Thỉnh thoảng Philip nghĩ về trường King’s School ở Tercanbury, rồi tự mỉm cười khi nhớ lại giờ này ở bên ấy họ đang làm gì. Đôi lúc, cậu mơ thấy mình vẫn còn ở đó, và khi tỉnh giấc, cậu vô cùng thỏa mãn nhận ra mình đang ở trong căn phòng nhỏ trên tháp pháo. Từ trên giường, cậu có thể nhìn thấy những đám mây cụm lớn lững lờ trôi trên bầu trời xanh thẳm. Cậu tận hưởng niềm tự do đến tột cùng. Cậu muốn đi ngủ lúc nào cũng được, và thích dậy lúc nào thì dậy. Chẳng có ai sai vặt hay ra lệnh cho cậu nữa. Cậu chợt nhận ra mình chẳng cần phải nói dối thêm lời nào nữa.

Mọi việc đã được sắp xếp ổn thỏa: Giáo sư Erlin sẽ dạy cậu tiếng La-tinh và tiếng Đức; một người Pháp đến dạy tiếng Pháp mỗi ngày; còn phu nhân giáo sư đã giới thiệu một người Anh đang theo học văn học sử tại trường đại học để dạy toán. Người này tên là Wharton. Philip đến gặp ông ta vào mỗi buổi sáng. Ông sống trong một căn phòng trên tầng áp mái của một ngôi nhà tồi tàn, bừa bãi, bẩn thỉu và nồng nặc đủ thứ mùi khó chịu. Thường thì Wharton vẫn còn ở trên giường khi Philip đến lúc mười giờ; ông ta liền vùng dậy, khoác một chiếc áo ngủ rách rưới, xỏ dép lê, rồi vừa ăn bữa sáng đạm bạc vừa giảng bài. Ông là một người đàn ông thấp đậm, bụng phệ vì uống quá nhiều bia, để ria mép rậm và mái tóc dài bù xù. Đã sống ở Đức được năm năm, ông dần trở nên mang đậm phong cách Teuton. Ông nói về Cambridge – nơi ông tốt nghiệp – với vẻ khinh miệt, và nhắc đến cuộc sống đang chờ đón ông ở quê nhà với nỗi kinh hoàng, bởi một khi đã lấy bằng tiến sĩ ở Heidelberg, ông sẽ phải trở lại nước Anh và dấn thân vào con đường sư phạm. Ông tôn sờ sục cuộc sống đại học Đức với sự tự do hạnh phúc và những tình bạn vui vẻ. Ông là thành viên của một hội sinh viên Burschenschaft, và đã hứa sẽ dẫn Philip đến một quán bia Kneipe. Ông rất nghèo và không hề giấu giếm việc những buổi dạy Philip chính là ranh giới giữa một bữa tối có thịt hay chỉ toàn bánh mì với phô mai. Có những hôm sau một đêm chè chén say sưa, ông nhức đầu đến mức chẳng uống nổi cà phê, và bước vào buổi dạy với tâm trạng nặng nề. Để chống chọi lại những lúc thế này, ông giấu vài chai bia dưới gầm giường, và một chai bia cùng cái tẩu thuốc sẽ giúp ông vác nổi gánh nặng cuộc đời.

“Lấy độc trị độc ấy mà,” ông vừa nói vừa rót bia, rót thật cẩn thận để bọt không làm ông phải đợi lâu mới được uống.

Rồi ông sẽ trò chuyện với Philip về đời sống đại học, những cuộc tranh chấp giữa các hội nhóm đối địch, những trận đấu kiếm, và tài năng của vị giáo sư này vị giáo sư nọ. Philip học hỏi về cuộc đời từ ông nhiều hơn là môn toán. Thỉnh thoảng, Wharton ngả người ra sau cười lớn và bảo:

“Này cậu, hôm nay chúng ta chẳng làm được gì cả. Cậu không cần phải trả tiền buổi học này đâu.”

“Ồ, có sao đâu ạ,” Philip đáp.

Điều này thật mới mẻ và vô cùng thú vị; cậu cảm thấy nó còn quan trọng hơn cả môn lượng giác mà cậu chẳng tài nào hiểu nổi. Nó giống như một ô cửa mở ra thế giới mà cậu may mắn được hé mắt nhìn vào, và cậu ngước nhìn với trái tim đập rộn ràng.

“Không, cậu cứ giữ lấy số tiền bẩn thỉu ấy đi,” Wharton nói.

“Nhưng còn bữa tối của thầy thì sao ạ?” Philip mỉm cười hỏi, bởi cậu nắm rõ tình hình tài chính của ông thầy đến từng xu.

Wharton thậm chí từng đề nghị Philip trả hai shilling tiền học phí theo tuần thay vì theo tháng, cho đỡ lằng nhằng.

“Ồ, bận tâm làm gì đến bữa tối của tôi. Đó đâu phải lần đầu tiên tôi ăn tối bằng một chai bia đâu, mà đầu óc tôi lúc nào cũng minh mẫn nhất là khi làm thế đấy.”

Ông chui ngụp xuống dưới gầm giường (những chiếc ga trải giường đã ngả xám vì lâu ngày không giặt), lôi ra thêm một chai nữa. Philip còn trẻ và chưa nếm trải những điều thú vị của cuộc đời nên từ chối uống cùng, thế là ông đành uống một mình.

“Cậu định ở đây bao lâu?” Wharton hỏi.

Cả ông và Philip đều đã trút bỏ gánh nặng giả vờ học toán với vẻ nhẹ nhõm.

“Ồ, em không biết nữa. Chắc là khoảng một năm. Sau đó gia đình muốn em vào Oxford.”

Wharton nhún vai đầy khinh bỉ. Với Philip, việc nhận ra có những kẻ không hề kính sợ ngôi đền học thức ấy là một trải nghiệm hoàn toàn mới lạ.

“Cậu vào đấy làm cái quái gì cơ chứ? Cậu sẽ chỉ là một tên học sinh lớn xác mà thôi. Sao không nhập học ở đây luôn đi? Một năm chẳng bõ bèn gì đâu. Hãy ở đây năm năm ấy. Cậu biết đấy, cuộc đời có hai điều tốt đẹp nhất: tự do tư duy và tự do hành động. Ở Pháp, cậu có tự do hành động: cậu thích làm gì thì làm chẳng ai quản, nhưng cậu phải suy nghĩ giống hệt mọi người. Ở Đức, cậu phải làm theo điều mọi người làm, nhưng cậu được quyền suy nghĩ theo ý mình thích. Cả hai điều đó đều rất tuyệt. Cá nhân tôi thì thích tự do tư duy hơn. Nhưng ở Anh, cậu chẳng có lấy một thứ nào: cậu bị vùi dập bởi những lề thói xã hội. Cậu không được suy nghĩ theo ý mình và cũng chẳng được hành động theo ý mình. Đó là vì nước Anh là một quốc gia dân chủ. Tôi đoán nước Mỹ còn tệ hơn thế.”

Ông thận trọng ngả người ra sau, bởi cái ghế ông đang ngồi có một chân bị lỏng, và sẽ thật mất mặt nếu một tràng luận điệu hùng hồn lại bị cắt đứt bởi cú ngã lăn kềnh xuống sàn.

“Lẽ ra năm nay tôi phải về nước Anh rồi, nhưng nếu có thể xoay sở đủ để duy trì hơi thở thì tôi sẽ ở lại thêm mười hai tháng nữa. Dù vậy, tôi vẫn phải về thôi. Và tôi sẽ phải rời bỏ tất cả những thứ này” – ông hua tay chỉ một vòng quanh căn gác xép bẩn thỉu với chiếc giường chưa dọn, quần áo vứt lăng quăng trên sàn, một dãy chai bia vỏ xếp dọc chân tường, những chồng sách rách nát không gáy ở mọi xó xỉnh – “để đến một trường đại học tỉnh lẻ nào đó, nơi tôi sẽ cố kiếm một chân giáo sư ngôn ngữ học. Rồi tôi sẽ chơi quần vợt và tham dự những buổi tiệc trà.” Ông chợt dừng lại, nhìn Philip – người ăn mặc rất chỉnh tề, cổ áo trắng tinh và chải chuốt gọn gàng – bằng ánh mắt nửa đùa nửa thật. “Và lạy Chúa! Tôi sẽ phải giặt giũ nữa chứ.”

Philip đỏ bừng mặt, cảm thấy vẻ bảnh bao của mình là một sự trêu ngươi không thể dung nổi; bởi dạo gần đây cậu đã bắt đầu chú ý đến bề ngoài, và khi từ Anh sang, cậu mang theo cả một bộ sưu tập cà vạt khá xinh xắn.

Mùa hè tràn ngập khắp xứ sở như một kẻ chinh phạt. Ngày nào cũng đẹp trời. Bầu trời mang một sắc xanh kiêu ngạo kích thích thần kinh như một nhát cúc ngựa. Sắc xanh của những hàng cây trong công viên Anlage thật chói chang và thô ráp; còn những ngôi nhà dưới ánh nắng rực lên một màu trắng lóa đến nhức mắt. Thỉnh thoảng, trên đường từ chỗ Wharton về, Philip lại ngồi vào chỗ râm mát trên một chiếc ghế dài ở Anlage, tận hưởng làn gió mát và ngắm nhìn những họa tiết ánh sáng mà mặt trời xuyên qua kẽ lá vẽ xuống mặt đất. Tâm hồn cậu nhảy múa vui sướng chẳng kém gì những tia nắng vàng. Cậu tận hưởng những khoảnh khắc lười biếng đánh cắp được từ giờ học. Đôi khi, cậu lang thang qua những con phố của thị trấn cổ. Cậu nhìn với vẻ kính nể những sinh viên các hội đoàn với đôi má chớm sẹo đỏ hỏn, nghênh ngang đội những chiếc mũ đủ màu sắc. Vào các buổi chiều, cậu dạo bước trên đồi cùng mấy tiểu thư ở nhà phu nhân giáo sư, và thỉnh thoảng họ lại ngược dòng sông thưởng thức trà chiều trong một quán bia ngập tràn bóng lá. Buổi tối, họ cứ đi vòng quanh công viên Stadtgarten để nghe ban nhạc biểu diễn.

Philip chẳng mấy chốc đã nắm rõ những mối bận tâm trong gia đình. Tiểu thư Thekla, cô con gái lớn của giáo sư, đã đính ước với một chàng trai người Anh từng sống ở nhà này một năm để học tiếng Đức, và đám cưới của họ sẽ diễn ra vào cuối năm nay. Nhưng chàng trai nấy viết thư về bảo rằng bố anh ta, một thương gia buôn cao su sống ở Slough, không đồng ý cuộc hôn nhân này, thế là tiểu thư Thekla cứ khóc miệt mài. Thỉnh thoảng, người ta lại bắt gặp cô và mẹ với ánh mắt kiên định và đôi môi mím chặt, đang đọc đi đọc lại những bức thư của gã người yêu bội bạc. Thekla vẽ tranh màu nước, và thỉnh thoảng cô cùng Philip, kèm theo một cô gái nữa đi cùng cho có đôi có cặp, lại kéo nhau ra ngoài vẽ dăm bức tranh nhỏ. Tiểu thư Hedwig xinh xắn cũng gặp rắc rối chuyện tình cảm. Cô là con gái của một thương gia ở Berlin và đã bị một gã sĩ quan hussar hào hoa đốn ngã trái tim – ngã vào một dòng dõi quý tộc von hẳn hoi nhé: nhưng bố mẹ hắn phản đối cuộc hôn nhân với một người môn đăng hộ đối chẳng tương xứng, thế là cô bị đày sang Heidelberg để quên hắn đi. Cô thề sống thề chết rằng không bao giờ, không bao giờ quên nổi, vẫn thư từ qua lại đều đặn với hắn, và hắn thì đang tìm đủ mọi cách để thuyết phục người bố cứng đầu chịu thay đổi ý định. Cô kể hết chuyện này cho Philip nghe với những tiếng thở dài xinh xắn cùng đôi má ửng hồng đáng yêu, rồi cho cậu xem bức ảnh của viên trung úy hào hoa phong nhã ấy. Philip thích cô nhất trong số các cô gái nhà phu nhân giáo sư, và trong các buổi dạo chơi cậu luôn cố chen chân đi sát bên cô. Cậu đỏ mặt tía tai mỗi khi bị mấy cô khác trêu chọc vì sự thiên vị quá đỗi lộ liễu ấy. Philip đã thổ lộ tình cảm lần đầu tiên trong đời với tiểu thư Hedwig, nhưng ngặt một nỗi đó lại là một tai nạn, và nó xảy ra theo cách thế này. Vào những buổi tối không ra ngoài, các tiểu thư thường hát những khúc ca nhỏ trong phòng khách bọc nhung xanh, trong khi tiểu thư Anna – người luôn biết làm mình có ích – cần mẫn ngồi đàn piano đệm. Bài hát tủ của tiểu thư Hedwig mang tên *Ich liebe dich* – tôi yêu em; và một buổi tối nọ sau khi cô vừa hát xong, khi Philip đang đứng cùng cô ngoài ban công ngắm nhìn những vì sao, cậu chợt nảy ý định bình phẩm đôi lời về nó. Cậu cất lời:

“Ich liebe dich.”

Tiếng Đức của cậu hãy còn ngọng nghịu, và cậu phải ngập ngừng tìm từ mình muốn nói. Khoảng lặng ấy ngắn đến mức chẳng đáng kể, nhưng trước khi cậu kịp nói tiếp, tiểu thư Hedwig đã lên tiếng:

“Ach, Herr Carey, Sie müssen mir nicht du sagen – anh không được dùng đại từ ngôi thứ hai số ít để nói chuyện với em.”

Philip cảm thấy toàn thân nóng bừng lên, bởi cậu đời nào dám có thái độ xuồng xã đến thế, và cậu chẳng thể nghĩ ra được một câu nào trên đời để chữa thẹn. Thật kém galant làm sao nếu giải thích rằng cậu không hề tỏ tình, mà chỉ đang nhắc đến tên của một bài hát.

“Entschuldigen Sie,” cậu nói. “Xin lỗi cô.”

“Không có gì đâu,” cô thì thầm.

Cô mỉm cười dịu dàng, tự nhiên nắm lấy tay cậu siết nhẹ, rồi quay người bước trở lại phòng khách.

Hôm sau, cậu ngượng ngùng đến mức chẳng dám nói lời nào với cô, và vì thẹn thùng nên tìm mọi cách để tránh mặt. Khi được rủ đi dạo như mọi bận, cậu từ chối với lý do còn bận việc phải làm. Nhưng tiểu thư Hedwig đã chớp lấy cơ hội để nói chuyện riêng với cậu.

“Sao anh lại cư xử kỳ cục thế?” cô ân cần hỏi. “Anh biết đấy, em đâu có giận anh vì những gì anh nói tối qua chứ. Anh yêu em thì đâu phải lỗi tại anh. Em lấy làm hưng phấn cơ mà. Dù em chưa hẳn đã đính hôn với Hermann nhưng em chẳng bao giờ yêu ai khác ngoài anh ấy, và em coi mình chính là cô dâu của anh ấy rồi.”

Philip lại đỏ mặt, nhưng cậu cố nặn ra biểu cảm của một kẻ thất tình bị từ chối.

“Tôi hy vọng cô sẽ thật hạnh phúc,” cậu nói.