Thời gian đầu, sự mới mẻ của công việc khiến Philip cảm thấy hứng thú. Ông Carter giao việc cho cậu bằng cách đọc chính tả các bức thư, và cậu phải chép lại thật sạch sẽ những bản sao kê tài khoản.
Ông Carter thích điều hành văn phòng theo phong cách của một quý ông; ông không muốn dính dáng gì đến máy đánh chữ và tỏ ra không mấy thiện cảm với tốc ký: cậu nhân viên văn phòng có biết tốc ký, nhưng chỉ có mình ông Goodworthy là tận dụng kỹ năng ấy. Thỉnh thoảng, Philip cùng một trong những nhân viên kỳ cựu hơn lại đi kiểm toán sổ sách cho một vài công ty nào đó: nhờ thế, cậu dần nhận ra khách hàng nào cần phải đối xử kính trọng và ai đang lâm vào cảnh khó khăn túng quẫn. Đôi khi, cậu được giao những danh sách số liệu dài dằng dặc để cộng tổng lại. Cậu tham dự các lớp bài giảng để chuẩn bị cho kỳ thi đầu tiên của mình. Ông Goodworthy liên tục nhắc đi nhắc lại rằng công việc lúc đầu có vẻ tẻ nhạt, nhưng dần dà rồi cậu sẽ quen. Philip rời văn phòng lúc sáu giờ và đi bộ băng qua sông để đến ga Waterloo. Bữa tối đã dọn sẵn đợi cậu khi về đến phòng trọ, và cậu dành trọn buổi tối để đọc sách. Vào các buổi chiều thứ Bảy, cậu thường đến Phòng trưng bày Nghệ thuật Quốc gia (National Gallery). Hayward đã gợi ý cho cậu một cuốn cẩm nang được biên soạn từ các tác phẩm của Ruskin, và cầm nó trên tay, cậu chăm chỉ rảo bước hết phòng này sang phòng khác: cậu đọc kỹ những lời phê bình của nhà nghiên cứu nghệ thuật về một bức tranh, rồi với một quyết tâm cao độ, tự ép mình phải nhìn ra chính xác những điều ấy trong tác phẩm. Chủ nhật là những ngày vô cùng khó khăn để vượt qua đối với cậu. Cậu chẳng quen biết một ai ở Luân Đôn và cứ thui thủi một mình suốt cả ngày. Ông Nixon, người cố vấn pháp lý, từng mời cậu đến Hampstead chơi một ngày Chủ nhật, và Philip đã có một ngày vui vẻ bên một nhóm người xa lạ tràn đầy sức sống; cậu ăn uống thỏa thích, đi dạo trên vùng đất hoang, rồi ra về với một lời mời chung chung là cứ ghé lại bất cứ lúc nào cậu thích; thế nhưng, vì nỗi sợ ám ảnh rằng mình sẽ trở thành kẻ kỳ đà cản mũi, cậu đã đợi một lời mời chính thức hơn. Đương nhiên là lời mời ấy chẳng bao giờ đến, bởi vì với biết bao nhiêu bạn bè thân thiết của riêng mình, gia đình Nixon nào có nhớ đến cậu thiếu niên cô độc, lầm lì mà nghĩa vụ tiếp đón đối với họ vốn chẳng đáng là bao. Thế là vào các ngày Chủ nhật, cậu dậy muộn và đi bộ dọc theo con đường mòn kéo xe bên bờ sông. Tại Barnes, dòng sông đục ngầu, xám xịt và có thủy triều; nó chẳng có vẻ đẹp duyên dáng uyển chuyển của con sông Thames ở đoạn trên các con đập, cũng chẳng mang sự lãng mạn của dòng nước tấp nập bên dưới Cầu Luân Đôn. Buổi chiều, cậu đi dạo quanh bãi đất chung; nơi ấy cũng xám xịt và ảm đạm không kém; nó chẳng ra nông thôn mà cũng chẳng phải thành thị; những bụi kim tước thì cằn cỗi; và xung quanh ngập tràn rác rưởi của nền văn minh. Cậu đến rạp xem kịch vào mọi tối thứ Bảy và vui vẻ đứng đợi suốt một tiếng đồng hồ hoặc hơn thế trước cửa phòng vé. Chẳng bõ công để quay lại Barnes trong khoảng thời gian trống giữa lúc bảo tàng đóng cửa và bữa ăn của cậu tại một cửa hàng A. B. C., và thời gian cứ thế trôi đi nặng nề trong tay cậu. Cậu thẫn thờ đi lên phố Bond hoặc qua khu mua sắm Burlington Arcade, rồi khi mệt mỏi lại tìm một chỗ ngồi trong Công viên, hoặc vào những ngày trời mưa thì tá túc ở thư viện công cộng trên phố St. Martin. Cậu ngắm nhìn dòng người qua lại và thầm ghen tị với họ vì họ có bạn bè; đôi khi lòng ghen tị ấy biến thành sự căm ghét bởi vì họ hạnh phúc còn cậu thì khốn khổ. Cậu chưa bao giờ tưởng tượng nổi rằng việc cô đơn giữa một thành phố lớn lại có thể cùng cực đến thế. Thỉnh thoảng, khi cậu đang đứng chờ trước cửa phòng vé, người đứng cạnh sẽ bắt chuyện với cậu; nhưng mang trong mình sự đa nghi của một cậu bé nhà quê đối với người lạ, Philip liền đáp lại bằng một cách thức dập tắt mọi ý định làm quen. Sau khi vở kịch kết thúc, buộc phải giữ kín mọi suy nghĩ của mình về nó, cậu vội vã băng qua cầu để đến ga Waterloo. Khi trở về căn phòng trọ vốn chẳng được thắp lửa sưởi vì lý do tiết kiệm, lòng cậu bỗng trĩu nặng. Mọi thứ lạnh lẽo đến rợn ngợp. Cậu bắt đầu căm ghét căn phòng trọ của mình và những buổi tối dài đằng đẵng cô độc trải qua nơi đó. Có những lúc cậu cảm thấy cô đơn đến mức chẳng thể đọc nổi sách, rồi cứ thế ngồi ngây người nhìn đăm đăm vào lò sưởi hết giờ này sang giờ khác trong nỗi cay đắng, khốn cùng.
Cậu đã trải qua ba tháng ở Luân Đôn rồi, và ngoại trừ ngày Chủ nhật ở Hampstead ấy, chưa từng trò chuyện với bất kỳ ai ngoài các đồng nghiệp trong văn phòng. Một buổi tối nọ, Watson mời cậu đi ăn tối tại một nhà hàng và hai người cùng nhau ghé qua một quán ca múa nhạc; thế nhưng cậu lại cảm thấy rụt rè và không thoải mái. Watson cứ huyên thuyên suốt về những thứ mà cậu chẳng hề quan tâm, và dẫu coi Watson là một kẻ phàm tục, cậu vẫn không sao kìm được sự thán phục dành cho anh ta. Cậu cảm thấy tức giận vì Watson rõ ràng chẳng thèm đếm xỉa gì đến phông văn hóa của cậu, và với thói quen nhìn nhận bản thân qua lăng kính mà cậu thấy người khác áp đặt lên mình, cậu bắt đầu khinh thường chính những kiến thức mà cho đến lúc đó cậu vẫn cho là không tầm thường. Lần đầu tiên, cậu nếm trải nỗi nhục nhã của sự nghèo túng. Người chú gửi cho cậu mười bốn bảng một tháng và cậu đã phải sắm sửa khá nhiều quần áo. Bộ đồ đi tiệc buổi tối của cậu tốn hết năm guinea. Cậu không dám nói với Watson rằng nó được mua ở phố Strand. Watson bảo rằng ở Luân Đôn chỉ có duy nhất một hiệu may đáng mặt.
– Tao đoán là mày không biết nhảy, – Watson cất lời một hôm, liếc nhìn bàn chân dị tật của Philip.
– Không, – Philip đáp.
– Tiếc thật. Tao được mời dẫn mấy anh chàng biết khiêu vũ đi dự tiệc vũ hội. Tao suýt nữa thì giới thiệu được mày với mấy cô nàng vui tính.
Một hai lần, vì quá căm ghét ý nghĩ phải quay về Barnes, Philip đã ở lại nội thành, và đến tối muộn lại lang thang qua khu West End cho đến khi tìm thấy một ngôi nhà nào đó đang có tiệc tùng. Cậu đứng giữa đám đông nhếch nhác phía sau những tên lầu la hầu cận, ngắm nhìn các vị khách bước đến, và lắng nghe tiếng âm thanh rộn rã lọt qua khung cửa sổ. Đôi khi, bất chấp cái lạnh buốt giá, một cặp đôi bước ra ban công đứng hóng mát trong chốc lát; và Philip, tưởng tượng rằng họ đang say đắm yêu nhau, liền quay mặt đi và lê bước què quặt dọc theo con đường với một nỗi đau đớn nặng nề. Cậu sẽ chẳng bao giờ có thể đứng vào vị trí của người đàn ông kia. Cậu cảm thấy sẽ chẳng có người phụ nữ nào thực sự nhìn cậu mà không mang theo sự chê bai, ghê tởm đối với khiếm khuyết trên cơ thể mình.
Điều đó làm cậu nhớ đến cô Wilkinson. Cậu nghĩ về cô mà chẳng lấy gì làm thỏa mãn. Trước khi chia tay, họ đã thỏa thuận rằng cô sẽ gửi thư về Bưu điện Charing Cross cho đến khi cậu có thể báo cho cô một địa chỉ cụ thể, và khi đến đó, cậu đã tìm thấy ba bức thư từ cô. Cô viết trên giấy xanh bằng mực tím, và cô viết bằng tiếng Pháp. Philip tự hỏi tại sao cô không thể viết bằng tiếng Anh như một người phụ nữ hiểu biết, và những lời lẽ nồng cháy của cô, vì gợi cho cậu nhớ đến một cuốn tiểu thuyết tiếng Pháp, chẳng mang lại chút cảm xúc nào ngoài sự lạnh lẽo. Cô trách mắng cậu vì đã không viết thư, và khi đáp lời, cậu ngụy biện rằng mình quá bận rộn. Cậu không biết phải bắt đầu bức thư thế nào cho phải. Cậu không sao thốt nổi những từ như "người yêu dấu" hay "cục cưng", và cũng rất ghét phải gọi cô là Emily, thế nên cuối cùng cậu đành mở đầu bằng từ "thân gửi". Trông nó thật kỳ quặc khi đứng trơ trọi một mình và có vẻ hơi ngớ ngẩn, nhưng cậu đành tặc lưỡi cho qua. Đó là bức thư tình đầu tiên trong đời cậu viết, và cậu ý thức rõ sự nhạt nhẽo của nó; cậu cảm thấy đáng ra mình phải thốt lên đủ thứ lời lẽ mãnh liệt đại loại như cậu nghĩ về cô từng phút từng giây trong ngày, rằng cậu khao khát được hôn lên đôi bàn tay đẹp đẽ của cô biết nhường nào và run rẩy trước bờ môi đỏ mọng ấy ra sao, thế nhưng một nỗi thẹn thùng khó hiểu nào đó đã ngăn cản cậu; và thay vào đó, cậu lại kể cho cô nghe về căn phòng trọ mới và công việc ở văn phòng. Hồi âm đến ngay vào chuyến bưu phẩm tiếp theo, đầy giận dữ, đau đớn và trách móc: sao cậu có thể lạnh lùng đến thế? Lẽ nào cậu không biết cô mỏi mòn ngóng chờ thư cậu từng ngày hay sao? Cô đã trao cho cậu tất cả những gì một người phụ nữ có thể hiến dâng, và đây là thứ cô nhận lại sao? Phải chăng cậu đã chán ngấy cô rồi? Thế rồi, vì cậu phớt lờ không trả lời trong suốt mấy ngày liền, cô Wilkinson liền dội bom cậu bằng những bức thư dồn dập. Cô không thể chịu đựng nổi sự tàn nhẫn của cậu, cô mòn mỏi chờ đợi người đưa thư để rồi chẳng bao giờ nhận được hồi âm, cô khóc đến ngất lịm đi trong đêm này qua đêm khác, trông cô phờ phạc đến mức ai nấy đều phải thốt lên ngạc nhiên: nếu cậu không yêu cô thì tại sao lại không nói thẳng ra? Cô còn bóng gió rằng mình không thể sống thiếu cậu, và con đường duy nhất dành cho cô lúc này là tự tử. Cô mắng mỏi cậu là kẻ lạnh lùng, ích kỷ và vô ơn. Tất cả đều được viết bằng tiếng Pháp, và Philip thừa biết cô dùng thứ ngôn ngữ đó để ra vẻ ta đây, nhưng cậu vẫn cảm thấy lo lắng khôn nguôi. Cậu chẳng muốn làm cô đau khổ chút nào. Chẳng bao lâu sau, cô viết thư báo rằng cô không thể chịu đựng thêm sự xa cách này nữa, cô sẽ sắp xếp để đến Luân Đôn vào dịp Giáng sinh. Philip viết thư đáp lại rằng cậu chẳng mong gì hơn thế, chỉ có điều cậu đã nhận lời đến đón Giáng sinh với mấy người bạn ở vùng quê mất rồi, và cậu không biết phải thoái thác thế nào đây. Cô đáp lại rằng cô không hề muốn ép uổng cậu, rõ mười mươi là cậu chẳng hề muốn gặp cô; cô cảm thấy bị tổn thương sâu sắc, và cô chưa từng nghĩ cậu lại lấy sự tàn nhẫn ấy để báo đáp lại toàn bộ lòng tốt của cô. Bức thư của cô thật cảm động, và Philip dường như còn thấy cả vết nước mắt của cô nhòe trên trang giấy; cậu bốc đồng viết ngay một bức thư hồi âm bày tỏ sự ân hận tột cùng và khẩn khoản nài nỉ cô hãy đến; nhưng đồng thời, trong lòng cậu lại trào lên một sự nhẹ nhõm vô bờ khi nhận được bức thư tiếp theo của cô, trong đó cô nói rằng cô thấy mình không thể nào dứt ra đi được. Về sau, mỗi khi những bức thư của cô đến, tim cậu lại thắt lại; cậu chần chừ mãi chẳng dám bóc ra, bởi cậu thừa biết chúng sẽ chứa đựng những lời trách móc giận dỗi và những lời van xin thảm thiết; chúng sẽ khiến cậu cảm thấy mình tồi tệ chẳng khác nào một con quái vật, mà ngặt một nỗi cậu chẳng tài nào tìm ra điểm gì để trách cứ bản thân mình. Cậu cứ khất lần việc trả lời từ ngày này qua ngày khác, để rồi một bức thư khác lại được gửi tới, báo rằng cô đang ốm đau, cô độc và khốn khổ.
– Ước gì thề có Chúa là tao chưa từng dính líu gì đến cô ta, – cậu thốt lên.
Cậu ngưỡng mộ Watson vì anh ta dàn xếp những chuyện này thật quá đỗi dễ dàng. Anh chàng này từng có quan hệ tình ái với một cô đào trong các đoàn kịch lưu động, và câu chuyện kể của anh ta về mối tình ấy khiến Philip tràn ngập sự ngạc nhiên lẫn ghen tị. Thế nhưng sau một thời gian, tình cảm trẻ con của Watson thay đổi, và một ngày nọ, anh ta kể cho Philip nghe về cuộc cắt đứt tình cảm ấy.
– Tao nghĩ việc cứ dùng dằng dây dưa chẳng ích gì nên tao nói thẳng với cô ta là tao đã chán ngấy rồi, – anh ta nói.
– Cô ta không làm rùm beng lên sao? – Philip hỏi.
– Thì cũng mấy màn quen thuộc ấy mà, nhưng tao bảo cô ta là đừng có giở mấy trò cù nhầy đó ra với tao.
– Cô ta có khóc không?
– Bắt đầu mếu máo rồi đấy, nhưng tao chịu chết không ngửi được phụ nữ khóc lóc, thế là tao bảo cô ta xéo ngay cho khuất mắt.
Khiếu hài hước của Philip ngày càng trở nên sắc sảo hơn theo năm tháng.
– Thế cô ta có xéo không? – cậu mỉm cười hỏi.
– Chà, ngoài cách đó ra thì cô ta còn lựa chọn nào khác đâu, đúng không?
Trong khi đó, kỳ nghỉ Giáng sinh đã cận kề. Bà Carey đã ốm liệt giường suốt cả tháng Mười hai, và bác sĩ đề nghị rằng bà cùng với Mục sư nên đến Cornwall nghỉ ngơi tầm hai tuần quanh dịp Giáng sinh để bà có thể hồi phục lại sức khỏe. Kết quả là Philip chẳng biết đi đâu về đâu, và cậu đành thui thủi trải qua ngày lễ Giáng sinh ngay tại phòng trọ của mình. Dưới ảnh hưởng của Hayward, cậu từng tự nhủ rằng những màn ăn mừng náo nhiệt trong mùa lễ hội này thật thô tục và mang dáng dấp dã man, thế nên cậu quyết định sẽ phớt lờ ngày này; nhưng khi nó thực sự đến, bầu không khí vui tươi rộn rã xung quanh lại tác động lên cậu một cách kỳ lạ. Bà chủ nhà và chồng đã đi thăm cô con gái đã lập gia đình, và để đỡ phiền phức, Philip thông báo rằng cậu sẽ ra ngoài ăn uống. Trưa hôm đó, cậu lên khu trung tâm Luân Đôn, tự mình ăn một suất gà tây và vài chiếc bánh pudding Giáng sinh tại quán Gatti’s, và vì chẳng có việc gì làm sau đó, cậu bèn ghé qua Tu viện Westminster để tham dự buổi cầu nguyện buổi chiều. Đường phố vắng tanh vắng ngắt, và những người qua lại trên đường đều mang vẻ mặt bận rộn; họ không hề thong thả tản bộ mà bước đi với một đích đến rõ mười mươi, và hầu như chẳng có lấy một ai đi một mình. Trong mắt Philip, tất cả bọn họ đều có vẻ hạnh phúc. Cậu thấy mình còn cô độc hơn bất cứ khoảng thời gian nào trong đời. Dự định ban đầu của cậu là tìm cách giết thời gian trên đường phố rồi vào nhà hàng ăn tối, thế nhưng cậu không tài nào đối mặt nổi với cảnh tượng những con người vui vẻ, trò chuyện, cười đùa và hoan hỉ; thế là cậu quay trở lại ga Waterloo, và trên đường đi qua khu vực đường Westminster Bridge, cậu mua chút thịt dăm bông cùng vài chiếc bánh nhân mứt quả rồi quay về Barnes. Cậu ăn tối trong căn phòng nhỏ đơn độc của mình và dành trọn buổi tối bên cuốn sách. Nỗi trầm uất trong lòng cậu lúc này đã gần như chạm đến giới hạn không thể chịu đựng nổi.
Khi trở lại văn phòng, việc lắng nghe Watson kể lể về kỳ nghỉ ngắn ngủi khiến cậu cảm thấy vô cùng nhức nhối. Nhà họ có mấy cô nàng vui tính đến chơi, và sau bữa tối, họ đã dọn sạch phòng khách để tổ chức khiêu vũ.
– Tao mãi đến ba giờ sáng mới được đặt lưng xuống giường mà cũng chẳng biết làm thế nào mò về được đến phòng nữa. Thề có Chúa, tao say khướt.
Cuối cùng, Philip cất giọng hỏi trong cơn tuyệt vọng:
– Làm thế nào để quen biết mọi người ở Luân Đôn vậy hả?
Watson nhìn cậu với vẻ kinh ngạc cùng một chút buồn cười mang ý khinh miệt.
– Ồ, tao chịu, cứ tự nhiên mà quen thôi. Nếu mày hay đi khiêu vũ thì chẳng mấy chốc mà quen được khối người đủ để mày giao du ấy mà.
Philip căm ghét Watson, nhưng đồng thời cậu sẵn sàng đánh đổi mọi thứ để được đổi chỗ cho anh ta. Cảm giác cũ kỹ từng đeo bám cậu thuở ở trường học bỗng quay trở lại, và cậu cố gắng hòa mình vào tấm da của kẻ khác, tưởng tượng xem cuộc đời sẽ ra sao nếu như cậu chính là Watson.
