Mark Twain: Tiểu Sử Toàn Tập

Lượt đọc: 1896 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 136
“Hoàng Tử Và Thái Tử”

❊ ❊ ❊

Trong thời gian vắng nhà vào mùa hè, ngôi nhà ở Hartford đã được sửa sang lại với nhiều công đoạn trang trí công phu do hãng Tiffany thực hiện. Công việc vẫn chưa hoàn tất khi gia đình trở về. Clemens đã viết thư cho Charles Warren Stoddard, lúc bấy giờ đang ở quần đảo Sandwich, rằng nơi đây ngập tràn thợ mộc và thợ trang trí, trong khi thứ họ thực sự cần lúc này lại là “một kẻ phóng hỏa.”

Ước gì ngôi nhà cứ cháy rụi đi để chúng tôi có thể gói ghém lũ trẻ rồi bay đến những hòn đảo của chốn cực lạc, giam mình trong chốn yên bình chữa lành của miệng núi lửa Haleakala và nghỉ ngơi thật thả cửa, bởi thư từ chẳng thể với tới nơi đó, điện thoại lẫn điện tín cũng vậy; rồi sau khi nghỉ ngơi, chúng tôi sẽ xuống núi một đoạn và ở trọ nhà một người bản địa đạo đức chỉ đóng khố, ăn khoai môn nghiền cùng bùn đất, dâng lời cảm tạ lên đấng tối cao vì những ân huệ này, và chẳng bao giờ phải bận tâm chuyện nhà cửa nữa.

Họ đã mua thêm đất. Một buổi sáng nọ vào mùa xuân, Mark Twain nhìn ra ngoài cửa sổ đúng lúc thấy một người đàn ông vung rìu định đốn hạ một cái cây trên mảnh đất nằm giữa nhà ông và nhà người hàng xóm. Ông nghe nói một ngôi nhà sắp được xây ở đó—quá gần để ông có thể cảm thấy thoải mái và riêng tư. Nhận người nhoài ra cửa sổ, ông cất giọng vang dội: “Này bác thợ mộc, hãy buông tha cái cây kia!” Rồi ông vội vã chạy xuống, xin hoãn việc thi công, và lập tức mua lại mảnh đất từ người hàng xóm bên cạnh đứng tên sở hữu, qua đó có thêm một trăm thước đất phụ trội cùng một nhà kính nằm trên đó. Đó là một thương vụ tốn kém; chủ đất biết rõ mình có quyền hét giá; ông ta đã đòi và nhận tới mười hai nghìn đô-la cho dải đất ấy.

Vào tháng Mười một, Clemens nhận ra ông phải thực hiện một chuyến đi nữa đến Canada. Cuốn 'Hoàng tử và thái tử' đã sẵn sàng phát hành, và để đảm bảo bản quyền tại Canada, tác giả buộc phải trực tiếp vượt qua biên giới. Ông chẳng mấy mặn mà gì với viễn cảnh thực hiện một chuyến đi giá lạnh lên phía bắc, bèn tìm cách rủ rê Howells đi cùng, nhưng cuối cùng chỉ thuyết phục được Osgood—người sẵn sàng làm bất cứ điều gì hoặc đi bất cứ đâu miễn là có cơ hội tận hưởng bầu bạn vui vẻ và những cuộc ăn chơi đình đám.

Đó hoàn toàn không phải là một nửa tháng buồn chán. Clemens mang theo một cuốn sổ tay, và có rất nhiều ghi chép mang lại sự chân thực cho chuyến đi xa cách đây đã lâu ấy. Ông thấy các thiếu nữ Canada xinh đẹp đến mức phải ghi lại rằng đôi khi được nhìn thấy một cô nàng có nhan sắc bình thường quả là một sự giải tỏa. Ở một trang khác, ông kể lại chuyện một đêm nọ ở khách sạn, một con chuột cứ cắn phá khiến ông mất ngủ, và ông đã đứng dậy săn lùng nó với hy vọng tiêu diệt cho bằng được. Ông còn vẽ một bức tranh đố chữ về sự cố này trong bức thư gửi về nhà.

Ngay tại đây, chúng ta thoáng thấy cách ông luôn nhìn nhận bản thân như một chất liệu văn học—một chất liệu con người—một ví dụ mà từ đó có thể rút ra một khía cạnh hay bài học văn học nào đó. Tiếp nối cuộc phiêu lưu với con chuột, chúng ta thấy sự việc được kịch tính hóa như sau:

Hãy dõi theo Cha Brebeuf trong suốt chuyến đi này, và khi ta nổi cơn thịnh nộ không thể chịu đựng nổi con chuột, hãy đọc về sức chịu đựng phi thường của Brebeuf để rồi cảm thấy hổ thẹn.

Và cuối cùng, sau khi rượt đuổi gã tiểu yêu mắt sáng ấy suốt mấy ngày trời, ném đồ đạc và cố nhảy bổ vào nó khi vẫn đang đi giày lóa, nó vụt chạy biến với đôi mắt sáng quắc ấy, thế là ngay lập tức tôi lại đọc về sự tử đạo lẫy lừng của Brebeuf, rồi đi ngủ trong tâm trạng dịu lại và đầy kinh ngạc. Chẳng mấy chốc ý nghĩ hiện lên trong đầu tôi: Brebeuf với trái tim nhân hậu, vĩ đại hẳn sẽ tha cho cả con chuột nhắt nghèo hèn đáng thương kia—và vì ngài, tôi cũng sẽ làm vậy—tôi sẽ ném cái bẫy vào đống lửa—nhảy phốc khỏi giường, với tay xuống gầm, lôi cái bẫy ra, để rồi nhận ra nó đã bị siết cổ ở trúng đó và chết chưa quá hai phút.

Họ đã khoản đãi ông một bữa tối ở Montreal. Louis Frechette, nhà thơ người Canada, đã có mặt ở đó và Clemens đã dành cho ông những lời lẽ vô cùng lịch thiệp trong bài đáp từ lời chào mừng. Kể từ phút đó, Frechette không ngừng tôn sùng Mark Twain, và đã đến thăm ông chẳng bao lâu sau khi ông trở về Hartford.

Cuốn 'Hoàng tử và thái tử' được xuất bản tại Anh, Canada, Đức và Mỹ vào đầu tháng Mười Hai năm 1881. Tiền bạc không hề tiếc rẻ, và đó là một cuốn sách cực kỳ đẹp đẽ. Những bức tranh vẽ bằng bút mực thực sự vô cùng cuốn hút, lại vô cùng dồi dào về số lượng. Đó là một ấn phẩm hấp dẫn dưới mọi góc độ, và được đề tặng một cách trang trọng “Tới những đứa trẻ ngoan ngoãn và dễ mến, Susy và Clara Clemens.”

Bản thân câu chuyện hoàn toàn khác biệt với bất cứ tác phẩm nào mà Mark Twain từng thực hiện trước đó. Cốt truyện và dụng ý của nó đã được hé lộ đủ trong các chương trước, thiết nghĩ không cần phải tóm tắt lại ở đây nữa. Câu chuyện về vị hoàng tử lưu lạc và cậu bé ăn mày đóng giả vua—một bức tranh đầy ấn tượng về sự tàn nhẫn thời cổ đại của luật pháp và hoàng gia—là một tác phẩm hay và nhất quán bậc nhất trong lĩnh vực tiểu thuyết lãng mạn thuần túy. Khác với tác phẩm kế nhiệm vĩ đại của nó là 'Chàng Yankee ở triều đình vua Arthur', nó không bao giờ đánh đổi sự ảo diệu lấy trào phúng lố bịch, mà xuyên suốt toàn bộ tác phẩm là một mạch ngầm hài hước đầy tinh tế. Chỉ lác đác đây đó xuất hiện đôi chút sự sụp đổ ảo ảnh, và điều này chủ yếu nằm ở việc sử dụng một số từ ngữ hoặc cụm từ quá hiện đại.

Mark Twain chưa từng viết đoạn nào hay hơn một số cảnh tượng lộng lẫy trong 'Hoàng tử và thái tử'. Bức tranh về Cầu Cổ Luân Đôn; cảnh tượng trong nơi ẩn náu của đám lưu manh, với việc vạch trần trước vị vua nhỏ tuổi những bất công do luật pháp vương quốc gây ra; phân cảnh trong nhà giót nơi sự thật được hé lộ đạt đến cao trào—đó chỉ là một vài trong số những bức tranh tuyệt mỹ mà các chương sách khắc họa, trong khi cảnh tượng nước Anh giành lấy lòng trắc ẩn từ tay hai đứa trẻ, một vị vua và một kẻ ăn mày, là thứ mà chỉ thiên tài mới có thể tạo ra. Người ta có thể trích dẫn ở đây, nhưng nếu làm vậy mà tách rời ngữ cảnh thì sẽ đánh mất bầu không khí và một nửa sức hút của câu chuyện. Câu chuyện mới hồi hộp và hấp dẫn làm sao! Chúng ta có thể hình dung buổi ra mắt thính giả nhỏ tuổi đầu tiên bên sếp lò nhà Mark Twain, hồi hộp ngóng chờ từng đoạn văn, lúc nào cũng khao khát được đọc thêm. Trong số tất cả các tác phẩm hư cấu dài tập của Mark Twain, đây có lẽ là tác phẩm mạch lạc nhất về mặt cốt truyện, được suy ngẫm kỹ lưỡng nhất, và hoàn hảo nhất về mặt kỹ thuật chế tác. Điều này không có nghĩa đây là tác phẩm vĩ đại nhất của ông. Có lẽ thời gian sẽ không trao cho nó vị trí đó, nhưng nó tiệm cận một câu chuyện được xây dựng hoàn hảo, và nó mang một sức sống trường tồn.

Tác phẩm được đón nhận nồng nhiệt, dù không phải lúc nào công chúng cũng thấu hiểu. Các nhà phê bình đã quá quen với việc tìm kiếm tiếng cười trong các sáng tác của Mark Twain, nên họ cảm thấy khó lòng đánh giá đúng sản phẩm mới này. Thậm chí có người còn đi xa đến mức xem đây là một trong những trò đùa tai quái lớn của Mark Twain, có lẽ ý họ là ông đã sáng tạo ra một chương sử nước Anh chẳng có cơ sở nào ngoài trí tưởng tượng. Dĩ nhiên những điều đó khiến tác giả của cuốn sách tổn thương. Đã có lúc ông từng nghiêng về phương án xuất bản nó ẩn danh để tránh loại hiểu lầm này, và đôi lúc giờ đây ông lại hối tiếc vì đã không làm như vậy.

Tuy nhiên, cũng có rất nhiều bài đánh giá đáng khích lệ. Nhà phê bình của tờ New York Herald đã dành hẳn hai cột báo để bày tỏ sự trân trọng vô cùng sâu sắc và thông thái dành cho cuốn sách mới. Một phần ông viết:

Đối với những ai đã dõi theo sự nghiệp của Mark Twain, sự xuất hiện của ông trong vai trò tác giả của một tác phẩm lãng mạn đầy quyến rũ và cao thượng thực chất chẳng có gì là bất ngờ hơn việc nhìn thấy một công trình nguy nga mọc lên trên mảnh đất đắc địa thuộc quyền sở hữu của một kiến trúc sư thiên tài, với nguồn tài nguyên vật liệu xây dựng dồi dào cùng vốn rèn luyện phong phú trong tầm tay. Về năng lực của ông, họ chưa bao giờ hoài nghi, và họ vui mừng khi ông thực hiện một bước tiến mà họ cảm thấy ông hoàn toàn có đủ khả năng đạt tới. Xuyên suốt mọi ấn phẩm của ông, người ta có thể lần theo dấu vết của con đường dẫn dắt một nửa đến đỉnh cao hạnh phúc này. Sự hài hước của ông thường là tấm áo choàng, chứ không phải chiếc mặt nạ, che chở cho một mục đích kiên định. Tác phẩm của ông mang đậm dấu ấn của tình yêu chân lý đầy nam tính, lòng căm thù thói bịp bợm, và sự khinh miệt đối với văn phong đạo đức giả. Sự ấm áp đượm tình người và tâm hồn khoáng đạt, trí tưởng tượng phong phú, khả năng tưởng tượng dồi dào, cùng cảm nhận bẩm sinh về vẻ đẹp nên thơ và con mắt tinh tường về màu sắc đã tạo nên nền tảng cho một phong cách ngày càng uyển chuyển và hoàn thiện.

Và phần kết:

Tính cách của hai cậu thiếu niên này, những kẻ tâm hồn đồng điệu, sẽ sánh ngang với những sáng tạo trong trẻo và đáng yêu nhất về tuổi thơ trong địa hạt tiểu thuyết.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.