Mark Twain: Tiểu Sử Toàn Tập

Lượt đọc: 1909 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Cxxxi. Làm Việc Cho Garfield

❊ ❊ ❊

Năm một nghìn tám trăm tám mươi là năm bầu cử Tổng thống. Tướng Garfield được đề cử đại diện cho đảng Cộng hòa (đối đầu với Tướng Hancock), và Clemens cảm thấy vô cùng hài lòng về ông.

“Garfield làm tôi vừa lòng hoàn toàn và tuyệt đối,” [ông viết cho Howells]. “Tôi thích ông ấy hơn những người bạn của Grant. Chức Tổng thống chẳng thể thêm thắt gì cho Grant; ông ấy sẽ mãi tỏa sáng dẫu không cần đến nó. Chức vị ấy chỉ phù du; còn ông ấy là bất tử.”

Đó là năm đảng Cộng hòa rơi vào hoảng loạn trước làn sóng bất mãn trong nội bộ, vốn bắt nguồn từ thất bại của Grant tại đại hội đảng, và cuối cùng, bằng những lời khẩn khoản cùng hứa hẹn, họ đã xoa dịu Platt cùng Conkling để kéo họ vào vòng chiến. Tướng Grant cũng bị thuyết phục đứng ra cứu đảng khỏi thất bại, và thực hiện một chuyến thăm quan diễn thuyết cá nhân vì mục đích đó. Ông đến Hartford cùng gia đình vào ngày 16 tháng Mười, và dù sự đón tiếp mang ít nhiều màu sắc đảng phái, đó vẫn là một sự kiện trọng đại. Một đoàn diễu hành khổng lồ tiến qua để ông duyệt binh, khắp nơi nhà cửa và khuôn viên đều được trang hoàng lộng lẫy. Gửi thư cho bà Clemens vẫn đang ở Elmira, Clemens viết:

Tôi thấy ông Beals đang đầu tắt mặt tối làm việc dưới cơn mưa cùng những đồ trang trí của mình. Bằng một chiếc thang, ông ấy đã chăng cờ xung quanh ban công phòng ngủ chúng tôi, rồi kéo dài đến mái hiên vòm che xe, nơi được giăng cờ vô cùng tỉ mỉ; từ đó, cờ của tất cả các quốc gia được thả xuống từ một sợi dây vắt qua khu vườn kính cho đến tận ranh giới khu đất nhà ta. Dựa vào mỗi gốc trong hai cái cây trên gò đất, lưng chừng lối đi xuống cổng, đứng một hiệp sĩ mặc áo giáp trọn bộ. Những chồng cờ hãy còn bó chặt nằmn lộn xộn nơi hiên nhà (chờ được dựng lên), cả những chiếc khiên sặc sỡ đủ hình thù (huy hiệu của nước ta và các xứ khác), cùng một số cổng chào khổng lồ lấp lánh làm bằng giấy vàng giấy bạc, mang những khẩu hiệu với dòng chữ lớn. Tôi đã làm tan nát trái tim ông Beals khi cứ khăng khăng và cương quyết hủy bỏ cũng như cấm tiệt chiếc cổng chào to nhất và lộng lẫy nhất ấy — trên đó gắn những sắc màu rực rỡ của cầu vồng dòng chữ “Ngôi nhà của Mark Twain,” với những chữ cái to bằng cả cái đầu cô. Ồ, chúng ta sẽ được trang hoàng đủ điều, đừng có mà lo lắng chuyện đó nhé, thưa phu nhân.

Clemens là một trong số những người được cử ra để đón tiếp Grant và đọc bài phát biểu chào mừng. Đó là một bài phát biểu ngắn nhưng rất hiệu quả, bởi nó đã làm cho Grant phải bật cười. Ông bắt đầu:

“Tôi nằm trong số những người được ủy quyền để chào mừng quý vị đến với sự hiếu khách chân thành và nồng nhiệt của Hartford, thành phố của cây Sồi Hiến chương lịch sử và kính yêu, thứ mà phần lớn thị trấn này được xây dựng nên từ đó.” Ông có vẻ lúng túng không biết phải nói gì tiếp theo, liền chồm người sang, ra điều thì thầm với Grant; đoạn, như thể đã có được thông tin mình cần, ông bất chợt đứng thẳng người dậy và tuôn ra những lời ca tụng theo lối cổ điển dành cho các thành tựu của Grant, rồi nói thêm một câu ngoại truyện khi dứt lời:

“Tôi suýt quên mất đoạn đó trong bài phát biểu của mình,” câu nói khiến hội trường cười rộ lên sảng khoái và làm xuất hiện một nụ cười nhạt trên môi Grant. Ông nhắc đến việc Grant đang rời khỏi chốn công quyền, với những cơ hội cống hiến cá nhân bị khép lại, và nói thêm rằng, “Nhưng tổ quốc của ngài sẽ báo đáp ngài, xin chớ lo ngại.”

Rồi ông kết luận:

Khi Wellington chiến thắng tại Waterloo, một trận đánh xấp xỉ ngang hàng với chừng một tá chiến công của ngài, nước Anh hám lợi đã tìm cách trả công cho ông ta bằng cả gia tài và sự vinh hiển. Họ phong ông ta làm công tước và ban cho 4.000.000 đô-la. Nếu ngài đã hành động và chịu đựng vì bất kỳ quốc gia nào khác những gì ngài đã làm và chịu đựng vì tổ quốc mình, ngài chắc hẳn đã bị lăng mạ bằng cái cách thực dụng bỉ ổi ấy. Nhưng, tạ ơn Chúa! nước cộng hòa vĩ đại, giàu có và hùng cường này thấm nhuần đến tận xương tủy sự tinh tế, thứ sẽ đời đời gìn giữ quốc gia khỏi hành động hạ thấp ngài như thế.

Tổ quốc yêu quý ngài — tổ quốc tự hào về ngài — tổ quốc biết ơn ngài. Những lời ca tụng của đất nước, vốn vô số kể, đang gầm vang bên tai ngài suốt bao tuần bao tháng nay, sẽ chẳng bao giờ ngớt chừng nào lá cờ mà ngài cứu rỗi hãy còn tiếp tục tung bay.

Tổ quốc ngài sẵn sàng từ ngày hôm nay trở đi để tỏ bày tình yêu thương, niềm tự hào và lòng biết ơn vô bờ bến dành cho ngài bằng mọi cách thức có thể tưởng tượng được — miễn phí tổn. Chào mừng đến với Hartford, vị tướng vĩ đại, nhà chính trị khả kính, người công dân vô tư.

Nụ cười nhạt của Grant đã xuất hiện nhiều hơn một lần trong suốt bài phát biểu, và khi Clemens đọc đến câu nhắc về việc tổ quốc sẽ báo đáp ông bằng “mọi cách thức có thể tưởng tượng được — miễn phí tổn,” sự điềm tĩnh của ông hoàn toàn sụp đổ và ông “suýt cười đến tuột cả đầu,” theo lời kể lại sau đó, trong khi đám đông khán giả hò reo bày tỏ sự tán thưởng.

Con trai của Grant, Đại tá Fred Grant — [Thiếu tướng, Quân đội Hoa Kỳ, 1906. Qua đời tháng 4 năm 1912.] — đã dùng bữa tối tại nhà Clemens vào đêm hôm đó, cùng với Mục sư Joseph Twichell và Henry C. Robinson. Lời mời của Twichell được gửi đi dưới hình thức một bức điện tín. Nội dung ghi rằng:

Tôi muốn anh đến dùng bữa tối với chúng tôi vào thứ Bảy lúc năm giờ rưỡi và gặp gỡ Đại tá Fred Grant. Không nghi thức rườm rà. Cứ mặc chiếc áo sơ mi anh vẫn thường mặc ấy.

Chiến dịch tranh cử lúc này đang bước vào giai đoạn nước rút, và vào tối ngày 26 tháng Mười, một cuộc mít tinh lớn của đảng Cộng hòa đã diễn ra tại nhà hát lớn với các bài phát biểu của Charles Dudley Warner, Henry C. Robinson và Mark Twain. Đó là một buổi tối lất phất mưa dầm khó chịu, nhưng thời tiết chẳng hề ảnh hưởng gì đến khán giả của họ. Nơi đó chật ních người, các lối đi, khung cửa sổ và lan can ban đàn đều không còn một chỗ trống. Hàng trăm người đến muộn đúng vào giờ khai mạc đành phải quay gót ra về, bởi tòa nhà đã sớm đông nghịt từ lâu trước đó. Bài phát biểu của Mark Twain tối hôm đó vẫn được người dân Hartford nhắc nhớ như là nỗ lực vĩ đại nhất trong cuộc đời ông. Kỳ thực thì không hẳn thế, ngoại trừ với những ai bị cuốn vào tâm lý của thời khắc ấy, bầu không khí cuồng nhiệt và những tiếng hô vang lòng ái quốc, dòng chảy xiết của thủy triều chính trị. Tiếng cười vang dội của khán giả cho thấy ít nhất đối với họ, bài phát biểu ấy vô cùng sức thuyết phục. Howells viết rằng ông đã đọc nó tới hai lần, và chẳng thể nào gạt nó ra khỏi tâm trí mình. Dù tác động chung của nó ra sao thì lúc này cũng không cần phải bàn đến nữa. Garfield đã đắc cử, và có lẽ chuyến viếng thăm Hartford của Grant cùng cuộc đại hội quần chúng theo sau đó đã đóng góp một phần nhỏ bé vào kết quả ấy.

Clemens gặp lại Tướng Grant thêm một lần nữa trong năm đó, nhưng không phải vì chuyện chính trị. Sứ mệnh Giáo dục mà Trung Quốc đã thiết lập tại Hartford — một cơ sở đang phát triển mạnh mẽ suốt hơn tám năm trời — lúc bấy giờ đang bị một số nhà chức trách Trung Quốc đe dọa bãi bỏ. Dung Hoành (một cựu sinh viên Yale), vị quan chức đã lên kế hoạch và dưới sự quản lý của ông, cơ sở này đã hưng thịnh, vô cùng lo lắng, cũng giống như Mục sư Joseph Twichell, người dành tình cảm lớn lao và cá nhân cho sứ mệnh này. Dung Hoành tuyên bố rằng nếu có thể gây ảnh hưởng lên Lý Hồng Chương, khi ấy là vị cố vấn có thế lực nhất của Trung Quốc, sứ mệnh này có thể sẽ được cứu vãn. Twichell, nhớ lại những vinh dự lớn lao mà Lý Hồng Chương từng dành cho Tướng Grant ở Trung Quốc, cùng sự ngưỡng mộ của Grant dành cho Mark Twain, liền tìm đến người sau không một phút chần chừ. Đương nhiên Clemens sẽ tỏ ra vô cùng hào hứng và hành động rất khẩn trương. Ông viết thư cho Grant, và Grant đã hồi âm bằng điện tín, hẹn ngày gặp họ ở New York.

Họ gặp nhau tại Khách sạn Fifth Avenue. Grant đang có tâm trạng rất tốt, và hoàn toàn không phải là “con người trầm lặng” như người ta vẫn đồn đại.

Ông lập tức cởi mở trò chuyện một cách tự do và trôi chảy nhất mà tôi từng được nghe [Twichell kể lại], được đánh dấu bằng những nhãn quan rộng mở và thông thái về chủ đề Trung Quốc, những nhu cầu, bất lợi của đất nước ấy, vân vân. Thỉnh thoảng ông đặt câu hỏi, nhưng vẫn là người dẫn dắt mạch trò chuyện. Cuối cùng, ông chủ động đề nghị viết một bức thư gửi Lý Hồng Chương, khuyên nên tiếp tục duy trì Sứ mệnh, chỉ yêu cầu tôi chuẩn bị sẵn cho ông một số ghi chú để làm điểm tựa. Nhờ vậy, chúng tôi đã thành công vượt cả mong đợi, phần lớn là nhờ sự giúp đỡ của Clemens.

Clemens đã viết thư cho Howells kể về cuộc gặp gỡ, thuật lại khá chi tiết sự pha trộn buồn cười giữa niềm vui và nỗi bực dọc của Twichell khi không có thời gian để trút hết kho tàng số liệu thống kê mà ông đã chuẩn bị sẵn sàng để mang theo. Cứ như thể ông đến để vay một đô-la nhưng lại được cho hẳn một ngàn đô-la trước khi kịp giãi bày hoàn cảnh của mình.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.