Mark Twain: Tiểu Sử Toàn Tập

Lượt đọc: 1808 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 101
Những Bức Tranh Nông Trại

❊ ❊ ❊

Gerhardt từ Paris trở về vào mùa hè năm ấy, sau ba năm đèn sách, đã trở thành một nhà điêu khắc thực thụ. Anh sẵn sàng nhận các hợp đồng đặt tác phẩm và đến Elmira để tạc bức tượng bán thân cho người ân nhân của mình. Công việc hoàn thành sau bốn hoặc năm tuần nỗ lực hết mình và được ca ngợi là tuyệt mỹ; thế nhưng Gerhardt, khi đang cố gắng đổ khuôn vào một buổi sáng nọ, đã làm hỏng nó hoàn toàn. Cả gia đình quây quần bên thảm họa mà đối với họ có vẻ như đã là dấu chấm hết, thế nhưng người nhà điêu khắc lập tức xắn tay vào việc, và chỉ trong một khoảng thời gian ngắn đến ngạc nhiên, anh đã tạo ra một bức tượng bán thân mới thậm chí còn đẹp hơn bức đầu tiên — một tác phẩm điêu khắc xuất sắc và rất có thần. Người ta quyết định rằng một bản khắc của bức tượng này sẽ được dùng làm trang minh họa mở đầu cho cuốn sách mới, Những cuộc phiêu lưu của Huckleberry Finn.

Lúc này Clemens đang thực hiện những công đoạn biên tập cuối cùng cho bản thảo Huck Finn, một công việc mà bà Clemens và các con đã hỗ trợ rất đắc lực. Trong cuốn tiểu sử thơ bé về cha mình do Susy bắt đầu viết một năm sau đó, cô bé kể lại:

Từ khi bố mẹ kết hôn, bố vẫn luôn viết sách rồi mang bản thảo đến cho mẹ, và mẹ đã kiểm duyệt — [lỗi chính tả của Susy được giữ nguyên] — chúng. Bố đọc Huckleberry Finn cho chúng cháu nghe bằng bản thảo,— [Chắc ý là bản in thử.] —ngay trước khi sách phát hành, và rồi bố thường để lại một phần bản thảo cho mẹ kiểm duyệt trong lúc bố lui về phòng làm việc; và thỉnh thoảng Clara với cháu ngồi cạnh mẹ khi mẹ đang xem xét bản thảo, và cháu nhớ rất rõ, với bao nỗi tiếc nuối nhói lòng, khi thấy mẹ gập các trang sách lại — điều đó có nghĩa là một đoạn vô cùng ly kỳ rùng rợn nào đó buộc phải bị gạch bỏ. Và cháu nhớ đặc biệt một đoạn cực kỳ hấp dẫn, rùng rợn đến mức Clara với cháu vô cùng thích thú, thế rồi ôi chao, với sự tuyệt vọng xiết bao, chúng cháu chứng kiến mẹ gập trang giấy viết đoạn văn ấy lại, vì chúng cháu nghĩ rằng thiếu nó thì cuốn sách gần như sẽ hỏng bét. Nhưng rồi dần dần chúng cháu cũng suy nghĩ giống mẹ.

Bình luận về giai đoạn tiến hóa này của tác phẩm Huck, Mark Twain sau đó đã viết:

Tôi nhớ trường hợp đặc biệt mà Susy đã nhắc tới, và vẫn còn mường tượng ra khung cảnh ấy — hai phần ba nhóm người đang khẩn khoản van xin cho sinh mạng của câu văn tội đồ vốn vừa quyến rũ lại vừa rợn ngợp kia, và một phần ba còn lại thì kiên nhẫn giải thích lý do tại sao tòa án không thể chấp thuận lời thỉnh cầu của những kẻ van xin; thế nhưng tôi không nhớ câu văn bị kết án đó là gì. Nó vốn có rất nhiều đồng bọn, và tất cả chúng đều bước lên đoạn đầu đài; nhưng rất có thể cái câu đặc biệt rùng rợn từng đem lại niềm vui sướng tột cùng cho lũ trẻ ấy đã được mưu tính ranh mãnh và đưa vào sách hoàn toàn vì mục đích đó, chứ chẳng hề có chút hy vọng hay mong đợi nào rằng nó sẽ lọt qua cửa ải của vị “quan kiểm duyệt” mà vẫn còn toàn mạng. Điều đó hoàn toàn có thể xảy ra, bởi tôi vốn có thói quen như vậy.

Bé Jean lúc bấy giờ có lẽ vẫn còn quá nhỏ để có thể tham gia vào hội đồng phân xử văn chương ấy. Con bé mới bốn tuổi, và tỏ ra hứng thú với những con bò sữa hơn. Trong một số ghi chép mà người cha giữ lại từ giai đoạn đó — cuốn “Sách của trẻ em” — ông viết rằng:

Con bé đi ra chuồng bò với một người trong chúng tôi vào khoảng sáu giờ mỗi chiều để ngắm những con bò — loài vật mà nó tôn sờ tôn kính — không một từ ngữ yếu ớt nào có thể diễn tả hết tình cảm của nó dành cho chúng. Nó ngồi đó say sưa và mãn nguyện trong lúc David vắt sữa ba con bò, thỉnh thoảng lại thốt lên vài câu — luôn luôn là về những con bò. Thời gian trôi qua thật chậm chạp và tẻ nhạt đối với người đi kèm nó, nhưng lại không hề như vậy đối với nó. Nó có thể đứng đó cả tuần trời. Khi việc vắt sữa hoàn tất, và “Blanche”, “Jean”, cùng “con bò dữ” được lùa ra cái sân nhỏ cạnh bên, chúng tôi đành phải đặt Jean ngồi lên một cái nhà kho trong cái sân ấy, rồi ở lại cạnh con bé nửa tiếng đồng hồ, cho đến khi Eliza, người bảo mẫu gốc Đức, đến đón nó đi ngủ. Những con bò chỉ đứng đó và chẳng làm gì cả; thế nhưng chỉ riêng việc ngắm nhìn chúng thôi cũng đã là quá đủ đối với Jean. Nó chẳng cần gì hơn thế nữa. Chiều hôm trước, sau khi ngắm nghía chúng một hồi lâu trong lúc chúng đứng giữa vũng bùn lầy nhai lại cỏ, nó đã thốt lên với vẻ cảm kích sâu sắc và thành kính rằng: “Đây chẳng phải là một khu vườn nhỏ dễ thương lắm sao?”

Chiều hôm qua, lũ bò nhà chúng tôi (sau khi bị Jean săm soi và sùng bái từ trên nhà kho suốt một tiếng đồng hồ) đã lững thững đi xuống bãi cỏ và bỏ mặc con bé trong sự hụt hẫng. Tôi cứ nghĩ rằng cuối cùng mình cũng có thể quay về nhà, nhưng đó lại là một sự nhầm lẫn. Jean biết có mấy con bò khác ở một cánh đồng nào đó, bèn nắm lấy tay tôi và dắt tôi đi về phía ấy. Khi chúng tôi rẽ ở góc đường và đi vào con đường bên phải, tôi nhận ra chẳng mấy chốc chúng tôi sẽ đi ra khỏi tầm gọi và tầm mắt; thế nên tôi bắt đầu tranh luận để ngăn cản cuộc thám hiểm tiếp tục, còn Jean thì bắt đầu tranh luận để ủng hộ nó, con bé dùng tiếng Anh cho những màn giao chiến nhỏ nhặt và dùng tiếng Đức cho “chuyện chính sự”. Tôi vẫn kiên cường giữ vững lập luận của mình, lần lượt bác bỏ từng lý lẽ của con bé cho đến khi tôi đoán chắc mình đã dồn được nó vào chân tường. Con bé chần chừ giây lát, rồi đanh thép đáp lời:

“Wir werden nichts mehr daruber sprechen!” (Chúng ta sẽ không bàn về chuyện đó nữa đâu!)

Câu nói ấy khiến tôi gần như hụt hơi, dù tôi thỉnh thoảng vẫn nghĩ rằng có khi mình đã nghe nhầm. Tôi liền nói:

“Ồ, cái đồ ranh con này! Was hast du gesagt?”

Thế nhưng con bé lại nhắc lại y hệt những từ đó, với một giọng điệu kiên quyết chẳng kém. Lẽ ra tôi phải thấy tức giận mới phải, nhưng tôi lại không hề thấy thế; tôi thấy vô cùng thích thú.

Những cuốn sổ tay của chính ông trong mùa hè năm đó cũng dày đặc chữ như thường lệ, nhưng có ít ý tưởng văn học hơn và mang tính triết lý nhiều hơn. Dạo ấy có một cơn chấn động về vi trùng trichina có trong thịt lợn, và một trong những ghi chép của ông đã viết rằng:

Tôi nghĩ chúng ta chỉ là những con giun trichina vioscopic ẩn giấu trong huyết quản của một sinh thể vĩ đại nào đó, và chính sinh thể vĩ đại ấy mới là đối tượng được Thượng Chúa quan tâm chứ không phải chúng ta.

Và có một ghi chép khác ghi rằng:

Con người, khi cố gắng chứng minh sự vĩnh hằng, thường cho rằng chúng ta có thể lấp đầy khoảng thời gian đó bằng cách học hỏi tất cả tri thức mà cư dân của vô số vì sao đã tích lũy được. Chúng ta sẽ chẳng cần đến mức đó. Chúng ta có thể ngốn sạch tận hai cõi vĩnh hằng chỉ để tìm hiểu mọi thứ cần biết về thế giới của chính chúng ta, cùng hàng ngàn quốc gia từng vươn lên, hưng thịnh rồi biến mất khỏi nó. Chỉ riêng toán học thôi cũng đủ chiếm của tôi tám triệu năm rồi.

Ông ghi lại một sự việc mà ông từng kể chi tiết hơn trong một lá thư gửi cho Howells:

Trước khi quên mất, tôi phải kể cho anh nghe chuyện này: bà Clemens vừa nói một câu vô cùng thông minh. Một bức thư gửi thẳng đến tay tôi yêu cầu tôi đến đây thuyết trình để gây quỹ trả nợ cho nhà thờ. Tôi bắt đầu nổi sùng lên vì cách dùng từ vô cùng trịch thượng trong lời thỉnh cầu đó, thì bà Clemens liền bảo: “Em nghĩ là em biết nhà thờ ấy, và nếu đúng vậy, vị mục sư này là một người da màu; ông ấy không biết cách viết một lá thư tao nhã. Sao ông ấy có thể biết được chứ?”

Thái độ của tôi thay đổi đột ngột và triệt để đến mức bà C. liền nói: “Em sẽ tặng anh một châm ngôn, và nó sẽ hữu ích cho anh nếu anh chịu áp dụng nó: 'Hãy coi mọi người đều là người da màu cho đến khi họ được chứng minh là người da trắng.'”

“Tôi nghĩ câu này hay tuyệt cú mèo.”

Một trong những cuốn sổ tay có ghi lại những dòng sau:

Trò chuyện tối qua về các vấn đề trong nhà, tôi nói, “Ước gì lúc rời nhà tôi đã nói với George rằng, 'Này George, tôi rất mong anh tận dụng khoảng thời gian rảnh rỗi ba bốn tháng này khi tôi vắng nhà——'”

“Để học cách đừng có động vào diêm của tôi nữa chứ gì,” Livy ngắt lời. Đúng y hệt những từ mà tôi định thốt ra. Thế mà trước đó George chưa hề được nhắc tới, cũng như không có ai đả động gì đến những tật xấu của anh ta.

Cách đây vài năm, tôi từng nói:

“Giả sử tôi sống đến năm chín mươi hai tuổi, và ngay lúc tôi đang hấp hối thì có một sứ giả bước vào và nói rằng——”

“Ngài đã trở thành Bá tước xứ Durham rồi,” Livy ngắt lời. Đúng y hệt những từ tôi định thốt ra. Thế nhưng trước đó chẳng hề có một lời nào được nói về vị bá tước ấy, hay bất kỳ ai khác, cũng chẳng có cuộc trò chuyện nào mang ý gợi ý về một chủ đề tương tự như vậy cả.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.