Tuyển Tập Samuel Johnson, Ll.d. - Tập 2

Lượt đọc: 858 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
No. 51. Thứ Ba, Ngày 11 Tháng 9 Năm 1750.

❊ ❊ ❊

——Stultus labor est ineptiarum.

Mart. Lib. ii. Ep. lxxxvi. 10.

How foolish is the toil of trifling cares!

Elphinston.

GỬI TỜ RAMBLER,

THƯA ÔNG,

Vì ông đã rộng rãi dành một góc trên trang báo của mình cho những bức thư viết từ miền quê của Euphelia, và dường như không coi lối sống nào là không đáng quan tâm, nên sau nhiều lần đắn đo giữa thói lười biếng và sự rụt rè, tôi quyết định kể cho ông nghe về những trải nghiệm giải trí của tôi trong mùa vắng lặng của sự tha hương phổ quát này. Tôi cũng muốn miêu tả công việc của những kẻ nhìn đời với ánh mắt khinh miễn đối với những niềm vui và trò tiêu khiển của giới thượng lưu, đồng thời trút mọi lời chỉ trích và châm biếm lên tính vô bổ, sự phù phiếm và ngớ ngẩn của y phục, những chuyến thăm viếng và chuyện trò.

Sau một chuyến đi kéo dài bốn ngày đầy mệt mỏi và phiền toái, tôi cuối cùng cũng đặt chân đến ngôi nhà mà những lời mời mọc, được gửi đều đặn suốt bảy năm trời, đã thuyết phục tôi đến trải qua mùa hè. Thế nhưng, trái ngược với sự thư thái và yên bình mà đời sống điền viên luôn hứa hẹn — và nếu được tổ chức khéo léo, đáng lẽ luôn có thể mang lại —, điều đập vào mắt tôi sau những lễ nghĩa đón tiếp ban đầu lại là một bầu không khí hỗn độn đầy âu lo và sự bận rộn cuống cuồng khiến mọi khuôn mặt đều đăm chiêu và mọi cử động đều hấp tấp.

Bà cụ, họ hàng của cha tôi, thực sự rất vui mừng vì chuyến viếng thăm của tôi, và theo đúng phép tắc của lối giáo dưỡng xưa cũ, bà nằng nặc đòi tôi phải bù đắp cho sự chậm trễ kéo dài trong việc thăm hỏi bằng lời hứa sẽ ở lại với bà cho đến tận mùa đông. Thế nhưng, giữa muôn vàn sự ân cần và chiều chuộng ấy, bà rất hay quay đi và thì thầm với vẻ đầy lo lắng một mệnh lệnh nào đó dành cho các cô con gái, khiến họ lập tức phải tất tả rời đi với dáng vẻ thiếu lịch thiệp.

Đôi khi, sự nóng vội không cho phép bà đứng yên một chỗ; bà xin lỗi tôi vì phải rời đi trong khoảnh khắc, rồi bà đi, rồi trở lại, rồi ngồi xuống, nhưng rồi lại bị quấy rầy bởi một bận tâm mới nào đó. Bà lại sai các con gái đi với đúng nỗi hoảng hốt ấy, và dõi theo chúng với gương mặt đăm chiêu đầy bận rộn.

Dù tôi có phần hoảng hốt trước vẻ háo hức và xôn xao ấy, và dù sự tò mò của tôi bị kích thích bởi những sự chuẩn bị bận rộn tựa hồ sắp sửa đón chờ một sự kiện lớn lao nào đó, tôi vẫn còn quá xa lạ với nơi đây để có thể gặng hỏi. Thế nhưng, khi thấy không có ai trong gia đình mặc đồ tang, tôi tự an ủi rằng mình sắp được chứng kiến một đám cưới chứ không phải một đám tang.

Cuối cùng, chúng tôi cũng ngồi vào bàn ăn tối, và tại đó tôi được thông báo rằng một trong các cô con gái, người mà tôi nghĩ mình cần phải hỏi thăm, đang bận bịu giải quyết một công việc không thể trì hoãn. Chẳng bao lâu sau, họ hàng của tôi bắt đầu ca ngợi sự ngăn nắp trong gia đình bà và sự bất tiện của nhịp sống nơi Luân Đôn; rồi cuối cùng bà cho chúng tôi biết rằng họ dự định đi ngủ sớm hơn thường lệ vào tối hôm đó, bởi vì họ phải thức dậy thật sớm vào sáng hôm sau để làm bánh phô mai.

Lời gợi ý ấy đẩy thẳng tôi về phòng ngủ của mình — nơi tôi được tháp tùng bởi tất cả các tiểu thư, những người đã khẩn khoản xin tôi hãy thông cảm cho những cái rây chứa đầy lá cây và hoa đang chiếm tới hai phần ba sàn nhà. Họ dự định sẽ chưng cất chúng khi chúng khô đi, và chẳng còn căn phòng nào khác trong nhà đón được ánh nắng ban mai thuận tiện như phòng này.

Hương thơm ngào ngạt của các loài thực vật khiến tôi chẳng tài nào chợp mắt nổi, thế nên tôi đã dậy sớm vào sáng hôm sau với quyết tâm đi khám phá chốn dung thân mới của mình. Tôi lẻn ra khu vườn mà không để những người họ hàng bận rộn của mình phát hiện ra, và chẳng tìm thấy ở đó điều gì vĩ đại hay tao nhã hơn những mảnh đất có cùng diện tích được canh tác để bán ngoài chợ.

Chẳng mấy chốc tôi đã biết được từ người làm vườn rằng nữ chủ nhân của ông là người tề gia chủ nội giỏi giang nhất vùng này, và rằng tôi đã đặt chân đến đây đúng vào thời điểm có thể học hỏi cách muối dưa và làm mứt ngon hơn bất kỳ ngôi nhà nào trong bán kính hàng dặm.

Chẳng lâu sau, phu nhân đã cho tôi đầy đủ cơ hội để thấu hiểu tính cách của bà, bởi vì bà quá tự hào về những tài nghệ của bản thân nên chẳng thể che giấu chúng. Nhân dịp dọn ra bàn một vài món mứt kẹo vào ngày hôm sau, bà đã dùng tới hai tiếng đồng hồ liền để bàn luận về các loại nước trái cây cô đặc và thạch; bày vẽ những phương pháp tốt nhất để làm mứt, ngào đường và bảo quản mọi loại hoa quả; kể lể với vẻ đầy khinh miễn về một phu nhân người Luân Đôn ở vùng lân cận — kẻ thường xuyên nhầm lẫn các thuật ngữ ấy; đồng thời bóng gió rằng bà sẽ cảm thấy xấu hổ thế nào nếu dọn lên thết khách tại gia những món mứt kẹo có màu sẫm tối như thứ mà bà từng thấy ở nhà bà Sprightly.

Quả thực, công việc trọng đại nhất trong đời bà là canh chừng cái chảo trên bếp, quan sát nó sôi sùng sục ở độ lửa vừa vặn, và nhấc nó xuống đúng khoảnh khắc hoàn thành. Còn những công việc mà bà đã rèn luyện cho các con gái chính là lật những cánh hoa hồng trong bóng râm, nhặt hạt nho bằng một chiếc ngòi bút lông, hái trái cây mà không làm dập nát, và chiết xuất nước hoa đậu để dưỡng da.

Đó là những nhiệm vụ đã mở đầu và kết thúc mỗi ngày kể từ khi tôi đặt chân đến đây, là cái giá phải trả cho quãng thời gian tuổi trẻ, và là thứ đang ngốn ngấu những khoảng thời gian chẳng bao giờ quay trở lại.

Thế nhưng, mọi nỗ lực lý giải hay can gián đều là vô vọng.

Phu nhân đã tự đóng đinh những quan điểm của mình, và gìn giữ phẩm giá từ những việc làm của bản thân bằng tất cả sự cố chấp của một kẻ ngu ngốc quen được nịnh hót. Các con gái bà, chưa từng đặt chân đến bất kỳ ngôi nhà nào ngoài tư gia, hoàn toàn tin tưởng vào sự xuất chúng của người mẹ qua chính lời bà kể.

Chồng bà chỉ là một kẻ chuyên nghề săn bắn, cảm thấy mãn nguyện khi nhìn thấy bàn ăn của mình đầy ắp thức ăn, và cho rằng một ngày trôi qua là vô cùng thành công khi ông ta mang về nhà một bầy thỏ rừng để vợ đem nhồi hũ.

Sau vài ngày, tôi giả vờ như đang cần sách đọc, nhưng phu nhân nhanh chóng bảo rằng chẳng có quyển sách nào trong nhà hợp với gu của tôi cả; phần bà, bà chưa từng thích nhìn thấy những người trẻ tuổi vùi đầu vào những thứ trò trống phù phiếm ấy — những thứ chỉ dạy cho họ cách dùng những từ ngữ đao to búa lớn. Bà nuôi dạy các con gái mình để thông thạo việc gia chánh, và bất cứ ai cưới được chúng, nếu biết đôi chút về nghệ thuật nấu nướng hảo hạng, thì sẽ chẳng bao giờ phải hối tiếc.

Tuy nhiên, trong khoa học ẩm thực vẫn có những thứ quá đỗi siêu việt đối với trí tuệ non trẻ, những bí ẩn mà họ không được phép tiếp cận cho đến khi đạt đến độ tuổi trưởng thành thực sự, và chúng được để dành lại cho ngày trọng đại của hôn lễ như là tiêu chuẩn tối thượng cho đời sống vợ chồng.

Bà làm một món bánh pudding cam khiến cả vùng phải ganh tị, và cho đến nay bà vẫn tìm cách pha chế cũng như nướng nó một cách kín đáo đến mức nguyên liệu tạo nên hương vị đặc trưng của món ấy chưa từng bị bại lộ. Quả thực, bà tiến hành đại sự này với toàn bộ sự cẩn trọng mà sự khôn ngoan của con người có thể nghĩ ra.

Chẳng ai biết trước được chiếc bánh pudding này sẽ ra lò vào lúc nào; bà mang riêng nguyên liệu vào phòng riêng của mình, sai các cô hầu gái và con gái làm việc ở những khu vực khác nhau trong nhà, ra lệnh nung nóng lò cho một chiếc bánh nướng, rồi chính tay đặt chiếc bánh pudding vào đó. Miệng lò sau đó được bịt kín, và mọi nỗ lực dò hỏi đều trở thành vô nghĩa.

Tuy nhiên, bà đã hứa với Clarinda rằng công thức pha chế món bánh ấy sẽ được truyền lại không giấu giếm, nếu cô làm hài lòng bà trong chuyện hôn nhân.

Thế nhưng, nghệ thuật làm nụ bạch hoa kiểu Anh thì bà vẫn chưa thể thuyết phục bản thân để truyền thụ, mà dường như quyết định rằng bí quyết ấy sẽ chết theo bà, y như cách một số nhà giả kim từng ngoan cố che giấu bí thuật chuyển hóa kim loại vậy.

Có lần tôi đã liều lĩnh chạm ngón tay vào cuốn sách ghi chép công thức nấu ăn của bà — thứ mà bà để quên trên bàn khi hay tin một thùng rượu lý chua bị bục đai.

Dù tầm quan trọng của sự cố ấy đủ sức chiếm trọn tâm trí bà và khiến bà quên béng mất sự nguy hiểm đang đe dọa những bí mật của mình, tôi vẫn chẳng thể nào tận dụng được khoảnh khắc vàng ngọc ấy. Kho báu kiến thức gia truyền này được che giấu quá kỹ lưỡng qua lối đánh vần của bà nội, mẹ bà và chính bản thân bà, đến mức tôi hoàn toàn bất lực trong việc thấu hiểu nó, và đành đánh mất cơ hội thỉnh cầu vị thần cúi xin lời chỉ bảo chỉ vì không biết thứ ngôn ngữ mà những câu trả lời được viết nên.

Quả thực, nếu tôi còn chút bận tâm đến sự quý mến của phu nhân, tôi buộc phải tự vắt chân lên cổ mà học lấy những tài nghệ gia chánh ấy. Chỉ mới hai hôm trước, tôi đã vô tình nghe được cảnh bà đang cảnh báo các con gái bằng tấm gương bi thảm của tôi về thói lơ đễnh với bánh trái và sự dốt nát trong việc lóc thịt.

Bởi vì các con thấy đấy, bà nói, với tất cả cái gọi là hiểu biết của nó, con mụ ấy đã cầm ngược con gà gôi khi định cắt nó, và ta tin chắc rằng nó chẳng phân biệt nổi đâu là vỏ bánh nhô cao và đâu là bánh nướng trong đĩa.

Thưa ông Rambler, lý do tôi bày biện tính cách của Phu nhân Bustle trước mặt ông chính là mong mỏi được biết xem liệu theo quan điểm của ông, nó có xứng đáng để noi theo hay không; liệu tôi có nên vứt xó những cuốn sách mà bấy lâu nay tôi vẫn đinh ninh là nghĩa vụ phải đọc để đổi lấy các tác phẩm như *Căn phòng của phu nhân đã mở*, *Cô hầu gái hoàn hảo*, và *Đầu bếp hoàng gia*; và liệu tôi có nên từ bỏ mọi tò mò về chuyện đúng sai để đổi lấy nghệ thuật chần mận Damascene mà không làm chúng bị nứt, hay việc giữ gìn sắc trắng của nấm ngâm chua hay không.

Quả thực, nhờ sự tận tụy không ngơi nghỉ ấy với hoa quả và cỏ cây, Phu nhân Bustle đã thu hẹp những mối bận tâm của mình vào một khoảng không gian chật hẹp, và tự giải phóng bản thân khỏi vô vàn nỗi truân chuyên từng khiến những tâm hồn khác phải chao đảo.

Bà chẳng mảy may tò mò về diễn biến của một cuộc chiến tranh hay số phận của những người hùng đang buổi khốn cùng; bà có thể thản nhiên lắng nghe tin về một vụ hỏa hoạn tàn khốc hay sự tàn phá của một trận cuồng phong mà chẳng hề lay động; hàng xóm của bà kẻ giàu người nghèo, sinh ra hay chết đi, đều chẳng chút bận tâm,

trong lúc bà đang bận vắt túi lọc thạch hay thông gió cho phòng dự trữ. Thế nhưng, tôi chẳng thể thấy rằng bà thảnh thơi khỏi những nỗi ưu phiền hơn những ai có tầm nhìn khoáng đạt hơn.

Những bông cúc vạn thọ của bà, khi gần được phơi khô, thường hay bị gió thổi bay tứ tung, và những giọt mưa đôi khi rơi xuống đám trái cây vào đúng lúc chúng cần được thu hái khi đang khô ráo.

Trong lúc những vại rượu nhân tạo của bà đang lên men, cả cuộc đời bà chìm trong sự bồn chồn và lo âu. Mứt kẹo của bà không phải lúc nào cũng óng ánh, và cô hầu đôi khi quên mất tỉ lệ muối tiêu chuẩn vị mỗi khi có thịt nai cần đem nướng.

Mứt của bà bị mốc, rượu của bà hóa chua, và dưa muối thì nổi váng; và giống như bao số phận khác trên cõi đời này, ngày nào bà cũng phải nếm trải sự chua xót trước thất bại của những kế hoạch và sự vỡ mộng của những hy vọng.

Đối với tội lỗi và đức hạnh, bà tựa hồ là một thực thể trung lập. Bà chẳng có tội ác nào ngoài sự xa hoa, cũng chẳng có đức hạnh nào ngoài sự trinh bạch; bà chẳng ao ước được ca tụng về điều gì ngoài kỹ nghệ nấu nướng, và chẳng trù ẻo phần còn lại của nhân loại điều gì khác ngoài việc hễ cứ khi nào họ mơ tưởng đến một bữa tiệc yến, thì bánh custard của họ sẽ bị tách nước còn vỏ bánh nướng thì dai như giầy.

Lúc này đây, tôi đang vô cùng sốt ruột muốn biết liệu mình có phải coi những phụ nữ này là khuôn mẫu vĩ đại cho phái đẹp chúng tôi, có nên xem mứt quả và dưa muối là lẽ sống của cuộc đời mình hay không; liệu những lời quở trách mà tôi đang phải hứng chịu có là công bằng, và liệu những kẻ ủ rượu cùng những kẻ chưng cất nước dưỡng da có quyền nhìn đời với ánh mắt kiêu ngạo trước sự yếu đuối của

CORNELIA.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 20 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

1 Trong Tổng Số 2 tác phẩm của Samuel Johnson

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.