Mark Twain: Tiểu Sử Toàn Tập

Lượt đọc: 1770 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 101
Hoàn Thành “Tom Sawyer” — Những Người "Biên Tập" Của Mark Twain

❊ ❊ ❊

Trong lúc đó, cái "bình chứa cảm hứng" — theo cách gọi thỉnh thoảng của Clemens — lại đã đầy ắp trở lại. Ông nhận được từ một nguồn nào đó luồng cảm hứng mới cho câu chuyện về Tom và Huck, và đang miệt mài viết tiếp. Gia đình vẫn ở lại Hartford, và vào đầu tháng bảy, với tinh thần hăng hái tột độ, ông đã hoàn thành tác phẩm. Vào ngày mùng 5, ông viết thư cho Howells:

Tôi đã viết xong câu chuyện và không đưa nhân vật chính vượt qua tuổi thiếu niên. Tôi tin rằng sẽ là một thảm họa nếu làm điều đó dưới bất kỳ hình thức nào khác ngoài tự truyện, giống như cuốn Gil Blas. Có lẽ tôi đã phạm sai lầm khi không viết ở ngôi thứ nhất. Nếu bây giờ tôi tiếp tục đưa cậu ta vào tuổi trưởng thành, cậu ta sẽ chỉ nói dối, giống như tất cả những kẻ tầm thường trong văn học, và độc giả sẽ sinh lòng khinh bỉ sâu sắc đối với cậu ta. Đây hoàn toàn không phải là một cuốn sách dành cho trẻ em. Nó sẽ chỉ được đọc bởi người lớn. Nó chỉ được viết cho người lớn.

Ông cho biết rất muốn thấy câu chuyện xuất hiện trên tạp chí Atlantic, nhưng lại hoài nghi về sự khôn ngoan của việc phát hành dài kỳ.

“Chẳng bao lâu nữa tôi sẽ lấy một cậu bé mười hai tuổi và đưa cậu ta đi suốt cuộc đời (ở ngôi thứ nhất), nhưng không phải Tom Sawyer, cậu ta không thích hợp cho vai trò đó.” Từ đây, chúng ta có được cái nhìn thoáng qua đầu tiên về những cuộc phiêu lưu sau này của Huck.

Dĩ nhiên ông muốn Howells xem qua câu chuyện. Đó là một ân huệ to lớn khi phải mở lời cậy nhờ, ông nói, và thêm rằng: “Nhưng tôi không biết còn ai khác mà phán đoán tôi dám tin tưởng, trọn vẹn và hoàn toàn. Đừng ngần ngại nói không, vì tôi thừa biết thời gian của anh bận rộn thế nào, và tôi sẽ phải đỏ mặt vì xấu hổ nếu anh nhận lời.”

“Hãy gửi bản thảo tới đi,” Howells viết. “Cậu không thể tưởng tượng được có ngày tôi sẽ nhờ cậu làm gì cho tôi đâu.”

Nhưng Clemens, với một lương tâm cắn rứt, lại “đỏ mặt và chùn bước,” đúng như lời ông kể. Khi Howells nài nỉ, ông liền viết:

Nhưng tôi sẽ rất sẵn lòng gửi nó cho anh nếu anh chịu làm thế này: hãy chuyển thể thành kịch, nếu anh thấy mình có khả năng, và nhận lấy một nửa số tiền 6.000 đô-la đầu tiên mà tôi thu được từ việc công diễn trên sân khấu để làm thù lao. Anh có thể thay đổi hoàn toàn cốt truyện nếu muốn. Tôi có thể vui vẻ giúp một tay trong công việc đó sau khi anh đã sắp xếp xong cốt truyện. Tôi đang để mắt đến hai thiếu nữ có thể diễn vai Tom và Huck.

Trong thư hồi âm, Howells giục Clemens tự mình viết kịch bản. Ông nói bản thân không bao giờ có đủ thời gian, và cũng hoài nghi về khả năng thấu hiểu tâm lý trong câu chuyện của người khác. Quả nhiên Clemens đã bắt tay viết kịch bản vào lúc đó hoặc ít lâu sau, nhưng rồi lại bỏ dở. Bà Clemens — người được chồng đọc cho nghe từng phần khi câu chuyện dần thành hình — cũng sốt ruột mong chờ ý kiến của Howells chẳng kém gì chồng mình, bởi đây là tác phẩm hư cấu dài hơi đầu tiên mà tự tay Mark Twain đảm nhận một mình. Ông đã tự mình mang bản thảo đến Boston, và dù cho họ có mang những hoài nghi gì đi nữa, bức thư sau đó của Howells cũng đã giúp họ gạt bỏ mọi lo lắng. Ông viết rằng mình đã thức liền mạch đến tận một giờ sáng để đọc cho đến trang cuối cùng, đơn giản vì không thể nào dứt ra được.

Đây hoàn toàn là câu chuyện về tuổi thơ hay nhất mà tôi từng đọc. Nó sẽ thành công vang dội, nhưng tôi nghĩ cậu nên đối xử với nó rạch ròi như một câu chuyện thiếu nhi; người lớn tuổi cũng sẽ thích thú ngần ấy nếu cậu làm thế, và nếu cậu cho xuất bản nó như một tác phẩm khắc họa tâm lý trẻ thơ nhìn từ góc độ người trưởng thành, cậu sẽ đặt sai tông điệu cho nó.

Nhìn lại dưới ánh sáng của những sự kiện sau này, chưa từng có một nhận định văn chương nào xuất sắc hơn thế — không một ý kiến nào lại được minh chứng một cách trọn vẹn đến vậy.

Clemens vô cùng vui mừng. Ông viết thư bàn về chỗ này chỗ nọ, trong đó có một câu hỏi liên quan đến việc sử dụng một từ ngữ khá nặng đô. Lời đáp của Howells không còn chỗ cho sự nghi ngờ:

Tôi sẽ bỏ ngay từ chửi thề đó đi lập tức. Tôi đoán là mình đã không để ý đến nó vì bối cảnh đó quá quen thuộc với cái chất miền Tây của tôi, và quả thật rất đúng với kiểu cách mà Huck sẽ nói, nhưng điều đó không ổn chút nào đối với lũ trẻ.

Từ ấy nằm ở chương cuối, nơi Huck kể cho Tom nghe những nỗi thống khổ khi hoàn lương và miêu tả cách họ chải đầu cho cậu “đau điếng cả người.” Trong bản thảo gốc, Huck đã thốt lên: “Họ chải đầu cho tôi đau thấu trời xanh”; một câu khẳng định mà ai cũng phải công nhận là có sức nặng hơn, đúng chất của một đứa như Huck hơn.

Cách Clemens thừa nhận điểm thiếu sót ấy mang đậm phong cách của riêng ông:

Bà nhà nhận được thư vào sáng nay, và ngay khoảnh khắc tiếp theo, bà xông thẳng vào phòng làm việc với ánh mắt đằng đằng sát khí cùng câu chất vấn trên môi: "Cái từ tục tĩu mà anh Howells nhắc đến đâu rồi?" Thế là tôi đành phải bẽ bàng thú nhận rằng mình đã lờ nó đi lúc đọc bản thảo cho bà nghe. Chỉ có nhờ tài nói dối gần như xuất thần mới cứu tôi thoát khỏi cạm bẫy đó mà vẫn giữ được cái đầu nguyên vẹn trên cổ. Vợ anh có hay làm anh ra bã như thế mỗi khi anh trót lỡ lầm điều gì không?

Năm đó gia đình Clemens không đến Elmira. Sức khỏe của bọn trẻ có vẻ đòi hỏi không khí miền biển, thế nên vào tháng tám, họ tới Bateman's Point thuộc Rhode Island; tại đây, phần lớn thời gian Clemens thường chơi bowling trên một đường lăn đã xuống cấp. Những quả bóng cứ chệch khỏi đường ray; các con ki đứng ngả nghiêng xiêu vẹo chẳng khác nào say rượu. Cảnh tượng ấy khiến ông nhớ lại những bàn bida cũ kỹ tại các khu mỏ miền Tây, mang lại đúng cái cảm giác may rủi hên xui khi chơi. Niềm vui thích của ông, sau khi đã quen thuộc với những điều kỳ quặc của đường bóng ấy, là mời một vị khách lạ vào chơi rồi ngắm nhìn sự khổ sở cùng những nỗ lực tuyệt vọng của họ để ghi điểm.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.