Sinh nhật lần thứ năm mươi của Mark Twain là một trong những sự kiện được ghi nhận đầy vui vẻ trong năm đó. Không có lễ kỷ niệm đặc biệt nào diễn ra, nhưng bạn bè đã gửi đến những lời chúc tốt đẹp, và tờ The Critic, lúc bấy giờ do Jeannette và Joseph Gilder điều hành, đã dành riêng một bài viết nổi bật về sự kiện này. Cô Gilder đã viết thư cho Oliver Wendell Holmes để xin vài vần thơ, và với lòng tốt không bao giờ cạn của mình, ông đã gửi đến, dẫu trong bức thư kèm theo, ông có viết rằng:
“Có tới hai mươi ba bức thư đang bày trên bàn chờ tôi trả lời, tất cả đều được đánh dấu khẩn, thì bức thư của cô tới.”
Những vần thơ của Tiến sĩ Holmes đong đầy tinh thần tao nhã vốn có của ông:
GỬI MARK TWAIN
(Nhân sinh nhật lần thứ năm mươi của ông)
À, Clemens, lần cuối ta gặp gỡ,
Cả hai chúng mình còn trẻ trung hơn;
Nhai lại quá khứ mỉm cười nhớ,
Răng rụng rồi, lòng vẫn khát khao khôn!
Năm mươi năm thoắt đã trôi qua,
Kể từ khi anh bắt đầu “nốc”...
Ý tôi là nguồn sữa mẹ bao la,
Chẳng có ý gì đâu vấy đục.
Nhưng trên đường đời gập ghềnh xa,
Anh vẫn bước đi hoài không mỏi,
Biết bao suối nguồn từ trí tuệ phát ra,
Biết bao chén nồng anh chuốc nổi!
Tôi biết nguồn cội mọi phép màu,
Bí mật của anh tôi đã thấu,
Nguồn nuôi ngọn lửa ẩn sâu,
Những giấc mơ quanh anh đậu.
Khi chưa biết cắn hay biết nhai,
Còn đang ngọ nguậy trong nôi nhỏ,
Các nàng Thơ đã pha một bát punch dài,
Nữ thần Hebe tay cầm chiếc vá nọ.
Hỡi đứa trẻ nay tuổi năm mươi tròn,
Tròn trĩnh nửa đời người chín muồi anh nhé,
Sách anh viết đậm đà hương vị sắt son,
Do chín nàng Thơ pha cùng một mẻ.
Pha vị ngọt, vị cay, vị đắng nồng,
Mỗi vị đều được trau giồi khiếm khuyết,
Những đức tính của từng người hòa chung,
Trong sự kết hợp tuyệt vời và tha thiết.
Và hương vị nào sánh được hơn đây,
Của đường, của rượu, của chanh tươi rói?
Nên chung một chén chúc mừng này,
Mark Twain hỡi, cậu bé Clemens chói ngọi!
OLIVER WENDELL HOLMES.
Frank R. Stockton, Charles Dudley Warner và Joel Chandler Harris đã gửi những bức thư đầy thiện cảm. Warner bày tỏ:
Anh có thể nghĩ rằng lên năm mươi tuổi là một chuyện dễ dàng, nhưng anh sẽ thấy việc giữ cho mình ở độ tuổi ấy lại chẳng hề đơn giản chút nào, và năm mươi năm tiếp theo của anh sẽ trôi qua nhanh hơn nhiều so với chặng đường vừa qua.
Tất nhiên, nhiều người đã viết thư riêng, và Andrew Lang, giống như Holmes, đã gửi một bài thơ mang sức hút rất đặc biệt.
GỬI MARK TWAIN
Gửi Mark Twain dũng cảm vượt khơi xa,
Năm tháng đã mang về mùa đại lễ.
Người ta nghe, lòng nghe thoáng xót xa,
Rằng năm mươi năm đã qua, thấm thía,
Kể từ khi ngôi sao vui múa lượn trên cao,
Chiếu rọi cậu bé Mark Twain thuở nào.
Ta giật trang sách, ta ngắm nhìn,
Dòng sông Mississippi chảy bình yên;
Ta lật lại rồi cười mỉm chi
Về mọi điều Tom Sawyer từng nghĩ, từng toan
Cùng kẻ mang đôi bàn tay vấy máu hoang,
Cùng với Huckleberry Finn!
Hỡi Thần Vui Vẻ, với tiếng chuông reo
Lắc trên vành mũ, vang vọng ngọt ngào
Khắp bờ đại dương xa thẳm,
Xin hãy cho tiếng cười Mark Twain đừng bao giờ tắt lịm,
Để qua bao thế kỷ, người đời mãi còn
Bật cười sảng khoái trước Mark Twain!
Quả nhiên Mark Twain vô cùng hạnh phúc trước những tình cảm này; ông đã viết thư cho Tiến sĩ Holmes rằng:
TIẾN SĨ HOLMES KÍNH MẾN,— Tôi không tài nào diễn tả hết cho ông nghe một nửa niềm tự hào mà ông đã mang lại cho tôi. Nếu làm được điều đó, hẳn ông sẽ bảo rằng mình đã được đền đáp xứng đáng cho những rắc rối đã bỏ công ra. Và rồi gia đình tôi nữa: Nếu tôi có thể truyền tải sự ngạc nhiên, lòng biết ơn và niềm hân hoan tột độ của vợ con tôi vào tối hôm qua, khi họ tình cờ bắt gặp tờ The Critic mà tôi đã khéo léo trải mở ra rồi lui ra khuất tầm nhìn để xem điều gì sẽ xảy ra — ồ, thật là tuyệt vời, đẹp đẽ biết bao khi chứng kiến cảnh ấy, và nó khiến tôi cảm thấy như một kẻ chiến thắng khi đoàn quân khải hoàn diễu hành qua: và nếu ông cũng được chứng kiến cảnh đó, hẳn ông sẽ nói rằng mọi ân tình đã được đền đáp phẳng phiu. Bởi vì tôi đã nuôi dạy họ trong bầu bạn với ông, giống như sống dưới ánh mặt trời ấm áp, thân thiện, ban ơn nhưng ở một chốn rất xa xôi; và vì thế, việc ông làm chẳng khác nào mặt trời từ trên cao ban xuống điều kỳ diệu của một tia nắng đặc biệt để dung mạo tôi bỗng rực rỡ trước mặt họ. Tôi thừa biết bài thơ đó sẽ có ý nghĩa nhường nào đối với họ; tôi biết nó sẽ nâng tôi lên những tầm cao xa xôi và ngời sáng trong mắt họ, đến mức được sánh vai cùng chính loài ốc anh vũ trong vỏ (chambered Nautilus), và từ sự gắn kết ấy, họ sẽ chẳng bao giờ có thể tách rời tôi ra chừng nào họ còn sống; thế nên tôi nhất định phải có mặt ở đó khi sự ngạc nhiên xuất hiện.
Charles Dudley Warner cảm thấy say mê bài thơ bởi chính giá trị tốt đẹp vốn có của nó; và quả thực tôi cũng vậy, nhưng còn hơn thế nữa vì nó đã rút đi cái nọc độc của tuổi năm mươi trong tôi; gạt đi nỗi đau đớn, nỗi buồn phiền, và cái cảm giác có đôi chút hổ thẹn của nó, đồng thời khiến tôi cảm thấy vui sướng và tự hào vì điều đó đã xảy ra.
Với tất cả lòng kính trọng và quý mến,
Thân ái gửi ông,
S. L. CLEMENS.
Thế là Samuel Clemens đã chạm mốc nửa đời người; chạm mốc ấy trong điều kiện dường như đã đạt đến đỉnh cao của thành công dưới mọi góc nhìn. Dù ông chưa phải là nhà văn lớn hàng đầu nước Mỹ, nhưng ít nhất ông cũng là người nổi tiếng rộng rãi nhất — ông đang ngồi trên đỉnh núi cao nhất. Hơn nữa, ông cảm thấy vận mệnh đang trút mọi món quà vào lòng mình. Những khoản đầu tư không may trước đó giờ đây chỉ như những cuộc thử nghiệm cần thiết dẫn ông đến những thành công lớn lao hơn. Với tư cách là một nhà xuất bản, ông đã là nhân vật nổi bật nhất trên thế giới, và ông đang dự tính những mạo hiểm lớn hơn nữa: bằng sáng chế máy sắp chữ mà ông đã đầu tư và giờ đây nắm giữ phần lớn quyền kiểm soát, được ông coi là phát minh quan trọng nhất của thời đại, hoàn toàn chắc chắn sẽ mang lại sự giàu có vô biên. Mối liên hệ của ông với gia đình Grant đã gắn kết ông với một dự án xây dựng tuyến đường sắt từ Constantinople đến Vịnh Ba Tư. Charles A. Dana, của tờ Sun, đã giúp ông có được quyền xuất bản cuốn tiểu sử Giáo hoàng Leo XIII, do chính Giáo hoàng chính thức ủy quyền, và ông coi đây là một cơ hội chắc chắn làm giàu.
Giờ đây, khi thủy triều đã xoay chiều, ông không còn chút do dự nào khi tính đến chuyện làm giàu từ hầu như bất kỳ mạo hiểm nào. Cuốn sách về Grant, ngay cả với những điều kiện rộng rãi dành cho tác giả, cũng sẽ mang lại lợi nhuận ròng một trăm năm mươi nghìn đô-la cho nhà xuất bản. Huck Finn sẽ mang lại thêm năm mươi nghìn đô-la nữa. Doanh số bán những cuốn sách khác của ông cũng tăng lên đáng kể. Quả thực, ở tuổi năm mươi, vận may của Mark Twain đang ở đỉnh triều; tràn đầy sinh khí và hân hoan, ông đang lướt trên con sóng cao nhất. Nếu có những dòng hải lưu ngầm và luồng nước rút thì chúng cũng ở tận đâu đó khuất tầm mắt. Nếu có những con sóng ngầm phía trước, thì chúng cũng ở quá xa để có thể nghe thấy tiếng. Ông chắc chắn đến mức về sự thành công rực rỡ của mọi mạo hiểm đến nỗi một tối nọ, ông đã nói với một người bạn tại nhà mình rằng:
“Tôi cảm thấy sợ hãi trước quy mô sự thịnh vượng của mình. Dường như bất cứ thứ gì tôi chạm vào đều hóa thành vàng.”