Mark Twain: Tiểu Sử Toàn Tập

Lượt đọc: 1826 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Cii. “Những Bài Phác Thảo Cũ Và Mới”

❊ ❊ ❊

Cuốn sách tập hợp các bài phác thảo vốn đã được ký hợp đồng từ năm năm trước, cuối cùng cũng được phát hành vào mùa thu năm đó. “Con ếch nhảy,” tác phẩm mà ông đã mua lại từ Webb, được đưa vào tập sách này, cùng với bản dịch tiếng Pháp do Madame Blanc (Th. Bentzon) thực hiện cho tờ Revue des deux mondes, kèm theo bản dịch ngược sang tiếng Anh của Mark Twain—một màn trình diễn hết sức kinh ngạc trong việc sao chép sát từng chữ thành ngữ tiếng Pháp. Một ví dụ ở đây là đủ. Đó là đoạn người lạ nói với Smiley rằng: “Tôi chẳng thấy con ếch ấy có điểm gì hơn bất kỳ con ếch nào khác.”

Bản tiếng Pháp được dịch ngược lại như sau:

“Eh bien! Tôi không thấy không rằng con ếch ấy chẳng có gì hơn mỗi con ếch” (Je ne vois pas que cette grenouille ait mieux qu'aucune grenouille). (Nếu đó không phải là thứ ngữ pháp hỏng bét thì tôi xin tự nhận mình không phải là kẻ có mắt nhìn.—M. T.)

“Có thể là anh không nó thấy không,” Smiley nói; “có thể là anh anh hiểu biết về loài ếch; có thể là anh không anh ở đó hiểu biết gì cả; có thể là anh đã có kinh nghiệm, và có thể là anh không là gì ngoài một kẻ nghiệp dư. Dù thế nào đi nữa (de toute maniere) tôi cá bốn mươi đô-la rằng nó giỏi nhảy hơn, bất kể là con ếch nào ở hạt Calaveras.”

Ông cũng đưa vào một số bài phác thảo từng được xuất bản cùng với truyện Con ếch, cùng với một tuyển tập trích từ chuyên mục “Memoranda” và các bài viết cho tờ Buffalo Express, đồng thời đưa vào câu chuyện về dì Cord, cùng một số nội dung chưa từng xuất hiện trước đây. True Williams minh họa cho cuốn sách, nhưng có lẽ công việc này không mang lại cho ông chút cảm hứng nào hoặc ông đã bị chi phối bởi những yếu tố khác, khiến các bức tranh không thể sánh bằng những tác phẩm trước đó của ông.

Trong số các nội dung mới của cuốn sách có “Một số ngụ ngôn dành cho những cậu bé và cô bé ngoan,” trong đó một số sinh vật trong rừng được cho là thực hiện một chuyến thám hiểm khoa học đến một nơi từng có con người sinh sống. Đây là phần có vẻ đầy tham vọng nhất trong cuốn sách, và theo cách riêng của nó, cũng hay không kém gì những phần khác. Giống như Cuộc phiêu lưu của Gulliver, mục đích của nó là châm biếm, nhưng kết quả mang lại cũng đầy sức hút.

Clemens rất mong muốn Howells sẽ là người đầu tiên điểm sách này. Ông mang một niềm tin mê tín rằng những nhận định của Howells sẽ được các nhà phê bình nhỏ tuổi hơn hưởng ứng, và từ đó quyết định sự thành bại của một cuốn sách; một niềm tin khó có cơ sở, bởi hiếm khi có bài phê bình nào mang lại cho một cuốn sách sự khác biệt giữa thành công và thất bại. Bài điểm sách của Howells dành cho tập Phác thảo có thể xem là một ví dụ điển hình. Nó chứa đựng rất nhiều lời khen ngợi, vượt xa cả bài viết về cuốn 'Innocents' hay thậm chí là 'Roughing It', lại dài hơn bài sau. Thế nhưng, sau đợt bán hàng ban đầu khoảng hai mươi nghìn bản, chủ yếu dựa vào danh tiếng của tác giả, cuốn sách lại có doanh thu khá ảm đạm và nhanh chóng bị bỏ lại phía sau rất xa so với những người tiền nhiệm.

Dĩ nhiên, chúng ta không thể phán xét gu thẩm mỹ của thời đại đó, nhưng giờ đây nó hiện lên như một tập sách kém thu hút và rời rạc. Các bức tranh minh họa tệ một cách kỳ quặc, và chất lượng các bài phác thảo thì không đồng đều. Nhiều bài mang lại tiếng cười, một số bài rất thú vị, nhưng phần lớn lại tỏ ra phù du. Nếu ngoại trừ “Con ếch nhảy,” và có lẽ là “Một câu chuyện có thật” (mà bài sau hoàn toàn lạc lõng trong tập hợp này), thì chẳng có lý do gì để cho rằng bất kỳ nội dung nào khác trong sách có thể thoát khỏi sự lãng quên. Phần lớn các bài phác thảo, như chính Mark Twain sau đó đã nhận ra và tuyên bố, lẽ ra nên để chúng chìm vào quên lãng thì hơn.

Tuy nhiên, Howells đã nhân cơ hội này để chỉ ra trong bài phê bình của mình, hoặc ít nhất là gợi ý về khía cạnh nghiêm túc hơn của Mark Twain. Ông đặc biệt thu hút sự chú ý đến tác phẩm “Một câu chuyện có thật,” thứ mà các nhà phê bình vào thời điểm nó được đăng trên tờ Atlantic từng đối xử hờ hững vì sợ ẩn chứa một trò đùa bên trong; hoặc có lẽ họ đã không đọc nó, bởi các nhà phê bình vốn là những người bận rộn. Howells ca ngợi đây là tác phẩm xuất sắc nhất trong tập sách, với “sự trung thành tuyệt đối đối với hiện thực bi trịch.” Ông giục giã người đọc hãy quay lại với nó, và đọc nó như một “bản tường thuật kịch tính giản dị về thực tại,” thứ chưa từng có nhà văn Mỹ nào sánh kịp.

Chính trong tập phác thảo này, Mark Twain lần đầu tiên lên tiếng trên mặt trận in ấn về vấn đề bản quyền, vạch trần sự bất công vô lý của việc kỳ thị quyền sở hữu văn học thông qua đạo luật giới hạn thời gian. Ông làm điều này dưới hình thức một bản thỉnh nguyện thư gửi lên Quốc hội, yêu cầu rằng mọi tài sản, dù là bất động sản hay động sản, đều phải được đặt trên nền tảng bản quyền, với thời gian sở hữu bị giới hạn trong “một thời hạn nhân ái là bốn mươi hai năm.” Nhìn chung, điều này bị xem như một trò đùa, và theo một nghĩa nào đó thì đúng là vậy; nhưng giống như hầu hết các trò đùa của Mark Twain, nó được xây dựng trên nền tảng của lý trí và công lý.

Sự tán thành mà ông nhận được từ các đồng nghiệp văn chương đã thúc đẩy ông tiến xa hơn nữa. Ông bắt đầu một cuộc thập tự chinh quyết liệt vì luật bản quyền quốc tế. Đó là một khởi đầu mang tính siêu việt, nhưng nó chứa đựng mầm mống của thứ mà theo thời gian, sẽ góp phần lớn lao đưa đến một kết cục viên mãn và huy hoàng. Trong nỗ lực đầu tiên này, ông soạn thảo một bản thỉnh nguyện yêu cầu ban hành các luật lệ qua đó Hoa Kỳ sẽ tự tuyên bố đứng về phía lẽ phải và công lý, bất chấp các quốc gia khác, và trở thành một tấm gương sáng cho thế giới bằng cách từ chối cướp bóc sách của bất kỳ tác giả ngoại quốc nào. Ông viết thư cho Howells, giục giã ông lôi kéo Lowell, Longfellow, Holmes, Whittier và những người khác ký vào bản thỉnh nguyện này.

Tôi sẽ thuê một tay thanh niên lịch thiệp, trả lương hẳn hoi, rồi cử cậu ta trực tiếp đến gặp mọi tác giả tên tuổi trong nước để thu gom nốt số chữ ký còn lại. Sau đó, tôi sẽ cho in thạch bản toàn bộ sự việc (khoảng một nghìn bản), rồi thân chinh kéo đến gặp Tổng thống và Quốc hội, nhưng với tư cách khiêm nhường là kẻ đại diện cho những con người tài đức và khôn ngoan hơn, hay những con người mà đất nước không dám đem ra làm trò cười. Tôi sẽ đề nghị Tổng thống đưa điều này vào thông điệp của ông ấy (và nếu ông ấy bảo tôi tự ngồi xuống mà soạn thảo đoạn văn đó thì tôi sẽ đỏ mặt, nhưng tôi vẫn cứ soạn). Và rồi nếu châu Âu vẫn chọn cách tiếp tục ăn cắp từ chúng ta, chúng ta sẽ dõng dạc thốt lên bằng một niềm nhiệt huyết cao cả rằng, “Các nhà lập pháp châu Mỹ có ăn cắp, nhưng không ăn cắp từ các tác giả nước ngoài—không ăn cắp từ các tác giả nước ngoài,”.... Giá như luật pháp nước nhà có chỗ cho Chúa ngự trị, thay vì cứ hì hục tìm cách đưa Ngài vào Hiến pháp, thì mọi chuyện đã tốt đẹp hơn ở mọi mặt.

Bản thỉnh nguyện ấy chưa bao giờ đến được tay Quốc hội. Holmes đồng ý ký tên với một nụ cười kèm theo lời nhận xét rằng các chính phủ vốn không có thói quen tự đặt mình làm tấm gương đạo đức cao cả, trừ khi vì mục đích thu thuế. Longfellow cũng cam kết tham gia, giống như một vài người khác; nhưng nếu có bất kỳ sự đồng lòng nào rộng rãi trong nỗ lực này thì giờ đây chẳng còn ai nhớ đến nữa. Clemens từ bỏ ý tưởng ban đầu, nhưng vẫn là một trong những người kiên trì và có sức ảnh hưởng lớn nhất trong công cuộc cải thiện luật bản quyền, và ông đã sống để chứng kiến phần lớn giấc mơ của mình trở thành hiện thực.—[Về bản thỉnh nguyện liên quan đến thời hạn bản quyền tại Hoa Kỳ, xin xem cuốn Sketches New and Old. Về bản thỉnh nguyện liên quan đến bản quyền quốc tế và các vấn đề liên quan, xin xem Phụ lục N ở cuối tập sách trước.]

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.