Mark Twain: Tiểu Sử Toàn Tập

Lượt đọc: 1939 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Cx. Mark Twain Và Bret Harte Viết Kịch

❊ ❊ ❊

Đó là vào mùa thu và mùa đông năm 76, khi Bret Harte đến Hartford và cộng tác với Mark Twain trong vở kịch “Ah Sin”, một tác phẩm hài kịch kiêm kịch tâm lý, hoặc kịch melodram, được viết riêng cho Charles T. Parsloe, nam diễn viên xuất sắc chuyên thủ vai các nhân vật người Trung Hoa. Harte từng viết một vở kịch thành công nhưng ngặt nỗi ông đã bán đứt nó với một khoản tiền không lớn lắm, thế nên ông rất hào hứng với một dự án mới. Harte có cảm quan sân khấu cùng khả năng sáng tạo về cấu trúc cốt truyện. Ông cũng có khiếu hài hước, nhưng ông cảm thấy mình cần đến thứ khiếu hài hước mà chỉ Mark Twain mới có thể mang lại. Hơn nữa, ông tin rằng một vở kịch có sự hậu thuẫn từ tên tuổi của cả hai người chắc chắn sẽ có những lợi thế lớn lao khi ra mắt. Clemens cũng nhận thức rõ những điều này, và thỏa thuận đã được thiết lập. Nhắc lại phương thức làm việc của họ, Clemens từng kể:

“À, Bret xuống Hartford và chúng tôi bàn thảo về nó, rồi sau đó Bret viết trong lúc tôi chơi bida, nhưng tất nhiên tôi phải đọc lại để chỉnh sửa phần phương ngữ cho chuẩn xác. Bret chẳng bao giờ biết gì về phương ngữ cả.”

Đó quả là một nhận xét không mấy công bằng về sự việc. Cả hai người đều đã cùng tham gia viết vở kịch đó, và đã làm việc vô cùng vất vả.

Trong khoảng thời gian tiến hành vở kịch, Harte nhận được một đơn đặt hàng viết truyện ngắn mà ông bảo rằng phải hoàn thành ngay lập tức vì đang cần tiền. Tác phẩm phải được giao vào tối hôm sau, và ông khăng khăng rằng mình phải bắt tay vào việc ngay không chần chừ dù chỉ một phút. Thế nhưng ông có vẻ chẳng vội vã gì trong việc khởi bút. Buổi tối trôi qua; giờ đi ngủ đã đến. Sau đó, ông yêu cầu đốt lò sưởi trong phòng và gửi lên một chai whisky, phòng khi ông cần thứ gì đó để giữ mình tỉnh táo. George lo liệu những việc ấy, và chẳng còn ai nghe ngóng gì về Harte cho đến tận sáng sớm hôm sau, khi ông bấm chuông gọi George để xin lửa lò mới và thêm một chai whisky nữa. Đến giờ ăn sáng, ông xuất hiện với vẻ mặt tươi tỉnh, hồng hào và phấn chấn, cùng thông báo rằng câu chuyện của ông đã hoàn thành.

Buổi sáng hôm đó, Câu lạc bộ Sáng thứ Bảy đã họp tại nhà Clemens. Đó là một câu lạc bộ của các thiếu nữ, nơi Mark Twain giữ vai trò như một hội viên danh dự kiểu cách—một câu lạc bộ nhằm mục đích thăng tiến trí tuệ, có nét tương tự như Câu lạc bộ Tối thứ Hai dành cho nam giới, chỉ có điều các bài tham luận đọc tại đây không phải do hội viên chuẩn bị, mà do những người đàn ông và phụ nữ nổi bật trong một lĩnh vực tiến bộ trí thức nào đó đảm nhiệm. Bret Harte đã đồng ý đến đọc bài cho họ nghe vào dịp đặc biệt này, và ông đã vui vẻ xuất hiện để trình bày câu chuyện vừa hoàn thành mang tên “Thankful Blossom”, một tác phẩm mà Mark Twain luôn coi là một trong những sáng tác xuất sắc nhất của Harte.

Vở kịch mới, “Ah Sin”, do Mark Twain và Bret Harte chắp bút, được công diễn tại Washington, ở Nhà hát Quốc gia, vào tối ngày 7 tháng 5 năm 1877. Tác phẩm đã được quảng bá rầm rộ trên các mặt báo, và danh tiếng của các tác giả đã bảo chứng cho một đêm khai mạc chật kín khán giả. Clemens không thể sang xem vì bị viêm phế quản đột xuất. Do đó Parsloe cảm thấy vô cùng hồi hộp, và sự hiện diện của Harte có vẻ như chẳng làm ông bớt lo lắng hơn là bao.

“Bản thân tôi cũng không được khỏe cho lắm,” ông viết thư cho Clemens. “Sự căng thẳng trong đêm diễn đầu tiên đã đủ mệt mỏi rồi, nhưng lại thêm những phiền toái do Harte gây ra thì quả là quá sức đối với một người mới vào nghề.”

Mặc dù vậy, vở kịch dường như vẫn diễn ra suôn sẻ, với Parsloe trong vai Ah Sin—một chủ tiệm giặt là người Trung Hoa đồng thời là nhân vật của vô số tình huống thú vị khác—cùng với sự hỗ trợ tương đối tốt và một màn trình diễn mang đậm chất phóng khoáng của đời sống miền biên viễn, bao gồm một vụ án mạng giả định, một lời buộc tội oan uổng, và màn gỡ rối tổng thể cho mọi bí ẩn nhờ nhân vật Ah Sin vừa dễ mến, ranh mãnh, hữu dụng lại vừa mang tính giải trí cao. Đó không phải là một vở kịch lớn lao. Nó không quá mạch lạc cũng chẳng thực sự thuyết phục, nhưng lại chứa đựng rất nhiều tiếng cười sảng khoái, cùng những tuyến nhân vật dẫu chưa thực sự bám sát đời thực thì cũng đủ gần gũi với quan niệm của công chúng để trở nên vui nhộn và lôi cuốn. Khép lại mỗi màn kịch, không chỉ riêng Parsloe mà cả các diễn viên chính trong đoàn đều được gọi ra trước tấm màn nhung để nhận những lời tri ân đặc biệt. Khi vở kịch hạ màn, tiếng hô vang tên Ah Sin vang lên khắp nơi, và ông đã bước ra trước màn nhung để đọc một bức điện tín.

CHARLES T. PARSLOE,—Tôi đang nằm bệnh nên không thể đến Washington được; nhưng tôi đã chuẩn bị sẵn hai bài diễn văn—một để đọc trong trường hợp vở kịch thất bại, và bài còn lại nếu nó thành công. Xin hãy cho tôi biết tôi nên gửi bài nào. Có lẽ tốt hơn là nên đưa ra bỏ phiếu.

MARK TWAIN.

Khán phòng reo hò trước bức thư đó, và khi được đưa ra lấy ý kiến, tất cả đều nhất trí rằng vở kịch đã gặt hái thành công—một phán quyết mang tính chiếu cố nhiều hơn là sự thật.

J. I. Ford, đại diện ban quản lý nhà hát, đã viết thư cho Clemens vào sáng hôm sau đêm công diễn đầu tiên, giục ông hãy thân chinh đến Washington để “chăm bẵm” vở kịch cho đến khi “nó có thể tự đứng vững trên đôi chân của mình.”

Ford bày tỏ sự hài lòng đối với vở kịch cùng những triển vọng của nó, và kết luận rằng:

Tôi xin gửi kèm các bài điểm báo. Hãy đến nếu anh có thể. “Sự hiện diện của anh sẽ đáng giá mười ngàn tráng sĩ. Danh tiếng của nhà vua chính là một pháo đài kiên cố.” Tôi đã giục ngài Tổng thống đến xem tối nay.

Vở kịch không thu về lợi nhuận nào tại Washington, nhưng Augustin Daly đã quyết định đưa nó về New York công diễn tại Nhà hát Fifth Avenue, với một dàn diễn viên bao gồm, bên cạnh Parsloe, những cái tên như Edmund Collier, P. A. Anderson, Dora Goldthwaite, Henry Crisp và bà Wells, thực sự là một tập thể diễn viên vô cùng đáng trân trọng. Clemens đã có mặt trong đêm khai mạc, mặc bộ đồ trắng mà thời đó ông chỉ thích diện vào những ngày trời ấm áp, và đã có bài phát biểu vào cuối màn thứ ba.

“Ah Sin” không tạo được nhiều sự phấn khích trong lòng giới phê bình kịch nghệ New York. Lượng khán giả đến rạp có lúc rất hứa hẹn, nhưng vì lý do nào đó mà tổng thể buổi diễn lại không hội tụ đủ các yếu tố để trường tồn. Tác phẩm bắt đầu hành trình lưu diễn tỉnh lẻ của mình mà chẳng có lấy một thứ uy tín đặc biệt nào ngoại trừ danh tiếng của các tác giả; và có vẻ như chừng đó là chưa đủ, bởi nó đã không thu lại lợi nhuận, để rồi cuối cùng mọi bên liên quan đều đành phó mặc cho số phận của nó chìm vào quên lãng và chẳng ai còn nghe nhắc đến nữa. Vì sao “Ah Sin” lại không thể thành công thì thiết nghĩ chúng ta ở khoảng cách thời gian và gu thẩm mỹ xa xôi này không tiện phán xét. Kể từ dạo ấy, đã có những vở kịch dở hơn thành công và những vở hay hơn thất bại, và chưa từng có ai đủ sức lý giải điều bí ẩn đó. Đâu đó chỉ cần một nét chấm phá, một chút sửa đổi và điều chỉnh, biết đâu đã có thể cứu vãn “Ah Sin”, nhưng những sự nhào nặn và chắp vá mà họ dành cho nó lại không mang lại kết quả. Có lẽ tác phẩm vẫn đang nằm đâu đó trong kho lưu trữ của ban quản lý nào đó, để rồi một ngày kia lại được kéo ra ánh sáng, được tái cấu trúc và phân vai lại, rồi tìm thấy phần thưởng xứng đáng cho mình. Ai mà biết được? Hoặc nó đã trôi dạt đến bến bờ của những vở kịch bị lãng quên, nơi chẳng có đường lui.

Xét cho cùng giữa Harte và Clemens, toàn bộ sự việc ấy là một nỗi bất hạnh. Trong suốt quá trình gắn bó, giữa họ đã nảy sinh những rạn nứt để rồi tình bạn lâu năm cứ thế phai nhạt dần.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.