Mark Twain: Tiểu Sử Toàn Tập

Lượt đọc: 1804 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 109
Sự Xuất Hiện Công Khai Của “Tom Sawyer”

❊ ❊ ❊

Clemens có đọc dăm ba bài ở Boston và Philadelphia, nhưng khi được thúc giục đi nơi khác, ông liền lấy cớ rằng mình đang bận vẽ chân dung và không thể rời nhà.

Thực chất, ông đang rất vui vẻ bên Frank Millet, người đã được mời đến nhà để vẽ chân dung và đã chiếm trọn sự ngưỡng mộ nhiệt thành của cả gia đình. Millet trẻ tuổi, đẹp trai và hoạt bát; Clemens cứ muốn ngắm mãi không chán, lũ trẻ thì tôn sùng anh và thêm tên anh vào lời cầu nguyện vốn bao gồm từng thành viên trong gia đình—Clemens gọi đó là “Gia đình Thánh.”

Millet chỉ mang theo một tấm vải bạt duy nhất để vẽ chân dung, và khi bản phác thảo đầu tiên hoàn thành, bà Clemens vô cùng thích thú đến mức không muốn anh chạm tay vào nó nữa. Bà sợ sẽ đánh mất một nét cảm xúc đặc biệt nào đó trong bức tranh mà bà trân quý. Millet đành đi vào thành phố để mua một tấm vải bạt khác và Clemens đi cùng anh. Trong lúc Millet đang mua sắm, Clemens chợt nghĩ rằng sẽ rất tiện nếu tranh thủ thời gian đi cắt tóc. Ông dặn lại người nhân viên để nhắn với Millet rằng mình đã sang bên kia đường. Chẳng bao lâu sau, người họa sĩ bước sang, và suýt khóc vì tuyệt vọng khi thấy chủ thể của mình đã bị hớt sạch mái hào quang màu nâu hạt dẻ điểm xuyết tóc bạc—thứ đã làm nên thành công cho bản phác thảo đầu tiên. Anh đắp đổi vẽ lại một bức khác, và kết quả là một bức chân dung rất giống, nhưng nó chưa bao giờ làm Millet thỏa mãn.

Cuốn 'Những cuộc phiêu lưu của Tom Sawyer' ra mắt vào cuối tháng Mười hai năm 1876, và ngay lập tức chiếm giữ vị trí hàng đầu trong số những câu chuyện của Mỹ về đời sống thiếu niên, một vị trí mà không còn nghi ngờ gì nữa, nó vẫn giữ vững cho đến tận ngày nay. Chúng ta đã bàn qua những chi tiết cá nhân trong câu chuyện này, bởi xét cho cùng, chúng chẳng khác nào những khía cạnh khác nhau trong thời thơ ấu của chính Mark Twain. Chỉ cần nói thêm đôi lời về sự trau chuốt của giai đoạn này dưới hình thức văn chương.

Dưới mọi góc độ, bức tranh về đời sống thiếu niên ở một thị trấn nhỏ lười biếng, ngái ngủ này thực sự là một kiệt tác, với tất cả sự vô tư lự và bản tính bất trị chung của trẻ con, gắn liền với cái thứ mơ hồ, vô định, khó nắm bắt mà chúng ta gọi là lương tâm con cháu—thứ mà nhiều khả năng chính là nỗi sợ hãi trẻ con và bản năng nam tính tiềm ẩn. Những điều này được khắc họa chân thực đến mức mọi độc giả là nam giới, dù lớn hay nhỏ, đều thấy câu chuyện khớp với những năm tháng đã qua trong trí nhớ của chính mình, tựa như nó vẫn luôn ở đó. Đứa trẻ nào từng giả vờ đau ốm để trốn học; đứa trẻ nào từng tự tưởng tượng trong tim cảnh mình được đưa về nhà trong hình hài đã chết, rồi hả hê trước sự cắn rứt lương tâm của những kẻ từng hủy hoại tuổi trẻ của nó; đứa trẻ nào—ít nhất là vào thời đại đó—mọi đứa trẻ bình thường, đáng kính đều lớn lên với nỗi sợ “kính sợ Chúa và khiếp sợ trường Chúa nhật,” như cách mà Howells đã viết trong bài bình luận của ông.

Còn về bản thân câu chuyện, về phần cốt truyện, đó là một niềm vui thuần túy. Trại cướp biển trên đảo đơn giản là thiên đường của tuổi con trẻ. Ví như, nào có đứa trẻ nào lại không đổi bất kỳ vinh quang hay ân huệ nào khác trên đời để lấy điều này:

Chúng nhóm một đống lửa dựa vào thân một khúc gỗ lớn chừng hai mươi hoặc ba mươi bước chân lẩn sâu vào chốn rừng già u ám, rồi dùng chảo rán vài lát thịt xông khói để ăn tối, và ngốn hết một nửa số bánh ngô dự trữ mà chúng đã mang theo. Thật là một trò tiêu khiển hào hùng khi được yến tiệc theo cái cách hoang dã và phóng khoáng ấy giữa chốn rừng nguyên sinh của một hòn đảo hoang vắng chưa từng có dấu chân người khám phá, cách xa chốn phồn hoa nhân thế, và chúng quả quyết rằng mình sẽ không bao giờ trở lại nền văn minh nữa. Ngọn lửa bập bùng soi rọi những gương mặt chúng và hắt ánh hào quang đỏ rực lên những thân cây trụ cột của ngôi đền rừng già, cùng lên những tán lá bóng bẩy và những dây leo quấn quýt buông rủ.

Ẩn chứa trong đó là một thứ ma thuật. Mark Twain, khi viết những dòng ấy, đã cảm nhận được sự hồi sinh trong mình toàn bộ sự mê hoặc xưa cũ của những ngày tháng cùng Tom Blankenship, John Briggs và đám trẻ nhà Bowen trên hòn đảo Glasscock's Island. Khắp nơi trong Tom Sawyer ẩn chứa một phẩm chất, hoàn toàn tách biệt khỏi sự hài hước và cốt truyện, mà độc giả nhỏ tuổi rất dễ bỏ qua. Không ai quên được cảnh quét vôi rào, nhưng không nhiều người trong chúng ta, từ những lần đọc thuở đầu, còn nhớ nổi đoạn miêu tả đầy thi vị này dẫu nó dẫn dắt cả khung cảnh:

Những khóm hoa đậu miên đang độ nở rộ, và hương thơm ngào ngạt của những chùm hoa ngập tràn trong không gian. Ngọn đồi Cardiff Hill, nằm bên kia ngôi làng và vươn cao hơn nó, xanh mướt một màu cỏ cây, và nó nằm ở một khoảng cách vừa đủ để trông giống như một vùng đất thần tiên, mộng mơ, tĩnh lặng và đầy mời gọi.

Chuyến ghé thăm nhà vào ban nghĩa địa; cảnh tượng ở nghĩa trang với vụ án mạng sát hại Tiến sĩ Robinson; những cuộc phiêu lưu của Tom và Becky trong hang động—tất cả những điều này đều được phát minh một cách kỳ diệu. Cảm giác hồi hộp văn chương chạm đến đỉnh điểm trong một tình tiết của tập sự kiện hang động. Brander Matthews từng viết:

Cũng chẳng có tình huống nào ly kỳ bằng khoảnh khắc kinh hoàng trong hang động khi hai đứa trẻ bị lạc giữa bóng tối, và khi Tom đột nhiên nhìn thấy một bàn tay người cầm ngọn đèn, rồi phát hiện ra rằng bàn tay đó chính là bàn tay của Injun Joe, kẻ tử thù duy nhất của cậu. Tôi vẫn luôn nghĩ rằng cảnh tượng bàn tay trong hang động ở Tom Sawyer là một trong những chi tiết tuyệt vời nhất trong văn học phiêu lưu kể từ khi Robinson Crusoe lần đầu tiên nhìn thấy một dấu chân đơn độc trên cát bờ biển.

Khả năng sáng tạo của Mark Twain không phải lúc nào cũng là một hằng số đáng tin cậy, nhưng với thứ tính cách kỳ quặc thường đi kèm với bất kỳ thuộc tính thiên tài nào, nó có khả năng vươn lên đỉnh cao bất cứ lúc nào. Nếu đối với vị độc giả khó tính, từng trải, câu chuyện có vẻ hơi quá đà ở chỗ này chỗ khác, đôi chút phóng đại trong các nét miêu tả, thì hãy quay lại với lần đọc đầu tiên từ thuở xa xưa của mình và xem liệu ông có còn nhớ điều gì ngoài niềm vui thuần túy khi thưởng thức nó lúc bấy giờ. Xét trên phương diện truyện thiếu niên, tác phẩm này chưa hề có đối thủ.

Tom Sawyer từng đứng ngang hàng về mức độ được ưa chuộng với Roughing It.

Doanh số bán sách của nó cứ đều đặn trôi qua từ năm này sang năm khác, và có lẽ vẫn sẽ tiếp tục như vậy chừng nào lũ trẻ trai gái còn chưa đổi khác, và những người đàn ông phụ nữ vẫn còn hoài niệm. —[Đại tá Henry Watterson, khi đọc xong Tom Sawyer, đã viết: “Tôi vừa gấp lại cuốn Tom Sawyer, và không sao kìm nén nổi cảm xúc. Thật quá sức vĩ đại! Tôi đọc từng chữ một, không bỏ sót một dòng, và suýt chút nữa đã làm mất mặt bản thân vài lần trước sự hiện diện của một toa xe lửa ngủ đầy những hành khách đáng kính và đạo đức. Có lúc tôi phải né sang một mình để khóc, còn về cái hỗn hợp nội tâm gồm cả tiếng cười và nước mắt thì vô cùng tận.... Đám tang của bọn trẻ, vụ việc trong hang, và cuộc săn lùng kho báu ẩn giấu mang tính kịch tính chẳng kém gì bất cứ thứ gì tôi từng biết trong tiểu thuyết, trong khi chất trữ tình—đặc biệt là mọi thứ liên quan đến Huck và dì Polly—tạo ra sự pha trộn giữa tay nghề của Dickens và bản tính của Thackeray, dẫu không giống ai trong số họ, lại mang đến ấn tượng sâu sắc và tính nguyên bản trọn vẹn.”]

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.