng kém. Khoảng sáu giờ thì việc khám bệnh cũng xong. Philip, kiệt sức vì đứng suốt từ nãy đến giờ, vì bầu không khí tồi tệ và sự tập trung cao độ, bươn chải cùng các bạn phụ tá sang Trường Y uống trà. Cậu thấy công việc này có sức hút mãnh liệt đến kỳ lạ. Ở đó có con người dưới dạng thô sơ nhất, chính là chất liệu để người nghệ sĩ nhào nặn; và Philip cảm thấy một luồng điện râm ran kỳ lạ khi chợt nhận ra rằng mình đang đứng ở vị trí của người nghệ sĩ còn các bệnh nhân tựa như lớp đất sét trong tay anh. Cậu nhớ lại với một cái nhún vai đầy vẻ buồn cười quãng thời gian ở Paris, chìm đắm trong màu sắc, sắc độ, giá trị tạo hình, trời mới biết là gì nữa, với mục đích tạo ra những tác phẩm đẹp đẽ: sự tiếp xúc trực tiếp với những con người bằng xương bằng thịt mang lại một thứ quyền lực đầy phấn khích mà cậu chưa từng biết đến. Cậu tìm thấy sự hứng thú tột cùng khi ngắm nhìn khuôn mặt họ và lắng nghe họ cất tiếng nói; mỗi người bước vào với một nét đặc trưng riêng, kẻ thì lê lết vụng về, người thì bước đi nhún nhảy, kẻ khác lại lê bước nặng nề, chậm chạp, có người lại rụt rè. Thường thì bạn có thể đoán được nghề nghiệp của họ chỉ qua ngoại hình. Bạn học được cách đặt câu hỏi sao cho họ dễ hiểu, bạn khám phá ra những vấn đề gì mà hầu như tất cả đều nói dối, và bằng những câu hỏi nào bạn có thể ép họ khai ra sự thật bất chấp điều đó. Bạn chứng kiến những cách thức khác nhau mà con người ta đón nhận cùng một sự việc. Chẩn đoán về một căn bệnh hiểm nghèo có người đón nhận bằng một nụ cười và lời trêu đùa, kẻ khác lại lặng câm trong tuyệt vọng. Philip nhận ra rằng cậu ít bẽn lẽn hơn khi ở bên những con người này so với bất kỳ ai trước đây; cậu cảm thấy không hẳn là sự đồng cảm, bởi sự đồng cảm mang hàm ý của sự ban ơn; mà cậu cảm thấy vô cùng gần gũi với họ. Cậu nhận thấy mình có thể giúp họ cảm thấy thoải mái, và khi được giao một ca bệnh để tìm hiểu mọi thứ có thể, cậu có cảm giác như thể bệnh nhân đã trao phó thân phận của họ vào tay cậu với một sự tin tưởng đặc biệt.

“Có lẽ,” cậu thầm nghĩ với một nụ cười, “có lẽ mình sinh ra để làm bác sĩ. Thật là một điều thú vị biết bao nếu mình lại tình cờ trúng vào cái nghề duy nhất mà bản thân thực sự thích hợp.”

Philip có cảm giác rằng chỉ có một mình cậu trong số các phụ tá nhìn thấy vẻ đẹp kịch tính của những buổi chiều hôm ấy. Đối với những người khác, đàn ông và phụ nữ chỉ đơn thuần là các ca bệnh, hay ho nếu chúng phức tạp, tẻ nhạt nếu quá rõ ràng; họ nghe thấy những tiếng thổi bất thường và kinh ngạc trước những lá gan biến dạng; một thứ âm thanh bất ngờ trong phổi mang lại cho họ chuyện để bàn tán. Nhưng với Philip thì nhiều hơn thế rất nhiều. Cậu tìm thấy niềm vui chỉ bằng cách ngắm nhìn họ, nhìn hình dáng đầu và đôi tay họ, nhìn ánh mắt và độ dài chiếcếc mũi của họ. Bạn có thể thấy trong căn phòng ấy bản chất con người bị đánh úp bất ngờ, và thường thì chiếc mặt nạ của thói quen bị xé toạc một cách không thương tiếc, phơi bày trước mắt bạn một tâm hồn hoàn toàn trần trụi. Đôi khi bạn bắt gặp một chủ nghĩa khắc kỷ mộc mạc mang sức nặng sâu sắc đến nao lòng. Có lần Philip chứng kiến một người đàn ông thô lỗ, mù chữ được thông báo rằng căn bệnh của anh ta vô phương cứu chữa; và bản thân là người điềm tĩnh, cậu không khỏi ngạc nhiên trước bản năng kiêu hãnh buộc kẻ khốn khổ ấy phải giữ vững tinh thần trước mặt những người xa lạ. Nhưng liệu anh ta có thể dũng cảm khi ở một mình, đối mặt với sâu thẳm tâm hồn mình, hay khi ấy anh ta sẽ đầu hàng tuyệt vọng? Đôi khi bi kịch lại xuất hiện. Có lần một người phụ nữ trẻ đưa em gái đến khám, một cô gái mười tám tuổi với những đường nét thanh tú và đôi mắt xanh to tròn, mái tóc vàng óng ánh sắc vàng khi một tia nắng mùa thu vô tình chạm vào, cùng một làn da đẹp đến kinh ngạc. Ánh mắt các sinh viên đổ dồn về phía cô với những nụ cười nhỏ. Họ hiếm khi nhìn thấy một cô gái xinh đẹp trong những căn phòng xám xịt này. Người chị lớn kể lại bệnh sử gia đình, cha mẹ đều đã qua đời vì bệnh lao phổi, một anh trai và một chị gái, hai người này là những người cuối cùng còn lại. Cô em gái gần đây bị ho và sụt cân. Cô cởi chiếc áo blouse ra và làn da ở cổ trắng mịn như sữa. Bác sĩ Tyrell khám cho cô một cách lặng lẽ, theo phương pháp nhanh chóng quen thuộc của ông; ông bảo hai hoặc ba phụ tá áp ống nghe vào vị trí ông dùng ngón tay chỉ định; và sau đó cô được phép mặc quần áo lại. Người chị đứng cách đó một chút và nói nhỏ với ông để cô em gái không nghe thấy. Giọng cô run rẩy vì sợ hãi.

“Em ấy không mắc bệnh đó đâu phải không thưa bác sĩ?”

“Tôi e rằng không còn nghi ngờ gì nữa.”

“Em ấy là người cuối cùng rồi. Khi nó đi, tôi chẳng còn ai trên đời nữa.”

Cô bắt đầu khóc, trong khi vị bác sĩ nhìn cô với vẻ mặt nghiêm nghị; ông nghĩ rằng cô chị cũng mang tạng người đó; cô ta cũng chẳng sống được thọ đâu. Cô em gái quay người lại và nhìn thấy những giọt nước mắt của chị mình. Cô hiểu chúng có ý nghĩa gì. Sắc hồng vụt bay khỏi khuôn mặt xinh đẹp và những giọt nước mắt lăn dài trên má cô. Hai chị em đứng lặng lẽ trong một hai phút, rồi người chị, quên đi đám đông vô cảm đang dõi theo họ, bước tới, ôm chầm lấy em và nhẹ nhàng ru qua ru lại như thể cô bé hãy còn là một đứa trẻ.

Khi họ đã rời đi, một sinh viên liền hỏi:

“Thưa bác sĩ, ngài nghĩ cô ta có thể cầm cự được bao lâu nữa?”

Bác sĩ Tyrell nhún vai.

“Anh chị của cô ta đã qua đời trong vòng ba tháng kể từ những triệu chứng đầu tiên. Cô ta cũng sẽ thế thôi. Giá mà họ giàu có thì người ta còn có thể làm gì đó. Cậu không thể bảo những người này đến St. Moritz được đâu. Chẳng có cách nào cứu vãn họ cả.”

Có lần một người đàn ông đang độ tráng kiện và sung sức nhất của cuộc đời tìm đến vì một cơn đau nhức âm ỉ cứ bám lấy anh ta và vị bác sĩ của hội ái hữu dường như chẳng giúp được gì; và phán quyết dành cho anh ta cũng là cái chết, không phải cái chết tất yếu gây kinh hoàng nhưng vẫn có thể chấp nhận được vì khoa học lực bất tòng tâm trước nó, mà là cái chết tất yếu vì người đàn ông ấy chỉ là một chiếc bánh răng nhỏ bé trong cỗ máy khổng lồ của nền văn minh phức tạp, hoàn toàn không có khả năng thay đổi hoàn cảnh giống như một con rô-bốt. Nghỉ ngơi hoàn toàn là cơ hội duy nhất của anh ta. Vị bác sĩ không đòi hỏi những điều không tưởng.

“Anh nên tìm một công việc nào đó nhẹ nhàng hơn rất nhiều.”

“Làm gì có việc nào nhẹ nhàng trong ngành của tôi chứ.”

“Chà, nếu anh cứ tiếp tục thế này thì anh sẽ tự giết đời mình đấy. Anh đang rất ốm đấy.”

“Ý ngài là tôi sắp chết á?”

“Tôi không muốn nói thế, nhưng chắc chắn anh không đủ sức khỏe để làm việc nặng.”

“Nếu tôi không làm việc thì ai nuôi vợ con tôi?”

Bác sĩ Tyrell nhún vai. Tình thế tiến thối lưỡng nan này đã xuất hiện trước mặt ông hàng trăm lần rồi. Thời gian đang cạn dần và còn rất nhiều bệnh nhân đang chờ được khám.

“Thôi được, tôi sẽ cho anh ít thuốc và một tuần nữa anh có thể quay lại để cho tôi biết tình hình tiến triển thế nào nhé.”

Người đàn ông cầm lấy tờ y bạ với toa thuốc vô dụng được viết trên đó rồi lủi thủi bước ra ngoài. Bác sĩ muốn nói gì thì mặc. Anh ta không thấy tệ đến mức không thể tiếp tục làm việc. Anh ta có một công việc tốt và không thể kham nổi việc từ bỏ nó.

“Tôi cho anh ta sống thêm một năm nữa,” bác sĩ Tyrell nói.

Đôi khi lại có những tràng cười hài hước. Thỉnh thoảng lại lóe lên một nét hóm hỉnh kiểu dân London, thỉnh thoảng một cụ bà nào đó, một nhân vật mà Charles Dickens có thể đã phác họa, lại mang đến những tiếng cười bằng sự kỳ quặc lắm điều của mình. Có lần một phụ nữ là vũ công trong một vũ trường nổi tiếng bước vào. Trông cô ta phải đến năm mươi tuổi, nhưng lại khai mình mới hai mươi tám. Cô ta trang điểm lòe loẹt quá lố và dùng đôi mắt đen to tròn liếc tình tứ các sinh viên một cách trơ trẽn; những nụ cười của cô ta mang vẻ gợi tình thô tục. Cô ta cực kỳ tự tin và đối xử với bác sĩ Tyrell, người đang vô cùng thích thú, bằng sự suồng sã thoải mái hệt như cách cô ta đối xử với một gã ngưỡng mộ đang say xỉn. Cô ta bị viêm phế quản mạn tính, và than thở rằng nó cản trở cô ta trong việc hành nghề.

“Tôi chẳng hiểu tại sao mình lại mắc cái thứ bệnh quái quỷ ấy nữa, thề có Chúa là tôi chịu đấy. Tôi chưa từng ốm đau ngày nào trong đời. Các cậu chỉ cần nhìn vào tôi là biết ngay thôi.”

Cô ta đảo tròn đôi mắt nhìn đám thanh niên, với một cái chớp mi dài được tô vẽ đậm đà, và nhe hàm răng vàng khè cười toe toét với họ. Cô ta nói đặc giọng bình dân xứ London, nhưng lại làm bộ điệu đài các khiến từng từ thốt ra đều biến thành một bữa tiệc vui nhộn.

“Đó là cái mà người ta gọi là chứng ho mùa đông,” bác sĩ Tyrell điềm đạm đáp. “Rất nhiều phụ nữ trung niên mắc phải chứng bệnh này.”

“Chà, tôi chưa từng thấy thế đấy! Thật là một câu nói hay ho khi thốt ra với một người phụ nữ. Chẳng ai dám gọi tôi là trung niên bao giờ cả.”

Cô ta trợn tròn mắt và nghiêng đầu sang một bên, nhìn ông với vẻ tinh ranh không diễn tả nổi.

“Đó chính là bất lợi của nghề nghiệp chúng tôi,” ông nói. “Nó buộc chúng tôi đôi khi phải trở nên thiếu tế nhị.”

Cô ta nhận lấy toa thuốc và tặng ông một nụ cười cuối cùng, ngọt ngào đến lả lơi.

“Anh sẽ đến xem tôi nhảy chứ, cục cưng?”

“Tôi chắc chắn sẽ đến.”

Ông bấm chuông gọi ca bệnh tiếp theo.

“Tôi rất mừng vì các cậu có mặt ở đây để bảo vệ tôi đấy.”

Nhưng nhìn chung, ấn tượng đọng lại không phải là bi kịch cũng chẳng phải hài kịch. Chẳng có từ nào miêu tả nổi. Nó muôn hình vạn trạng; có cả nước mắt lẫn tiếng cười, hạnh phúc lẫn nỗi buồn; nó vừa tẻ nhạt, vừa thú vị lại vừa thờ ơ; nó tùy thuộc vào góc nhìn của bạn: nó cuồn cuộn và đam mê; nó trang nghiêm; nó buồn bã và hài hước; nó vụn vặt; nó giản đơn và phức tạp; niềm vui hiện hữu ở đó cùng sự tuyệt vọng; tình yêu thương của những người mẹ dành cho con cái, và của đàn ông dành cho phụ nữ; sự dâm dục lê bước nặng nề qua các căn phòng, trừng phạt cả kẻ có tội lẫn người vô tội, những người vợ bất lực và những đứa trẻ khốn khổ; rượu chè tóm lấy đàn ông lẫn phụ nữ và bắt họ phải trả cái giá tất yếu của nó; cái chết thở dài trong những căn phòng này; và sự khởi đầu của sự sống, mang lại cho những cô gái khốn khổ nỗi kinhếp sợ cùng sự hổ thẹn, cũng được chẩn đoán tại đây. Chẳng có ranh giới giữa tốt hay xấu ở đó. Chỉ có những sự thật trần trụi mà thôi. Đó chính là cuộc đời.