Quan niệm cho rằng các vụ hỏa hoạn thường xảy ra liền ba vụ đã được minh chứng tại gia đình Clemens vào mùa đông năm ấy. Trong ba ngày liên tiếp, những ngọn lửa bùng lên suýt dẫn đến hậu quả khôn lường.
Lũ trẻ đang mắc bệnh ho gà, và vào một buổi sáng, ngọn đèn cồn cạnh giường bé Clara đã bị gió lùa làm bén lửa vào màn giường. Rosa, người nhũ mẫu, bước vào đúng lúc ngọn lửa vừa bùng to. Cô không hề mất đi sự bình tĩnh,—[Rosa không phải là kiểu người dễ hoảng loạn. Có lần, ở châu Âu, khi bé Bay trườn qua các thanh chắn của một chiếc lan can cao và đang lơ lửng bên vực thẳm, Rosa phát hiện ra nhưng không hề la hét mà nói chuyện đầy vui đùa với con bé rồi bế thốc nó vào chỗ an toàn.]—trái lại, cô nhanh chóng kéo đứa trẻ ra khỏi vùng nguy hiểm, đoạn mở tung cửa sổ và ném đống chăn đệm đang cháy ra thảm cỏ. Đứa bé chỉ bị bỏng nhẹ, nhưng đó thực sự là một phen thoát chết trong gang tấc.
Hôm sau, bé Jean đang nằm ngủ trong cũi, ngay trước lò sưởi đốt củi đang mở và được che chắn cẩn thận bởi một tấm chắn lửa, thì một tia lửa chẳng hiểu bằng cách nào lại lọt qua được các mắt lưới và bén vào lớp khăn ren phủ trên cũi. Nhũ mẫu của Jean là Julia chạy vào thì thấy lớp khăn ren đã chìm trong biển lửa và ngọn lửa đang lan rộng. Cô liền vồ lấy bé Jean đang ngủ và thét lên. Rosa, lúc ấy lại đang ở gần đó, nghe thấy tiếng thét liền lao vào một lần nữa, mở cửa sổ và ném đống chăn đệm đang bốc cháy ra ngoài. Bản thân Clemens cũng vừa kịp chạy đến, và họ cùng nhau dập tắt đám lửa.
Vào buổi sáng thứ ba, ngay trước giờ ăn điểm tâm, Susy đang tập piano trong phòng học vốn thông với phòng trẻ. Ở một đầu phòng, đống củi lớn đang cháy hồng rực. Susy ngồi ở đầu kia, quay lưng về phía lò sưởi. Một khúc củi cháy đứt làm đôi và rơi xuống, bắn những hòn than hồng xung quanh phần khung gỗ nâng đỡ bệ lò sưởi. Ngay lúc ngọn lửa bắt đầu bén lên thì một thợ cắt tóc, người đang đợi để cắt tóc cho ông Clemens, tình cờ ngó vào và nhìn thấy sự việc. Anh bước ngay vào phòng tắm của nhà trẻ, xách một bình nước ra và dập tắt ngọn lửa. Quãng thời gian này sau đó luôn được gia đình Clemens gọi là “ba ngày hỏa hoạn.”
Đương nhiên là Clemens đã rút ra những suy ngẫm triết học từ những hiểm họa trùng hợp ấy cùng cách mà chúng đã được ngăn chặn. Ông cho rằng tất cả những sự việc này đều đã nằm trong hành động đầu tiên của hạt nguyên tử đầu tiên; rằng nếu không có một xung lực đặc biệt nào đó được khơi nguồn từ thời điểm xa xôi ấy, ngọn đèn cồn đã không bị gió thổi vào màn giường, tia lửa đã không lọt qua được tấm chắn, khúc củi đã không gãy theo cách đầy nguy hiểm đó, và Rosa, Julia cùng người thợ cắt tóc đã không có mặt ở đó để cứu lấy mạng sống và tài sản quý giá. Ông không đi xa hơn để rút ra những kết luận đạo đức về mục đích của những sự việc này: ông chưa bao giờ suy diễn về mục đích cả. Ông sẵn sàng chấp nhận sự việc đúng như nó diễn ra. Về mặt logic, ông không tin vào lý do đằng sau vạn vật, mà chỉ tin rằng vạn vật tồn tại là vì chúng tồn tại.
Tuy vậy, ông vẫn luôn cố gắng thay đổi chúng; cố gắng nhúng tay vào việc cải thiện chúng. Nếu bạn hỏi ông, ông sẽ nói rằng điều này cũng đã nằm sẵn trong hạt nguyên tử nguyên thủy; rằng bản chất của ông, dù thế nào đi nữa, cũng đã được định hình tỉ mỉ trong đó.
Trong tập sách duyên dáng mang tên 'My Mark Twain', Howells đã kể cho chúng ta nghe về sự chu đáo, thậm chí là lòng ân cần của Clemens đối với người da đen cùng nỗ lực chuộc lại lỗi lầm mà quốc gia ông đã gây ra. Các trước tác của Mark Twain tràn ngập những minh chứng tương tự, và trong đời sống hằng ngày, ông chưa bao giờ bỏ lỡ cơ hội nào để bày tỏ sự kính trọng đối với tầng lớp khiêm nhường ấy. Ông sẵn sàng băng qua đường chỉ để bắt tay và trò chuyện với một cụ già da đen. Ông sẵn sàng đọc sách quyên góp cho một nhà thờ của người da đen dù có thể từ chối một thánh đường lớn. Howells có nhắc đến một sinh viên da màu được Clemens tài trợ toàn bộ tiền học đại học như một phần sự đền bù “mà mọi người da trắng đều thiếu nợ mọi người da đen.”—[Mark Twain đã tài trợ chi phí học đại học cho hai sinh viên da màu. Một người, được giáo dục tại một cơ sở miền Nam, sau này trở thành một mục sư. Người còn lại tốt nghiệp Trường Luật Yale.]—Sự việc này diễn ra đúng vào thời điểm mà chúng ta đang viết tới, và còn một câu chuyện khác, dù rất khác biệt, nhưng cũng cho thấy xu hướng tương tự.
Garfield sắp sửa nhậm chức tổng thống, và có lời đồn rằng FrederickDouglass có thể sẽ mất chức vụ Biện lý khu vực Columbia. Clemens liên tục bị người này người khác nài nỉ dùng ảnh hưởng của mình với Chính quyền, nhưng lần nào ông cũng từ chối. Bản thân Douglass không hề đưa ra bất kỳ lời thỉnh cầu nào như vậy. Khi biết vị trí của cụ già da đen đang bị đe dọa, Clemens đã tự nguyện đứng ra can thiệp cho ông. Ông kết thúc bức thư gửi Tướng Garfield bằng những dòng sau:
Một công dân bình thường hoàn toàn có quyền bày tỏ nguyện vọng trong việc giới thiệu nhân sự cho các chức vụ công quyền, và vì thế tôi xin phép được hy vọng rằng Ngài sẽ giữ ông Douglass lại trong chức vụ Biện lý khu vực Columbia hiện tại của ông ấy, miễn là việc làm đó không mâu thuẫn với sở thích riêng của Ngài hoặc với tính thiết thực và lợi ích của Chính quyền Ngài. Tôi đưa ra lời thỉnh cầu này với niềm vui đặc biệt và mong mỏi thiết tha, bởi vì tôi vô cùng kính trọng nhân cách cao cả, trong sáng của con người này, và vô cùng ngưỡng mộ cuộc chiến đấu bền bỉ, dũng cảm của ông vì tự do và sự tiến bộ của chủng tộc mình.
Ông ấy là một người bạn riêng của tôi, nhưng điều đó không phải là vấn đề chính; lịch sử của chính ông ấy cũng đủ sức thôi thúc tôi nói lên những điều này ngay cả khi không có mối quan hệ đó, và hơn hết, đó cũng là những cảm xúc chân thành từ đáy lòng tôi.
Douglass đã viết thư cho Clemens để bày tỏ lòng biết ơn về sự quan tâm của ông; ở đoạn cuối, ông nói:
Tôi nghĩ rằng nếu một người đã đủ sự hèn mọn để muốn có chức vụ thì cũng phải đủ sự cao thượng để cất lời xin xỏ, và sử dụng mọi phương tiện chính đáng để đạt được nó. Tôi có ý định lên tiếng, và tôi sẽ dùng bức thư của ông như một phần trong đơn thỉnh cầu của mình. Dù thế nào đi nữa, nó cũng sẽ khiến vị Tổng thống đắc cử cảm thấy vui vẻ, và điều đó là vô cùng quan trọng.
Kính trọng,
Biết ơn ông,
FREDERICK DOUGLASS.
Những việc làm nhân đức của Mark Twain không chỉ dành riêng cho người da màu. Một buổi sáng tháng Hai vào cùng năm ấy, khi gia đình đang dùng bữa điểm tâm muộn, George bước vào thông báo rằng “có một quý cô đang đợi gặp ông Clemens ở phòng khách.” Clemens gầm gừ.
“George,” ông nói, “lại là một kẻ bán sách dạo đây mà. Ta không gặp đâu. Thà ta chết quách đi còn hơn.”
Ông bước đi với cơn thịnh nộ hừng hực trong lòng và ngay lập tức hỏi về mục đích chuyến ghé thăm của kẻ quấy rầy kia. Thế nhưng, khi nhìn thấy cô còn rất trẻ và kín đáo, không hề có vẻ mặt dạn dĩ của một người đi tiếp thị, ông liền chùng xuống và cho cô cơ hội giãi bày. Cô thưa rằng một thanh niên làm việc trong xưởng cơ khí của Pratt & Whitney đã tạc một bức tượng bằng đất sét và rất mong Mark Twain có thể đến xem thử xem nó có triển vọng gì cho tương lai hay không. Chồng cô, cô cho biết, tên là Karl Gerhardt. Clemens phàn nàn rằng ông chẳng biết gì về nghệ thuật cả, nhưng phong thái và vẻ bề ngoài của người phụ nữ trẻ (trông cô chẳng khác nào một đứa trẻ) đã hoàn toàn chinh phục ông. Ông ngập ngừng, rồi cuối cùng cũng hứa rằng ông sẽ ghé qua vào cơ hội sớm nhất; thực ra là ông sẽ đến vào tuần tới. Theo gợi ý của cô, ông đồng ý đến vào đầu tuần; ông cụ thể hóa ngày thứ Hai, “chắc chắn không sai được.”
Khi cô đã đi khuất và cánh cửa khép lại sau lưng, sự dằn vặt quen thuộc lại trỗi dậy trong lòng ông. Ông tự nhủ:
“Sao mình không đi ngay lúc nãy nhỉ? Sao mình không đi cùng cô ấy ngay lúc đó cơ chứ?”
Cô rời nhà Clemens rồi sang nhà Warner. Warner cũng tỏ ra ngần ngại, nhưng trước sức hút không thể cưỡng lại được của cô, ông đã gác lại công việc và lập tức lên đường. Khi quay về, ông giục Clemens nhất định phải đến xem, và giữ đúng lời hứa, Clemens đã bảo Patrick, người đánh xe, chuẩn bị cỗ xe để đi tìm địa chỉ ấy. Clemens đã tận mắt chứng kiến bức tượng một người phụ nữ nửa khỏa thân do chính người vợ trẻ làm người mẫu, và thực sự kinh ngạc trước giá trị nghệ thuật rõ mồn một của nó. Bà Gerhardt kể cho ông nghe về những chặng đường gian khổ của chồng bà giữa công việc mồi hôi vất vả hằng ngày và nỗ lực phát triển tài năng nghệ thuật. Cô cho biết anh chưa từng qua một lớp đào tạo nào; giá như anh có cơ hội được học hành bài bản thì không biết anh có thể đạt được những thành tựu gì cơ chứ?
Bà Clemens và cô Spaulding đã ghé thăm vào ngày hôm sau, và họ cũng hoàn toàn bị chinh phục bởi Karl Gerhardt, người vợ trẻ của anh, và những nỗ lực vươn lên trong nghệ thuật của họ. Clemens và Warner quyết định sẽ trực tiếp nhúng tay vào việc này, và cuối cùng họ đã thuyết phục được họa sĩ J. Wells Champney từ New York sang để cùng họ đến căn nhà khiêm sum của vợ chồng Gerhardt nhằm tận mắt xem các tác phẩm. Champney đã đánh giá rất cao. Ông cho rằng việc người dân Hartford chịu bỏ tiền đầu tư cho nền giáo dục nghệ thuật của Gerhardt là hoàn toàn xứng đáng. Ông nói thêm rằng tốt hơn hết nên tham khảo thêm nhận định của một nhà điêu khắc. Thế là họ lại mời John Quincy Adams Ward sang, và cũng giống như những người khác, ông hoàn toàn mê mẩn trước đôi vợ chồng trẻ cùng cuộc đấu tranh của họ vì nghệ thuật. Ward nói:
“Nếu có bất kỳ người lạ nào nói với tôi rằng gã thợ học việc này không tạc bức tượng đó từ các khuôn thạch cao thì chắc chắn tôi sẽ không bao giờ tin. Nó còn đầy rẫy những nét thô kệch, nhưng cũng tràn trề thiên bẩm. Thành phố Hartford phải gửi cậu ta sang Paris trong hai năm; sau đó, nếu những triển vọng ấy vẫn tiếp tục duy trì, hãy giữ cậu ta ở đó thêm ba năm nữa.”
Khi vị khách đã ra về, bà Clemens nói:
“Anh thanh niên ạ, chúng ta sẽ không đợi Hartford làm chuyện đó đâu. Sẽ mất quá nhiều thời gian mất. Hãy để chính chúng ta gửi vợ chồng Gerhardt sang Paris, và đừng nói nửa lời với ai khác về chuyện này.”
Thế là vợ chồng Gerhardt, được trang bị đầy đủ tài chính cùng một kế hoạch chu đáo có thể giúp họ sinh sống trong năm năm tại Paris nếu cần thiết, đã được lên đường vượt biển mà không phải chần chừ thêm giây phút nào nữa.
Clemens và vợ ông thường xuyên làm những việc đại loại như thế. Rất hiếm khi có khoảng thời gian nào mà họ không tài trợ học phí đại học cho một nam thanh nữ tú nào đó, hoặc cung cấp phương tiện và cơ hội phát triển trong một lĩnh vực công nghiệp đặc thù nào đó.