Mark Twain: Tiểu Sử Toàn Tập

Lượt đọc: 1947 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 98
“Những Ngày Xưa Trên Sông Mississippi”

❊ ❊ ❊

Howells vẫn luôn giục Clemens viết thêm bài cho tờ Atlantic, đặc biệt là một bài cho số tháng Giêng. Clemens vắt óc suy nghĩ, nhưng cuối cùng đành tuyên bố phải chịu thua:

Bà Clemens ngày nào cũng chăm chỉ thúc giục tôi ngồi vào bàn làm việc và viết một cái gì đó, nhưng vô ích. Tôi thấy mình không thể tài nào viết được. Chúng tôi đang chìm trong tâm trạng lo âu và mớ hỗn độn không hồi kết đến mức đầu óc tôi chẳng tài nào hoạt động nổi.

Hai tiếng sau, ông gửi thêm một dòng vội vã:

Tôi rút lại câu nói rằng mình không thể viết cho số báo tháng Giêng, bởi Twichell và tôi vừa có một buổi đi dạo dài trong rừng, và tôi đã kể cho anh ấy nghe về những ngày tháng hoàng kim và vĩ đại trên dòng sông Mississippi thủa nào, như những gì tôi từng chứng kiến (trong suốt bốn năm) từ buồng hoa tiêu. Anh ấy thốt lên: “Quả là một đề tài trinh nguyên để tung thẳng vào một tờ tạp chí!” Tôi chưa từng nghĩ đến điều đó trước đây. Anh có muốn một chuỗi bài kéo dài trong ba, sáu, chín tháng—hoặc chừng bốn tháng chẳng hạn?

Howells vui mừng đón nhận lời đề nghị này như một tiếng vang từ chính suy nghĩ của anh. Bản thân anh vốn xuất thân từ một gia đình làm nghề hoa tiêu, và thừa hiểu sự hấp dẫn mà Mark Twain có thể thổi hồn vào một chuỗi bài viết như thế.

Hành động ngay lập tức dưới nguồn cảm hứng mới, Clemens liền gửi đi chương đầu tiên của chuỗi bài viết có một không hai, mang tầm vóc vĩ đại về đời sống trên sông Mississippi—tác phẩm mà ngày nay trở thành một trong những nền tảng vững chắc nhất cho sự bất tử của ông.

Bài báo đầu tiên của ông mang tính chất thử nghiệm. Biết đâu, suy cho cùng, ý tưởng ấy lại chẳng hợp với độc giả của tờ Atlantic.

“Cứ cắt xén, cứ gọt giũa, cứ từ chối, cứ tùy ý xử lý nó,” ông viết và chờ đợi kết quả.

“Kết quả” là Howells đã bày tỏ sự mê mẩn khôn xiết:

Bài viết về sông Mississippi thật tuyệt vời. Khi đọc nó, tôi có cảm giác như nước trong bình đựng đá của chúng tôi cũng hoá đục. Tôi nghĩ mình sẽ chẳng can thiệp nhiều vào đó đâu, kể cả là đưa ra gợi ý. Đoạn phác họa về thị trấn nghèo nàn, thấp kém kia quá xuất sắc đến mức tôi chỉ ước gì nó còn dài hơn nữa. Tôi rất mong có được những bài phác họa ấy hàng tháng, nếu anh có thể thực hiện chúng.

Lúc này, Mark Twain thực sự hứng thú với cuộc phiêu lưu văn chương mới mẻ này. Trong đầu ông tràn ngập những ký ức. Ông đang viết về đề tài nằm gần gũi nhất với trái tim mình. Chưa đầy mười ngày sau, ông thông báo rằng mình đã viết xong ba bài và bắt đầu sang bài thứ tư.

Và cho đến nay tôi vẫn chưa nhắc đến điều gì ngoài nghề hoa tiêu như một khoa học, và tôi nghi ngờ liệu mình có bao giờ vượt qua được giới hạn đó của đề tài không. Mà tôi cũng chẳng bận tâm. Bất kỳ gã Muggins nào cũng có thể viết về những ngày xưa trên sông Mississippi theo năm trăm ngả khác nhau, nhưng tôi là kẻ duy nhất còn sống có thể nguệch ngoạc dăm dòng về nghề hoa tiêu thời ấy, và chưa từng có ai thử viết về nó cả. Sự mới mẻ của nó cứ mãi làm tôi thích thú, và đó cũng là đề tài mới mẻ duy nhất mà tôi biết.

Chẳng mấy chốc ông trở nên nhiệt huyết đến mức muốn rủ Howells cùng vợ họ xuôi dòng Mississippi trên một chuyến đi, để ôn lại chặng đường xưa và thu thập thêm tư liệu cho một cuốn sách. Howells tỏ ra vô cùng hào hứng—thậm chí đã nhận lời đi—nhưng lại thấy khó lòng dứt việc ra đi. Anh bắt đầu lần lữa và cuối cùng đành rút lui. Clemens tìm cách dụ dỗ Osgood tham gia chuyến đi nhưng không thành công; ông cũng ngỏ lời với John Hay, nhưng lúc đó nhà Hay vừa có thêm một đứa con—mới “ba ngày tuổi, với một giọng khóc đáng giá ngàn vàng,” anh viện cớ để từ chối. Thế là kế hoạch ghé thăm lại dòng sông cùng phần kết của cuốn sách bị hoãn lại gần bảy năm trời.

Những chương viết về nghề hoa tiêu thuở ban đầu ấy, khi xuất hiện trên tờ Atlantic, đã trở thành tác phẩm văn chương xuất sắc nhất của Mark Twain tính đến thời điểm đó. Ở một vài khía cạnh, chúng chính là áng văn hay nhất của ông mọi thời đại. Là bức tranh về một giai đoạn đời sống vô cùng hấp dẫn, chúng chân thực, sống động đến mức đồng thời mang lại sức hút và vẻ đẹp phi thường; nếu ngôn ngữ tiếng Anh còn tồn tại một ngàn năm, hay gấp mười lần khoảng thời gian đó, chúng vẫn sẽ tươi mới và rực rỡ vào cuối thời kỳ ấy hệt như ngày chúng được chắp bút. Trong những trang viết ấy, bầu không khí của dòng sông cùng cảnh trí xung quanh—những bức tranh, muôn vàn góc cạnh của đời sống—được tái hiện lại bằng thứ phép thuật văn chương thực thụ. Ông không chỉ khiến bạn ngửi thấy mùi của dòng sông mà còn có thể nghe rõ tiếng thở của nó. Ngay khi số báo đầu tiên ra mắt, John Hay đã viết:

“Nó hoàn hảo; không hơn không kém. Tôi không hiểu anh làm cách nào hay đến vậy,” và nói thêm, “anh biết ý kiến của tôi thế nào về khoảng thời gian không dành cho anh rồi đấy.”

Howells viết:

Anh đang viết về khoa học hoa tiêu một cách tuyệt diệu. Mỗi từ đều thú vị, và anh đừng có dừng chuỗi bài này lại cho đến khi nhét hết mọi mẩu giai thoại và hồi ức vào trong đó nhé.

Anh để cho Clemens tự do viết các bài báo theo ý mình. Có lần anh nói:

Nếu tôi được phép chõ mõm vào lúc này thì tôi xin góp ý thế này: hãy bám sát vào sự thật và nhân vật có thật trong đó, đồng thời miêu tả mọi thứ thật chi tiết. Tất cả những gì thuộc về đời sống sông nước xưa cũ đều rất mới lạ, và giờ đây phần lớn đã thuộc về lịch sử. Đừng viết để chiều lòng một tập thể độc giả tưởng tượng nào đó của tờ Atlantic, cứ kể chuyện như thể anh đang rót vào tai một kẻ tri âm là tôi đây.

Clemens đáp rằng ông chẳng hề sợ hãi lượng độc giả của Atlantic; ông tuyên bố đó là tập thể độc giả duy nhất không bắt một kẻ chuyên tấu hài phải “vẽ vằn vện lên người và cắm đầu xuống đất để làm trò giải trí.”

Loạt bài “Những ngày xưa” đã trải qua bảy số của tờ Atlantic. Chúng được tái bản khắp nơi bởi các tờ báo vốn chẳng mảy may tôn trọng bản quyền tạp chí vào thời đại đó, và nhanh chóng bị in lậu thành sách ở Canada. Chúng gia tăng đáng kể gia tài văn học của Mark Twain, dẫu cho Howells cho chúng ta biết rằng lượng phát hành của tờ Atlantic không hề tăng trưởng tương xứng, bởi các tờ báo đã mang các bài viết phân phát cho độc giả từ những bản in thử trước khi tạp chí kịp bày bán. Tình cờ là trong số báo tháng Giêng của tờ Atlantic, nơi đăng bài viết đầu tiên về sông Mississippi, lại xuất hiện bài viết của Robert Dale Owen về “Chủ nghĩa Thông linh,” thứ đã mang lại sự hổ thẹn tột cùng cho cả tác giả lẫn nhà xuất bản vì vụ bê bối vạch trần nữ đồng đồng Katie King diễn ra ngay lúc tạp chí đang được in ấn. Clemens đã ghi lại dòng chú thích bên lề này ở trang đầu tiên của cuốn sách tại Quarry Farm:

Khi số báo này của Atlantic đang được in thì những hiện tượng siêu nhiên của Katie King bị phát hiện ra là thứ trò hề rẻ tiền, khốn nạn nhất và đã bị phanh phui trên các mặt báo. Sự nhục nhã tột cùng ấy đã khiến Robert Dale Owen mất trí, và ông đã qua đời trong nhà thương điên.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.