Mark Twain: Tiểu Sử Toàn Tập

Lượt đọc: 1918 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
C. Raymond, Mental Telegraphy, Etc.

❊ ❊ ❊

Vào tháng Giêng năm 1875, vở kịch của Sellers được công diễn tại Hartford, thu hút lượng khán giả đông đảo đến mức chật cứng Nhà hát Lớn. Lúc bấy giờ, nghệ thuật diễn xuất của Raymond đã đạt đến độ chín muồi hoàn hảo, và người dân quê hương của Mark Twain đã có dịp thưởng thức vở kịch cũng như tài nghệ của nam diễn viên ở đỉnh cao của họ. Kate Field đảm nhận vai Laura Hawkins, trong đoàn kịch còn có một nữ diễn viên trẻ người Hartford; bên cạnh đó là một thanh niên cũng đến từ thành phố này, người mà mai sau sẽ trở nên nổi tiếng chẳng kém bất kỳ nhà viết kịch hay diễn viên nào mà nước Mỹ từng sản sinh. Tên anh là William Gillette, và chính nhờ phần lớn vào Mark Twain mà tác giả của *Secret Service* cùng vở kịch *Sherlock Holmes* mới có được một bước đệm công khai thuận lợi. Vợ chồng Clemens đã cho Gillette vay ba nghìn đô-la, khoản tiền giúp anh vượt qua giai đoạn khó khăn trong hành trình theo đuổi nghệ thuật kịch nghệ. Niềm tin của họ vào tài năng của chàng trai trẻ đã được đền đáp xứng đáng.

Đương nhiên Hartford đã tỏ ra vô cùng hào hứng trong đêm công diễn đầu tiên của vở “Sellers-Raymond”. Khi màn thứ tư khép lại, khán giả cất tiếng nhiệt tình đòi gặp tác giả vở kịch, người mà họ đinh ninh rằng có mặt ở đó. Ông không xuất hiện trực tiếp, nhưng đã gửi một bức thư mà sau đó Raymond đã đọc lên:

THÂN GỬI RAYMOND,—Tôi biết rằng anh sắp được chào đón tại thị trấn của chúng tôi bởi những khán giả đông đảo trong cả hai đêm lưu diễn ở đây, và qua bức thư này, tôi cũng xin gửi đến anh lời chào nồng nhiệt nhất. Tôi không thể đến nhà hát vào bất kỳ tối nào, Raymond, bởi vì diễn xuất của anh có gì đó quá đỗi cảm động khiến tôi không sao chịu nổi.

I (Tôi không nhắc đến chuyện mình bị cảm lạnh mấy hôm nay, vì tôi chẳng bận tâm đến chúng là mấy so với căn bệnh viêm da, nhưng nói thật với anh giữa tôi và anh, tôi thà rằng chúng kéo đến cả bên phải lẫn bên trái còn hơn.)

Và còn một điều nữa. Tôi vẫn luôn tự hào vì kiếm sống ở những nơi xa xứ rồi mang về tiêu xài tại Hartford; tôi từng bảo rằng chẳng có công dân lương thiện nào lại sống bám vào đồng bào mình, mà phải xông pha ra ngoài để làm cho các cộng đồng khác phải điêu đứng rồi mang chiến lợi phẩm về nhà; thế mà giờ đây, vào những năm tháng xế chiều này, tôi lại rơi vào cái hoàn cảnh bẽ bàng và đau đớn là đang vỗ béo bản thân trên những chiến lợi phẩm cướp được từ chính anh em ruột thịt của mình! Liệu tôi có thể chịu đựng nổi nỗi đau buồn nhường này không? (Đây là cảm xúc văn chương đấy, anh hiểu chưa. Cứ thu tiền vé ở cửa như bình thường nhé.)

Một lần nữa, tôi nhiệt liệt chào mừng anh đến với Hartford, Raymond, còn riêng tôi thì xin phép được ở nhà mà đỏ mặt tị hiềm.

Thân mến, MARK.

Vở kịch đạt được thành công vang dội ở bất cứ nơi nào nó đặt chân tới. Nó mang lại một khoản gia tài lớn theo tiêu chuẩn thời bấy giờ. Ước tính một trăm nghìn đô-la chia đều cho tác giả và diễn viên là một con số hoàn toàn không quá phóng đại. Raymond là một diễn viên vĩ đại trong vai diễn đó, theo cách ông cảm nhận và thể hiện nhân vật, dẫu cho ông không lột tả hết toàn bộ chiều sâu, hay không phải lúc nào cũng thể hiện theo cách trọn vẹn nhất. Những khía cạnh tinh tế, dịu dàng và sâu lắng hơn của Đại tá Sellers rất dễ bị ông bỏ quên. Thế nhưng, với cái tôi vốn có của con người, Raymond tin rằng ông đã kiến tạo nên một vai diễn vĩ đại hơn rất nhiều so với những gì Mark Twain đã viết. Chắc chắn từ góc nhìn của nhiều người thì sự thật đúng là như vậy, dẫu cho điều đó hiển nhiên khiến Clemens cảm thấy gai mắt. Theo thời gian, mối quan hệ cá nhân giữa họ cũng chấm dứt.

Mùa đông năm đó, Clemens tiếp tục tổ chức một buổi biểu diễn gây quỹ từ thiện cho Mục sư Hawley. Đáp lại lời mời xuất hiện vì người nghèo, ông viết rằng mình đã giã từ sân khấu diễn thuyết, và sẽ không quay trở lại bục phát biểu trừ khi bị cái đói dồn ép. Nhưng ông nói thêm:

Theo tinh thần của câu nói đó, tôi bị ngăn cấm không được đọc bài diễn thuyết đã dự định này, và vì vậy tôi đành nương vào câu chữ của nó để bước lên bục giảng trong lần cuối cùng và duy nhất này, bởi vì tôi đang phải đối mặt với một hoàn cảnh thiếu thốn bánh mì — trong đàn chiên của Mục sư Hawley.

Ông đã có bài phát biểu mở đầu trong một cuộc thi đánh vần theo lối cổ truyền được tổ chức tại Nhà thờ Asylum Hill; một bài nói chuyện khoáng đạt, duyên dáng mà đoạn sau đây là một ví dụ tiêu biểu:

Tôi chẳng thấy có ích gì khi phải đánh vần một từ cho đúng — và xưa nay vẫn vậy. Ý tôi là tôi chẳng thấy có lý do gì bắt buộc phải có một cách đánh vần từ ngữ thống nhất và độc đoán cả. Chúng ta hoàn toàn có thể may tất cả quần áo giống nhau và nấu mọi món ăn giống nhau. Sự dập khuôn nhàm chán tẻ nhạt; sự đa dạng mới tạo nên nét hấp dẫn. Tôi có một người quen mà những lá thư của ông ấy luôn mang lại cho tôi sự tươi mới; trong cách sử dụng chính tả của ông ấy có một sự phóng khoáng, tự do đến kỳ lạ. Ông ấy luôn viết chữ “kow” với một chữ “K” in hoa to tướng. Điều đó cũng chẳng thua kém gì việc viết nó bằng chữ thường cả. Thậm chí nó còn tuyệt hơn. Nó mở ra cho trí tưởng tượng một chân trời rộng lớn hơn, một tầm vóc bao la hơn. Nó gợi lên trong tâm trí một hình ảnh hoàn toàn mới mẻ về một nàng bò thật vĩ đại, mơ hồ và đầy ấn tượng.

Ông cũng tham gia cuộc thi, và bất chấp danh tiếng thuở trẻ của mình, ông đã bị loại ở từ “chaldron”, từ mà ông đã đánh vần là “cauldron” theo như những gì ông từng được dạy, trong khi cuốn từ điển được dùng làm chuẩn lại ghi nhận cách viết của ông ở vị trí lựa chọn thứ hai.

Vào một dịp khác trong mùa đông năm đó, Clemens đã đọc trước Câu lạc bộ Tối Thứ Hai một bài tham luận về “Quyền bầu cử phổ thông”, điều mà các thành viên còn sống qua thời kỳ đó vẫn còn ghi nhớ mãi cho đến tận bây giờ. Chỉ cần một hoặc hai đoạn văn là đủ để truyền tải ý nghĩa cốt lõi của nó:

Nghệ thuật chính trị kỳ diệu thời cận đại của chúng ta đã phát minh ra quyền phổ thông đầu phiếu. Đó là chiếc lông vũ đẹp nhất giắt trên chiếc mũ của chúng ta. Tất cả những gì chúng ta đòi hỏi ở một cử tri chỉ là anh ta phải đi bằng hai chân, mặc quần dài thay vì váy đầm, và có ngoại hình mang nét tương đồng ít nhiều mang tính hài hước với hình ảnh của Thượng đế được truyền tụng. Anh ta chẳng cần phải biết bất cứ điều gì; anh ta có thể hoàn toàn vô tích sự và chỉ là kẻ ăn bám chật đất; thậm chí người ta có thể biết rõ anh ta là một tên vô lại tột cùng. Chẳng sao cả. Miễn là anh ta tránh xa được nhà tù, lá phiếu của anh ta vẫn có trọng lượng ngang ngửa với lá phiếu của một vị tổng thống, một giám mục, một giáo sư đại học, hay một nhà tài phiệt thương gia. Chúng ta khoe khoang về quyền bầu cử phổ thông, không hạn chế của mình; nhưng xét cho cùng thì chúng ta vẫn chỉ là những kẻ giả dối, bởi vì chúng ta lại áp dụng sự hạn chế ngay khi đối tượng là phụ nữ.

Câu lạc bộ Tối Thứ Hai là một tổ chức quy tụ những bộ óc ưu tú nhất của Hartford. Tiến sĩ Horace Bushnell, Giáo sư Calvin E. Stowe, và J. Hammond Trumbull đã thành lập câu lạc bộ này từ những năm sáu mươi, và nó bao gồm những nhân vật như Mục sư Tiến sĩ Parker, Mục sư Tiến sĩ Burton, Charles H. Clark của tờ Courant, Warner, và Twichell, cùng nhiều gương mặt tương tự khác. Clemens được bầu gia nhập sau chuyến lưu trú đầu tiên của ông ở Anh (vào tháng 2 năm 1873), và khi ấy ông từng đọc một bài tham luận về “Sự tự do của báo chí”. Câu lạc bộ họp vào các ngày Thứ Hai cách tuần, từ tháng Mười đến tháng Năm. Mỗi buổi tối sẽ có một bài tham luận, và theo thông lệ quen thuộc của những câu lạc bộ như vậy, sau phần đọc bài sẽ là thời gian thảo luận sôi nổi. Các thành viên vào thời kỳ đó đều đồng tình rằng sự gắn bó của Mark Twain với câu lạc bộ đã mang lại cho nó một luồng sinh khí, hoặc ít nhất là một niềm phấn khởi mà trước đó chưa từng có. Những bài tham luận của ông mang tính nghiêm túc trong mục đích — ông luôn thích sự nghiêm túc — nhưng chúng vẫn minh chứng cho thứ quà tặng kỳ diệu biến bất cứ thứ gì ông chạm tay vào đều hóa thành ngọc ngà châu báu văn chương.

Những hiện tượng và lý thuyết siêu tâm lý luôn có sức hút mạnh mẽ đối với Mark Twain. Đặc biệt, ông dành một sự quan tâm chân thành đối với hiện tượng truyền đạt tư tưởng — một niềm quan tâm được khơi nguồn và duy trì bởi những hiện tượng nhất định — mà ngày nay chúng ta gọi là những biểu hiện tâm linh. Trong quãng thời gian chung sống với bà Clemens, không ít lần người này vừa cất lời thì người kia đã nói đúng ý nghĩ của mình, hoặc đôi khi một bức thư bỏ ngỏ đã lâu gửi cho một bạn cũ bỗng nhận được câu trả lời nhanh chóng hệt như vừa mới bỏ phong bì gửi đi; nhưng đây đều là những chuyện quá đỗi quen thuộc với tất cả chúng ta. Một ví dụ kỳ diệu hơn về sự truyền đạt tư tưởng đã xuất hiện vào đúng giai đoạn mà chúng ta đang kể đến, một minh chứng đã đẩy sự quan tâm của ông đối với lĩnh vực này lên đến đỉnh điểm, bất kể trước đó ông từng chú ý đến mức nào. (Ông luôn nuôi dưỡng những niềm say mê cuồng nhiệt như vậy — mà ta có thể gọi là những cơn cuồng phong, bởi vì sẽ là không thỏa đáng nếu gọi chúng chỉ là những mốt nhất thời, xét việc chúng đều hướng tới mục đích khai sáng, tiến bộ hoặc cải cách nhân loại.)

Một buổi sáng nọ, Clemens đang nằm trên giường thì, như lời ông kể, “bỗng nhiên một ý tưởng mới tinh, nóng bỏng như hòn than hồng rọi thẳng xuống trại của tôi.” Ý tưởng đó là thời điểm đã chín muồi để viết một cuốn sách kể lại câu chuyện về Comstock — về những mỏ bạc ở Nevada. Ông cảm thấy người có đầy đủ phẩm chất nhất để đảm nhận công việc này chính là người bạn cũ William Wright — tức Dan de Quille. Đã lâu lắm rồi ông không nhận được tin tức gì từ Dan, cũng chẳng nghe ngóng được gì về anh, nhưng ông quyết định viết thư giục người bạn cũ chớp lấy ý tưởng này. Ông chuẩn bị bức thư, đi sâu vào từng chi tiết trong kế hoạch của mình như một thói quen tự nhiên, rồi cất nó đi cho đến khi có thể gặp Bliss và đảm bảo sự đồng thuận của ông ấy đối với kế hoạch từ góc độ xuất bản.

Đúng một tuần sau, hôm đó là ngày 9 tháng Ba, một bức thư được gửi đến — một phong bì dày cộp mang con dấu bưu điện Nevada, với nét chữ ngoài bìa mà ông lập tức nhận ra là của De Quille. Nói với một vị khách đang có mặt lúc đó, ông bảo rằng:

“Giờ tôi sẽ làm một phép lạ. Tôi sẽ đọc tuốt tuột những gì có trong bức thư này — ngày tháng, chữ ký, và mọi thứ khác mà không cần phải bóc niêm phong.”

Ông thuật lại những điều mà ông tin là có trong bức thư. Sau đó, ông bóc thư ra và chứng minh rằng mình đã đoán chính xác hoàn toàn nội dung bên trong, vốn trùng khớp về mọi chi tiết cốt lõi với bức thư của chính ông mà vẫn chưa kịp gửi đi.

Trong một bài viết mang tựa đề “Điện tín tinh thần” (chính ông là người đã đặt ra cái tên này), ông đã kể lại trường hợp này cùng với những sự việc khác, và trong tác phẩm *Following the Equator* cùng nhiều nơi khác, ông tiếp tục ghi chép lại những hiện tượng kỳ lạ tương tự. Đó là một trong những “điểm mù huyền bí” mà ông chưa bao giờ nguôi ngoai sự tò mò, dẫu cho mối quan tâm của ông đối với nó theo thời gian đã chuyển thành một trạng thái thụ động.

Tuy nhiên, kết quả từ sự kiện hiện thực hóa của De Quille thì ông lại không ghi chép lại. Clemens lập tức viết thư giục Dan đến Hartford để có một chuyến thăm kéo dài. De Quille đã đến, và trải qua một mùa xuân vô cùng hạnh phúc trong ngôi nhà sang trọng của người đồng chí cũ, nơi ông hoàn thành tác phẩm *The Big Bonanza*, được Bliss cho xuất bản thành công một năm sau đó.

Mark Twain liên tục mời những người bạn cũ đến để cùng chia sẻ thành công với ông. Bất kỳ người chiến hữu nào từ những ngày tháng cũ đều được chào đón nồng nhiệt tại tư gia của ông, muốn đến lúc nào cũng được và ở lại bao lâu tùy ý. Clemens gác lại công việc riêng của mình để đưa ra những lời khuyên cho các dự án của họ; và nếu những dự án đó liên quan đến văn chương, ông sẽ chủ động tìm nhà xuất bản giúp họ. Ông từng làm điều này cho Joaquin Miller và Bret Harte, đồng thời luôn giục Goodman xem nhà ông như ngôi nhà thứ hai của mình.

Vụ bê bối Beecher-Tilton là tâm điểm chấn động vào mùa xuân năm 1875, và Clemens, cũng giống như bao người khác, đã tỏ ra vô cùng bận tâm và phẫn nộ về nó. Những lời khai được ấn loát thành sách khiến ông hoài nghi sâu sắc về sự trong sạch của Beecher, dẫu cho sự trách cứ của ông dường như ít xuất phát từ lỗi lầm có thể xảy ra hơn là từ thái độ của vị lãnh tụ vĩ đại này trước sự việc. Trò chuyện với Twichell, ông nói rằng:

“Lối ngụy biện của hắn ta là một nhát dao chí mạng. Dù có tội hay vô tội, ngay từ đầu hắn lẽ ra phải đưa ra một tuyên bố dứt khoát không ngập ngừng.”

Cả hai cùng nhau tham dự một trong các phiên tòa, vào đúng ngày mà chính Beecher đứng trên bục khai báo của nhân chứng. Sự căng thẳng bao trùm bầu không khí vô cùng nặng nề; cảm giác hồi hộp đến nghẹt thở. Twichell cho rằng Beecher đã thể hiện khá vững vàng dưới áp lực của cuộc thẩm vấn và cảm thấy vô cùng thương cảm cho ông ta; trong khi Clemens thì còn lâu mới bị thuyết phục.

Tâm trạng phẫn uất ấy sục sôi nhất tại Hartford, nơi những người họ hàng của Henry Ward Beecher giữ các vị trí nổi bật, và từ đó những mối hiềm khích cũng nảy sinh. Giờ đây tất cả đã chìm vào quên lãng; phần lớn những kẻ từng ôm ấp nỗi cay đắng ấy đều đã qua đời. Bất kỳ cảm xúc nào mà Clemens từng nuôi dưỡng trong vụ việc đó cũng chỉ kéo dài trong một thời gian ngắn. Howells kể lại rằng khi gặp ông vài tháng sau khi phiên tòa khép lại, và toan nhắc đến câu chuyện cũ, Clemens đã dập tắt ngay ý định bàn tán về sự kiện ấy.

Howells cho biết:

Ông ấy chỉ nói rằng con người ta đã chịu đựng đủ khổ đau rồi; tựa như thể kẻ kia đã trả giá xong cho lầm lỗi của mình, và ông không đời nào làm bất cứ điều gì để khơi lại hình phạt đó. Tôi thấy điều đó thật kỳ lạ, thật tế nhị biết bao. Sự chỉ trích dai dẳng của ông sẽ chẳng thể lọt đến tai người đau khổ, thế nhưng ông vẫn tự cảm thấy mình có bổn phận phải kiềm chế không buông lời.

Đó là dịp kỷ niệm một trăm năm, ngày 19 tháng Tư ấy, kể từ những trận chiến Lexington và Concord, và một đại lễ ăn mừng đã được chuẩn bị sẵn sàng. Vợ chồng Howells từng đến thăm Hartford vào tháng Ba, và nhà Clemens được mời đến Cambridge để tham dự lễ kỷ niệm. Chỉ có một mình Clemens có thể đi, hóa ra xét về sau lại là một điều may mắn; bởi vì khi Clemens và Howells lên đường đi Concord, họ không qua Boston để bắt tàu, mà quyết định chờ tàu tại Cambridge. Dường như họ không hề mảy may nghĩ rằng đoàn tàu sẽ chật cứng ngay khoảnh khắc cánh cửa tại nhà ga Boston vừa mở ra; nhưng khi đoàn tàu lao tới, họ mới nhận ra cơ hội của mình mong manh đến mức nào. Họ có giấy mời đặc biệt và vé đi từ Boston, nhưng giờ đây tất cả những thứ đó chẳng khác gì trò hề. Trời lạnh giá và buốt giá, họ đành tha thẩn bước đi trong vô vọng để tìm kiếm bất kỳ phương tiện di chuyển nào. Họ lế thế lội bùn giữa cơn gió buốt xương, thế nhưng xe cộ thì hoặc đã kín chỗ, hoặc đã có người thuê mướn, và cả tài xế lẫn hành khách đều tỏ thái độ chế nhạo họ. Clemens bất chợt lên một cơn đau thắt bao tử cấp tính, khiến tâm trạng ông càng thêm phần ủ rũ và cáu kỉnh. Nỗ lực cuối cùng của họ kết thúc bằng việc ông cố gắng rượt đuổi theo một chiếc xe ngựa kéo bốn bánh phía trong trống chỗ và có một đám sinh viên Harvard ngồi chễm chệ trên nóc. Đám sinh viên, vốn không nhận ra vị khách tiềm năng của mình, đã vô cùng thích thú trước cuộc đua. Họ hò reo cổ vũ người đang rượt đuổi mình, và có lẽ cả người đánh xe nữa, bằng những tiếng cười đùa và reo hò rôm rả. Clemens gặp bất lợi lớn vì phải chạy trên nền đất bùn trơn trượt, và chẳng mấy chốc đã “rơi rụng dọc đường”.

“Tôi rất mừng,” Howells chia sẻ, “vì không thể nhớ nổi ông ấy đã nói những gì khi quay trở lại bên tôi.”

Họ lảng vảng thêm một lát rồi lê lết thân hình mệt mỏi trở về nhà, lẻn vào trong và nhóm lên một ngọn lửa sưởi ấm áp, vui tươi bên lò sưởi. Họ định bụng sẽ lừa dối bà Howells bằng cách giả vờ như đã đi Concord về rồi. Nhưng chẳng ăn thua gì. Những lời biện bạch của họ quá ư lỏng lẻo, và vẻ tội lỗi hằn rõ trên khuôn mặt cả hai. Howells nhớ lại sự kiện này với vẻ thích thú vô bờ, và bày tỏ niềm tin rằng sự hài hước của tình huống rốt cuộc mang lại cho Clemens niềm vui lớn hơn nhiều so với một chuyến đi thực tế đến Concord.

Twichell không hề gặp phải rắc rối nào tương tự khi tham dự buổi lễ kỷ niệm. Ông cũng có những cuộc phiêu lưu của riêng mình (ông lúc nào cũng vướng vào những chuyến phiêu lưu), nhưng chúng lại kết thúc tốt đẹp hơn nhiều. Clemens đã nghe kể lại toàn bộ câu chuyện khi trở về Hartford. Ông liền viết thư kể lại cho Howells:

Chủ nhật tuần trước, Joe Twichell đã giảng đạo cả sáng lẫn chiều ở đây; bắt chuyến tàu nửa đêm đi Boston; ăn sáng sớm rồi lên đường đi Concord bằng tàu hỏa lúc 7 giờ rưỡi sáng; lượn lờ ở trỏng tận 1 giờ trưa, ngắm nghía đủ thứ; sau đó leo lên nóc tàu đi Lexington; ngắm nghía mọi thứ ở đó; lại leo lên nóc tàu về Boston (cùng hàng trăm kẻ đồng hành khác), ngập ngụa trong bụi bặm, khói thuốc và tàn than; hò hét ré hò suốt cả dọc đường như một đứa học trò; nằm dán người xuống sàn để tránh mấy cây cầu vượt, và lao vào nhà ga với tiếng gào thét phấn khích cùng bộ dạng đen thui thủi như thợ đốt lò; đến Khách sạn Young lúc 7 giờ tối; ngồi sụp xuống phòng đọc sách rồi lăn ra ngủ ngay lập tức; bị một gã phục vụ đánh thức dậy vì tưởng lão đang say xỉn; lang thang chừng tiếng rưỡi; rồi lên chuyến tàu lúc 9 giờ tối, ngồi ù lì trong toa hút thuốc, và chẳng còn nhớ gì sảng sảng nữa cho đến khi bị người soát vé lay dậy lúc tàu vào ga Hartford vào lúc 1 giờ rưỡi sáng. Hắn nghĩ rằng mình đã có một chuyến đi tuyệt vời rực rỡ, và thà chết chứ không chịu bỏ lỡ buổi lễ Trăm năm đó vì bất cứ giá nào. Lão ta suýt chút nữa đã ghé qua Cambridge tạt ngang tạt ngửa thăm chúng ta một lát nếu không vì người ngợm quá bẩn thỉu. Mà tôi cũng chẳng thèm hắn bén mảng tới đó làm gì; cái năng lượng kinh khủng khiếp của hắn sẽ biến thành một sự đay nghiến khôn cùng đối với những kẻ ưa phiêu lưu ôn hòa như anh với tôi mất thôi.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.