Con người ta thường dễ bị sự thịnh vượng làm cho hư hỏng, trở nên kiêu ngạo, thậm chí cay nghiệt. Thế nhưng, thành công chỉ làm cho Samuel Clemens thêm phần phấn chấn, đôn hậu và rộng lượng hơn với con người. Hầu như ngày nào ông cũng viết thư cho Webster, gợi ý về một cuốn sách hay một dự án mới, nhưng luôn với thái độ ân cần và biết tôn trọng mọi góc nhìn khác nhau. Có lần, khi cảm thấy công việc không diễn ra suôn sẻ như thường lệ, chuyến viếng thăm của Webster đã cho ông thấy rằng chính vì bản thân cứ vắng mặt khỏi xưởng buôn nên ông đã không nắm rõ tình hình. Ngay lập tức, ông viết thư:
CHARLEY THÂN MẾN,—Tốt lắm—toàn là tin vui cả. Mọi chuyện giờ đây đã vào guồng suôn sẻ nhất có thể và sẽ tiếp tục duy trì như vậy. Ta tự trách mình vì đã không ghé qua chỗ cậu thường xuyên hơn trong thời gian qua—điều đó vốn dĩ đã có thể ngăn chặn mọi rắc rối. Từ nay ta sẽ làm tròn trách nhiệm của mình tốt hơn.
Vào một dịp khác, nhận thức được áp lực công việc đè nặng và sức khỏe của Webster không được tốt, ông đã chuyển lời cảnh báo từ bà Clemens về việc làm việc quá sức. Ông nói thêm:
Bức thư của cậu cho thấy cậu đang cần một lời cảnh báo như thế. Vậy nên chính ta phải nhắc nhở cậu hãy chú ý đến sức khỏe. Sự lao tâm khổ tứ đã giết chết ông Langdon và nó cũng có thể giết chết cậu đấy.
Clemens thấy những bận tâm lo toan của chính mình ngày một nhân lên gấp bội. Mối liên hệ của ông với công ty đã được đông đảo mọi người biết đến, và rất nhiều tác giả đã gửi bản thảo cho ông hoặc viết thư riêng hỏi han về những tác phẩm đó. Hơn nữa, ông còn bị quấy rầy bởi đủ mọi thành phần gàn dở và kẻ ăn xin trên khắp cõi đời này. Cuối cùng, các công việc vụn vặt nhiều đến mức ông phải thuê một đại diện kinh doanh là F. G. Whitmore để gánh vác bớt một phần gánh nặng. Whitmore sống ở ngay gần đó và lại là một tay chơi bida cừ khôi. Hầu như bất cứ thứ gì trong bức thư buổi sáng cũng có thể trở thành cái cớ để ông sai người gọi Whitmore đến.
Clemens rất thích giải quyết công việc khi mọi chuyện đang xuôi chèo mát mái; ông ưa chuộng trò chơi kinh doanh, nhất là khi nó mang dáng vẻ bề thế và phô trương sự thịnh vượng. Có lẽ chưa bao giờ ông cảm thấy hài lòng với vận may của mình hơn đúng vào khoảng thời gian này. Chắc chắn rằng đời sống gia đình của ông chưa bao giờ hạnh phúc hơn thế. Katie Leary, người đã có thâm niên ba mươi năm phục vụ trong gia đình, đã ghi lại vài ấn tượng về quãng thời gian tươi đẹp đó.
Ông Clemens là một người cha vô cùng trìu mến. Ông hiếm khi ra khỏi nhà vào buổi tối, mà thường đọc sách cho gia đình nghe, trước tiên là đọc cho lũ trẻ đến giờ đi ngủ, sau đó là đọc cho bà Clemens. Ông thường đọc thơ của Browning cho bà nghe. Họ rất yêu thích những vần thơ ấy. Bọn trẻ chơi trò diễn kịch câm rất nhiều, và ông cực kỳ xuất sắc trong trò chơi đó, luôn luôn giúp đỡ chúng. Chúng rất thích việc tự tổ chức kịch nghệ tại nhà. Cứ vào thứ Bảy hằng tuần là thể nào chúng cũng dựng một sân khấu tạm trong phòng học và tất cả chúng tôi đều phải xúm vào phụ giúp. Gerhardt vẽ phông nền. Chúng thường xuyên diễn cảnh ban công trong vở “Romeo và Juliet” cùng vài vở kịch do chính chúng tự viết. Thỉnh thoảng chúng tôi lại có một buổi biểu diễn quy mô lớn với “Hoàng tử và chú bé nghèo khổ”. Buổi diễn đó sẽ diễn ra ở phòng khách và phòng ăn với các cánh cửa gấp được mở rộng. Căn phòng vừa vặn chứa được tám mươi tư chiếc ghế, và sân khấu được đặt lùi về phía sát nhà kính trồng cây. Bọn trẻ phát cuồng vì diễn xuất và tất cả chúng tôi đều thích thú với điều đó chẳng kém gì chúng, nhất là ông Clemens, người diễn xuất giỏi nhất trong số tất cả chúng tôi. Tôi cũng có một vai diễn, và cả George nữa. Tôi chưa bao giờ được biết một gia đình nào hạnh phúc hơn gia đình họ trong những năm tháng ấy.
Ông Clemens dành phần lớn thời gian ở căn phòng chơi bida trên gác, viết lách hoặc chơi bida. Một hôm, khi tôi bước vào và thấy ông đang đánh những quả bóng quanh bàn, tôi chú ý thấy có làn khói bốc lên từ lò sưởi. Tôi gọi Patrick và John O'Neill, người làm vườn, và chúng tôi bắt đầu cạy mặt lò sưởi lên để xem có chuyện gì xảy ra. Ông Clemens vẫn cứ điềm nhiên đánh bida và chẳng thèm để ý gì đến việc chúng tôi đang làm. Cuối cùng, khi chúng tôi gỡ được mặt lò sưởi ra, một đám lửa lớn và khóiùng ục trào vào phòng. Ngôi nhà đã bị cháy. Lúc bấy giờ ông Clemens mới để ý xem chúng tôi đang làm gì, rồi bước sang góc phòng nơi có đặt mấy bình chữa cháy dạng ống. Ông lấy xuống một bình và ném thẳng vào ngọn lửa. Điều này dập tắt bớt phần lớn ngọn lửa, thế rồi ông cầm lấy gậy cơ, quay lại bàn và lại bắt đầu khua các quả bóng quanh bàn như thể chẳng có chuyện gì xảy ra cả. Bà Clemens bước vào ngay lúc đó và thốt lên: “Ơ kìa, nhà cháy kìa!”
“Ừ, anh biết rồi,” ông nói, nhưng vẫn tiếp tục chơi.
Nhà chúng tôi có lắp điện thoại nhưng nó hoạt động không được tốt cho lắm. Điều đó làm ông bực mình rất nhiều và đôi khi ông sẽ nói:
“Ta sẽ giật sập nó đi.”
Có một hôm ông cố gọi cho vợ bác sĩ Tafft. Ông không nghe rõ tiếng và cứ đinh ninh rằng mình đang nói chuyện với tổng đài. “Hãy xuống đây và dẹp cái thứ chết tiệt này ra khỏi đây,” ông nói; “Ta phát ngấy nó lắm rồi.” Ông đang nổi giận và tuôn ra rất nhiều lời lẽ khó nghe. Bỗng nhiên ông nghe thấy vợ bác sĩ Tafft nói, “Ôi, chào buổi sáng anh Clemens.” Ông liền đáp: “Ồ, chào chị Tafft, tôi vừa mới ra tới điện thoại đây. George, quản gia nhà chúng tôi, đã ở đây trước tôi và tôi vừa nghe thấy cậu ta chửi thề lúc bước lên. Tôi sẽ phải nhắc nhở cậu ta về chuyện đó mới được.”
Bà Tafft thường hay kể câu chuyện đó để trêu ông.—[ Mark Twain từng viết cho ban quản lý điện thoại rằng: “Thời điểm đó sẽ đến rất nhanh thôi, khi mà điện thoại sẽ trở thành một thiết bị hoàn hảo, khi khoảng cách không còn là trở ngại cho hoạt động của nó nữa, khi mà trên thực tế, người ta có thể nghe thấy một người ở ngay dãy nhà bên cạnh một cách dễ dàng và thoải mái y như thể người đó đang ở tận San Francisco vậy.” ]
Bà Clemens, trước khi tôi đến làm, vẫn là người chăm chút cho bàn làm việc của ông, nhưng dần dần tôi bắt đầu thay bà lo việc đó khi bà bận rộn với những công việc khác. Cuối cùng thì tôi tiếp quản hoàn toàn, thế nhưng ông lại chẳng hề hay biết điều đó trong một thời gian dài. Có một buổi sáng nọ ông bắt quả tang tôi đang làm việc đó. “Cô đang làm gì ở đây thế?” ông hỏi.
“Dạ thưa, cháu đang phủi bụi ạ, thưa ông Clemens,” tôi đáp.
“Cô không có việc gì để làm ở đây cả,” ông nói với giọng vô cùng giận dữ.
“Dạ thưa ông Clemens, cháu đã làm việc này được một năm nay rồi,” tôi nói. “Bà Clemens đã bảo cháu làm thế mà.”
Kể từ dạo đó, mỗi khi làm mất thứ gì—mà ông hay làm mất đồ lắm—ông sẽ bấm chuông gọi tôi. “Katie,” ông sẽ nói, “cô lại làm mất bản thảo rồi đấy.”
“Ôi, thưa ông Clemens,” tôi sẽ thanh minh, “cháu dám chắc là cháu không hề chạm vào nó đâu.”
“Có chứ, cô đã chạm vào nó đấy, Katie. Cô đã vứt nó vào lò sưởi rồi. Nó biến mất tiêu rồi kìa.”
Lúc đó ông sẽ la mắng và nổi trận lôi đình một hồi lâu. Sau đó ông sẽ bước sang, dùng mũi giày vạch một đường trên thảm mà tôi tuyệt đối không bao giờ được phép bước qua. “Katie,” ông sẽ nói, “cô không bao giờ được bén mảng đến gần bàn làm việc của tôi hơn vạch này. Đó là lằn ranh tử thần đấy.” Thường thì sau khi mắng mỏ tôi vào buổi sáng, đến buổi tối, khi tôi đang phụ giúp bà Clemens thay đồ để đi ra ngoài, ông sẽ bước vào và bảo rằng: “Katie, tôi tìm thấy bản thảo đó rồi.” Và tôi sẽ thưa rằng: “Thưa ông Clemens, lúc sáng cháu cảm thấy tủi thân đến mức suýt chút nữa đã muốn bỏ đi rồi đấy ạ.”
Ông có một chiếc que thông tẩu thuốc mà ông cất trên một cái kệ cao. Đó là một thứ đồ cũ kỹ bẩn thỉu kinh khủng, và tôi thậm chí còn chẳng biết là có bao giờ ông dùng đến nó không. Tôi bèn cầm nó ra cái ban công nhô vào trong rừng rồi quăng đi xa nhất có thể. Hôm sau ông hỏi: “Katie, cô có thấy cái que thông tẩu của tôi đâu không? Cô thấy nó rồi đấy; tôi nhìn qua sắc mặt của cô là biết thừa.”
Tôi đáp: “Dạ có, thưa ông Clemens, cháu đã ném nó đi rồi ạ.”
“Ồ,” ông nói, “nó đáng giá cả ngàn đô la đấy,” và bản thân tôi lúc đó cũng có cảm giác y như vậy trước khi ông cằn nhè dứt cơn giận về chuyện đó.
Thật khó để không sa đà quá lâu vào đời sống gia đình trong giai đoạn này. Người ta hẳn sẽ muốn viết thành một chương dài đằng đẵng chỉ riêng về những buổi tối diễn kịch vui chơi ấy. Chúng vẫn luôn tươi mới trong ký ức của Mark Twain. Có lần ông đã viết về chúng như sau:
Chúng tôi ăn tối tùy theo hoàn cảnh, có lẽ là ăn ké nhà hàng xóm, và cứ đến khoảng bảy giờ rưỡi tối là ngọn lửa cháy rực từ củi cây hích-kory ở đại sảnh lại hắt những luồng chớp lửa phóng vút lên ống khói, cả ngôi nhà ngập chìm trong thứ ánh sáng rực rỡ của đèn gas từ tầng trệt lên tới trên cao, khách khứa tấp nập kéo đến, vang lên những âm thanh rộn rã của những lời chào hỏi nồng nhiệt, không một giọng nói nào trong số đó lại không phải là giọng nói lâu năm, quen thuộc và đầy trìu mến; và khi tấm màn buông lên, chúng tôi nhìn ra từ sân khấu và chẳng thấy gì ngoài những gương mặt thân thương đối với chúng tôi, chẳng thấy gì ngoài những gương mặt bừng sáng lên vì niềm hân hoan chào đón chúng tôi.